fa ارزیابی نحوه مدیریت زباله‌های دندان‌پزشکی شهر یاسوج، ایران آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: مدیریت بهینه زباله‌های دندان‌پزشکی به دلیل نقش عمده آن‌ها در انتشار عوامل بیماری‌زا و تهدید سلامت انسان و محیط ‌زیست، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.روش‌ها: جامعه مورد بررسی مطالعه توصیفی- مقطعی حاضر، 40 مرکز دندان‌پزشکی بود که 11 مرکز از طریق نمونه‌گیری ‌تصادفی انتخاب شد. نمونه‌برداری در 3 نوبت طی 3 روز کاری متوالی (دوشنبه، سه‌شنبه و چهارشنبه) از هر مرکز صورت گرفت. این مواد به 5 گروه پسمانده‌های پاتولوژیک، شیمیایی- دارویی، عفونی، شبه‌خانگی و نوک‌تیز و برنده تقسیم‌ گردید و با ترازوی‌ آزمایشگاهی ‌توزین شد. یک چک‌لیست حاوی 25 سؤال جهت ارزیابی نحوه مدیریت پسماندهای‌ دندان‌پزشکی مورد استفاده قرار گرفت.یافته‌ها: بیشترین میانگین وزنی برای پسماند عفونی (1920 گرم) و کمترین آن برای بخش پاتولوژیک (32 گرم) به دست آمد. بیشترین میانگین وزنی ‌سرانه پسماند مربوط‌ به زباله‌های عفونی با 43 گرم و بعد از آن زباله‌های شیمیایی- دارویی با 23/15 گرم به ازای هر نفر محاسبه شد. زباله‌های عفونی با 60 درصد و در رتبه بعد زباله‌های شیمیایی- دارویی با 21 درصد، بیشترین درصد سرانه فصلی تولید زباله را به خود اختصاص دادند.نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که برنامه‌ای جهت کاهش تولید زباله در بیشتر مراکز مورد مطالعه وجود نداشت. در رابطه با مدیریت بهینه زباله‌های تولیدی، پیشنهاد می‌گردد که علاوه بر آموزش دندان‌پزشکان جهت انجام فعالیت‌های کاهش، جداسازی‌ و ‌بازیافت ‌در داخل مطب، جمع‌آوری، حمل و ‌نقل و دفع هر کدام از اجزای زباله به صورت جداگانه و مطابق با دستورالعمل‌های مربوط انجام گیرد. Background: Due to the crucial role of dental solid waste in the spreading of pathogens and threating human health and the environment, its proper management is very important.Methods: This descriptive cross-sectional study was carried out throughout 40 dental centers, from which 11 of them were randomly selected. From each center, 3 solid waste samples were collected during 3 successive days (Monday, Tuesday, and Wednesday). The material content of the samples were divided into 5 categories of pathologic, chemical-pharmaceutical, infectious, semi-domestic, and sharp material, then weighted using a laboratory scale. In order to assess the current dental waste management method, a 25-item checklist was used.Findings: The maximum and minimum average daily weights per unit were that of infectious waste (1920 g) and pathological waste (32 g), respectively. The maximum average weight per capital was related to infectious waste (43 g) and chemical-pharmaceutical waste (23.15 g), respectively. The maximum seasonal rate of waste per capita was that of infectious waste (60%) and chemical-pharmaceutical waste (21%), respectively.Conclusion: The present study showed that in most of the studied centers, no plan existed for the reduction of waste production. Regarding the vise management of the solid waste, it was suggested that, in addition to teaching dentists to reduce, separate, and recycle the waste, the collection, transportation, and disposal of each component of the wastes should be performed separately and in accordance with the guidelines. 787 791 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-708&slc_lang=fa&sid=1 Monireh Majlesi منیره مجلسی 100319475328460014091 100319475328460014091 Yes Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران AbdolAzim Alinejad عبدالعظیم علی‌نژاد 100319475328460014092 100319475328460014092 No PhD Student, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Mansour Barafrashtehpour منصور برافراشته‌پور 100319475328460014093 100319475328460014093 No MSc Student, Department of Environmental Health Engineering, Student Research Committee, School of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مازندران، ایران Hamed Mohammadi حامد محمدی 100319475328460014094 100319475328460014094 No PhD Student, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، تهران، ایران