مقدمه: سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی (Food Safety Management System یا FSMS)، ابزاری جهت کنترل خطرات تهدیدکننده در زنجیره تولید می‌باشد. اولین گام در جهت استقرار این سیستم، رعایت برنامه‌های پیش‌نیازی (Prerequisite Programs یا PRPs) شامل اصول تولید خوب (Good Manufacturing Practices یا GMP)، اصول بهداشت خوب (Good Hygiene Practices یا GHP)، اصول آزمایشگاهی خوب (Good Laboratory Practices یا GLP)، سیستم آنالیز خطر نقطه کنترل بحرانی (Hazard Analysis Critical Control Point یا HACCP) و سیستم مدیریت کیفیت ایزو (International Standard Organization یا ISO) است. این برنامه‌ها در سازمان غذا و داروی وزارت ‌بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران توسط چک‌لیستی تحت عنوان PRPs جهت بررسی وضعیت کارخانجات تولیدی فرآورده‌های ‌غذایی به کار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارخانجات فرآورده‌های گوشتی و کنسروی بر اساس پیاده‌سازی PRPs جهت استقرار FSMS در شهر اصفهان صورت گرفت.روش‌ها: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، 33 کارخانه فرآورده‌ گوشتی‌ وکنسروی در شهر اصفهان طی سال‌های 1395 و 1396 به روش سرشماری بررسی گردید. ارزیابی کارخانجات بر اساس چهار درجه کیفی A، B، C و D با تکمیل اطلاعات از طریق چک‌لیست PRPs صورت گرفت. معیارهای توصیفی و مقایسه آن‌ها در نرم‌افزار SPSS ارزیابی شد.یافته‌ها: در سال‌های 1395 و 1396 به ‌ترتیب 4/39 و 4/42 درصد کارخانجات فرآورده‌های گوشتی و کنسروی اصفهان در درجه کیفی C با بیشترین فراوانی قرار داشتند. این کارخانجات در زمینه رعایت اصول ISO و HACCP بیشترین ضعف را داشتند. ارتقا در امتیازات چک‌لیست PRPs کلیه کارخانجات در سال 1396 نسبت به سال 1395 مشاهده شد.نتیجه‌گیری: استقرار FSMS با رعایت کلیه اصول PRPs امکان‌پذیر می‌باشد. پیشنهاد می‌شود آموزش لازم به مدیران کنترل کیفیت و مسؤولان فنی کارخانجات تولیدی فرآورده‌های غذایی در خصوص اهمیت پیاده‌سازی این برنامه‌ها در رسیدن به فرآورده‌های غذایی ایمن و سالم داده شود.

متن کامل [PDF 567 kb]   (926 دریافت)