fa ارزیابی خطر سرب و کادمیوم بر سلامت انسان در خاک‌های‌ سطحی اطراف کارخانه ذوب‌آهن و مجتمع فولاد مبارکه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: تمرکز فعالیت‌های صنعتی در شهرها، باعث تجمع فلزات سنگین در خاک می‌شود که سلامت انسان را به خطر می‌اندازد. با توجه به تأثیر مناطق صنعتی در آلودگی خاک به فلزات سنگین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی خطر سرب و کادمیوم بر سلامت انسان در خاک‌های سطحی اطراف کارخانه ذوب‌آهن و مجتمع فولاد مبارکه انجام گرفت.روش‌ها: 208 نمونه از خاک‌های سطحی اطراف دو کارخانه ذوب‌آهن و مجتمع فولاد مبارکه جمع‌آوری شد و غلظت عناصر کادمیوم و سرب در آن‌ها تعیین گردید. خطرات سرطان‌زایی و غیر سرطان‌زایی ناشی از جذب فلزات سنگین موجود در خاک سطحی منطقه برای مسیرهای بلع، تنفس و جذب پوستی با استفاده از روش پیشنهاد شده سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا برای کودکان و بزرگسالان مورد ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: بیشترین خطر ابتلا به بیماری‌های غیر سرطانی ناشی از جذب کادمیوم، به گروه کودکان اختصاص داشت (19/8). همچنین، خطر ابتلا به بیماری‌های غیر سرطانی در اثر مصرف سرب (73/16) بیشتر از کادمیوم گزارش گردید؛ در حالی که این روند برای عنصر کادمیوم معکوس بود. خطر ابتلا به بیماری‌های سرطانی نیز روند مشابهی را نشان داد.نتیجه‌گیری: آلودگی خاک‌های سطحی زمین‌های اطراف کارخانه ذوب‌آهن و فولاد مبارکه به فلز سرب و کادمیوم، می‌تواند سهم مهمی در ابتلا به بیماری‌های سرطانی و غیر سرطانی داشته باشد. Background: The concentration of industrial activities in the cities causes accumulation of heavy metals in soil that is dangerous for human health. Due to the effect of industrial regions on soil pollution with heavy metals, this research was done to evaluate the risk of lead (Pb) and cadmium (Cd) on human health in surface soil around Esfahan steel company and Mobarakeh steel complex, Iran.Methods: 208 samples from the surface soil around Esfahan steel company and Mobarakeh steel complex were collected and Cd and Pb concentration of samples were determined. Carcinogenicity and non-carcinogenicity risks of heavy metals sorption existing in surface soils through ingestion, inhalation, and dermal pathways for children and adults were evaluated using the United States Environmental Protection Agency (EPA) method.Findings: The most non-cancer diseases risk due to Cd sorption belonged to the children [Hazard index (HI) = 8.19] and the non-cancer diseases risk from Pb (HI = 16.73) was higher than Cd; while, the opposite trend was observed for Cd. The same results were found for cancer diseases.Conclusion: The pollution of surface soil to Pb and Cd around Esfahan steel company and Mobarakeh steel complex has an important role in developing cancer and non-cancer diseases. کادمیوم, سرب, ارزیابی خطر, آلودگی زیست محیطی, خاک, 432 437 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-960&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Baghaie امیر حسین بقائی 100319475328460010316 100319475328460010316 Yes Department of Soil Science, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran گروه خاک‌شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران Reza Jafarinia رضا جعفری‌نیا 100319475328460010317 100319475328460010317 No Department of Water Engineering, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran گروه مهندسی آب، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران