fa بررسی کارایی فرایند فنتون جهت حذف رنگ‌های قرمز راکتیو از فاضلاب: یک مطالعه مروری نظام‌مند مهندسی بهداشت محیط Environmental Health Engineering پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">مقدمه:</span></span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">رنگ‌های قرمز راکتیو با توجه ‌به ویژگی‌های ماندگاری در محیط و سمیت، از جمله آلاینده‌های خطرناک در پساب نساجی محسوب می‌شوند. فرایند فنتون که به واسطه تولید رادیکال‌های هیدروکسیل با قدرت اکسیداسیون بالا شناخته می‌شود، راهکار مؤثری به شمار می‌رود. پژوهش حاضر به ارزیابی نظام‌مند کارایی فرایند فنتون در حذف رنگ‌های قرمز راکتیو از فاضلاب پرداخت</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">روش‌ها</span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">: </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">ISI Web of Science</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Scopus</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">PubMed</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Embase</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">ProQuest</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"> بدون اعمال محدودیت زمانی و به زبان انگلیسی انجام شد. پس از مرحله غربالگری، مطالعات واجد معیارهای ورود، شناسایی و به روش کیفی تحلیل گردید. دو شاخص به ‌منظور ارزیابی و مقایسه کارایی حذف رنگ با روش فنتون و شبه فنتون شامل بازدهی مصرف کاتالیست (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">M</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">) و بازدهی مصرف پراکسید هیدروژن (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">N</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">) تعریف و محاسبه شد</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">یافته‌ها:</span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">پس از مرحله غربالگری و ارزیابی ۱۱۵۲ مقاله، در نهایت، ۵3 مقاله مورد تحلیل قرار گرفت. بالاترین شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">M</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"> به میزان 38/2 در فرایند فنتون با 3 = </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">pH</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"> و غلظت کاتالیست، 19/4 میلی‌گرم بر لیتر و زمان بهینه 10 دقیقه به دست آمد که راندمان حذف رنگ در این شرایط 100 درصد بود. همچنین، بالاترین بازدهی مصرف پراکسید هیدروژن (64/3 = </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">N</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">) در فرایند شبه فنتون و زمان بهینه 2 دقیقه حاصل گردید که در آن مصرف پراکسید هیدروژن، 61/13 میلی‌گرم بر لیتر بود.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">فرایند فنتون کارایی بسیار بالایی در حذف رنگ قرمز راکتیو با زمان‌های واکنش کوتاه از خود نشان می‌دهد. انتخاب کاتالیست و بهینه‌سازی شاخص‌های عملیاتی، عوامل کلیدی در بهبود کارایی و پایداری فرایند می‌باشد</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black">.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Background</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Reactive red dyes are hazardous pollutants in textile wastewater because of their environmental persistence and toxicity. The Fenton process, which generates highly oxidative hydroxyl radicals, presents a promising solution. This systematic review evaluates the efficiency of the Fenton process in removing reactive red dyes from wastewater</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Methods:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">A systematic search was conducted in the ISI Web of Science, Scopus, PubMed, Embase, and ProQuest databases without time restrictions and limited to English-language publications. After the screening phase, eligible studies meeting the inclusion criteria were identified and qualitatively analyzed. Two indices for assessing and comparing dye removal efficiency by the Fenton and Fenton-like processes&mdash;namely, catalyst consumption efficiency (M) and hydrogen peroxide consumption efficiency (N)&mdash;were defined and calculated</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Findings:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">After screening and evaluating 1,152 articles, 53 studies were ultimately analyzed. The highest M index of 2.38 was achieved in the Fenton process at pH 3, with a catalyst concentration of 4.19 mg/L and an optimal reaction time of 10 minutes, resulting in 100% dye removal efficiency. Furthermore, the highest hydrogen peroxide consumption efficiency (N = 3.64) was observed in the Fenton-like process at an optimal time of 2 minutes, with hydrogen peroxide consumption of 13.61 mg/L<span style="letter-spacing:-.1pt">.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Conclusion:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The Fenton process is highly effective for removing reactive red dye within short reaction times. Selecting the appropriate catalyst and optimizing operational conditions are crucial for enhancing efficiency and ensuring process stability</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> رنگ قرمز راکتیو, فرایند فنتون, فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته, تصفیه پساب نساجی, حذف رنگ, مطالعه مرور نظام‌مند Reactive red dyes, Fenton process, Advanced oxidation processes, Textile wastewater, Dye removal, Systematic review 216 231 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-26-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Tavangar زهرا توانگر zahratavangar78@gmail.com 100319475328460027667 0009-0000-9031-8554 No MSc Student, Student Research Committee AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Ensiyeh Taheri انسیه طاهری e_taheri_83@yahoo.com 100319475328460027668 100319475328460027668 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Hamidreza Pourzamani حمیدرضا پورزمانی hamidpourzamani@gmail.com 100319475328460027669 100319475328460027669 No Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Ali Fatehizadeh علی فاتحی‌زاده fatehizadeh@gmail.com 100319475328460027670 100319475328460027670 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Alireza Rahimi علیرضا رحیمی a_rahimi@mng.mui.ac.ir 100319475328460027671 100319475328460027671 No Associate Professor, Department of Medical Library and Information Science, School of Management and Medical Informatics, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Afshin Ebrahimi افشین ابراهیمی a_ebrahimi@hlth.mui.ac.ir 100319475328460027672 100319475328460027672 Yes Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران