fa بررسی رابطه الگوهای غذایی غالب با دیابت نوع 2 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: دیابت به عنوان عامل خطر بیماری‌های مزمنی مانند قلبی عروقی با مرگ و میر بالا، مطرح است. شیوع دیابت در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران رو به افزایش است.در این مطالعه رابطه الگوهای غذایی غالب بادیابت نوع 2 بررسی شد. روش‌ها: در این مطالعه مورد شاهدی 332 فرد (110 مورد با دیابت تازه تشخیص داده شده و 222 شاهد) به روش نمونه گیری آسان انتخاب شدند. دریافت های غذایی افراد با استفاده از یک پرسشنامه بسامد خوراک نیمه کمی معتبر ارزیابی گردید. شاخص های تن سنجی و فشار خون طبق دستورالعمل های استاندارد، اندازه گیری و نمایه توده بدن و نسبت دور کمر به دور باسن محاسبه گردید. نمونه خون سیاهرگی، جهت اندازه‌گیری متغیرهای متابولیکی جمع‌آوری گردید. جهت شناسایی الگوهای غذایی از روش تحلیل عاملی استفاده شد. رابطه الگوهای غذایی غالب با دیابت با روش رگرسیون لجستیک بررسی شد. یافته‌ها: سه الگوی غذایی غالب در افراد مورد مطالعه شناسایی شد: الگوی غذایی سالم (غنی از سبزی‌ها، روغن‌های گیاهی، ماهی، میوه‌ها و مغزها)، الگوی غذایی مختلط (مصرف بالای نمک، گوشت امعا و احشا، میوه‌های خشک، مرغ، چای، لبنیات کم‌چرب و برخی سبزی) و الگوی غذایی سنتی (مصرف بالای سیر، دوغ، لبنیات پر چرب، میوه های خشک، گوشت قرمز، غلات و چربی حیوانی). پس از تعدیل اثر متغیرهای مخدوشگر، افرادی که در بالاترین چارک الگوی غذایی مختلط و سنتی قرار داشتند به ترتیب از 117% (نسبت شانس 17/2 و فاصله اطمینان 95%: 0/1 تا 50/4) و 113% (نسبت شانس 13/2 و فاصله اطمینان 95%: 03/1 تا 41/4) شانس بیشتری برای ابتلا به دیابت نسبت به افراد پایین‌ترین چارک برخوردار بودند، در حالی که چه در مدل خام و چه پس از تعدیل برای متغیرهای مخدوشگر ارتباط معنی‌داری بین تبعیت از الگوی غذایی سالم با دیابت مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: الگوهای غذایی مختلط و سنتی شانس ابتلا به دیابت را در افراد مورد مطالعه افزایش داد واژه‌های کلیدی: الگوهای غذایی، دیابت نوع 2، تحلیل عاملی Background: Diabetes is a major risk factor of chronic diseases such as cardiovascular disease with high mortality. Prevalence of diabetes type 2 is increasing in Middle Eastand Iran. In the current study, relationship between major food patterns and diabetes type 2 were assessed. Methods: In this case control study, 332 subjects (110 newly diagnosed cases and 222 controls); 43-77 years of age were selected with simple sampling method. A valid semi- quantitative food frequency questionnaire was used to collect dietary intakes of subjects. Anthropometric characteristics and blood pressure were measured with standard instructions and body mass index (BMI) and waist to hip ratio (W/H) were calculated. Blood sample was gathered in order to metabolic variables assessment. Factor analysis was used to identify major food patterns. Relationship between major food patterns and diabetes type 2 was assessed by logistic regression analysis. Findings: Three major food patterns were identified in our study subjects: the healthy food pattern (rich in vegetables, vegetable oils, fish, fruits and nuts), the mixed food pattern (high consumption of salt, organ meats, dried fruits, poultry, tea, low- fat dairy products and other vegetables) and the traditional food pattern (high consumption of garlic, dough, high- fat dairy products, dried fruits, red meats, grains and animal fat). After controlling for confounding variables, subjects in the highest quartile of mixed and traditional food patterns had 117% (odds ratio: 2.17 and 95% CI: 1.0-4.50) and 113% (odds ratio: 2.13 and 95% CI: 1.03-4.41) higher odds of diabetes type 2, respectively, compared to those in the lowest quartile. Even before and after controlling for confounders, no overall significant relationship was observed between healthy food pattern and diabetes type 2. Conclusion: this study suggests that mixed and traditional food patterns are associated with an increased odd for type 2 diabetes. Food patterns, diabetes type 2, factor analysis 1679 1695 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-461&slc_lang=fa&sid=1 Moorsa Zaroudi مرسا زرودی 100319475328460014953 100319475328460014953 Yes MSc student in Nutrition Science, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تغذیه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Parvin Mirmiran پروین میرمیران 100319475328460014954 100319475328460014954 No Associate Professor, Human Nutrition Department, National Nutrition and Food Technology Research Institute, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه تغذیه انسانی، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Akbar Fazel-tabarMalekshah اکبر فاضل تبار ملکشاه 100319475328460014955 100319475328460014955 No MSc in Nutrition Science, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد علوم تغذیه ، معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Mohammadreza Mirzaei محمد‌رضا میرزایی 100319475328460014956 100319475328460014956 No MD, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran پزشک عمومی، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Ghasem Oveis قاسم اویس 100319475328460014957 100319475328460014957 No MD, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran پزشک عمومی، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Nader Ahangar نادر آهنگر 100319475328460014958 100319475328460014958 No MD, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran پزشک عمومی، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Hosein Azadeh حسین آزاده 100319475328460014959 100319475328460014959 No MD, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran متخصص داخلی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Meir Hosein Seiedpour میر حسین سیدپور 100319475328460014960 100319475328460014960 No M.Sc in parasitology, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس ارشد انگل‌شناسی، مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Morteza Izadi مرتضی ایزدی 100319475328460014961 100319475328460014961 No B.S in Laboratory Sciences, Province Health Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran کارشناس علوم آزمایشگاهی، مرکز بهداشت استان مازندران، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Ozra Akha عذرا اخی 100319475328460014962 100319475328460014962 No Associate Professor, internal medicine Department, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشیار، گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران،‌ مازندران، ایران Jamsid Yazdani جمشید یزدانی 100319475328460014963 100319475328460014963 No Associate Professor , Department of Biostatistics, member of Health Sciences Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran (Corresponding Author) E-mail: jamshid_1380@yahoo.com استادیار، دانشکده بهداشت، عضو مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران