دوره 13، شماره 4، 1396:436-444

اثر متقابل الگوهای غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان

سید مرتضی صفوی, صفيه ميرزايی, غلامرضا عسکری

DOI: 10.22122/jhsr.v13i4.2957

چکیده


مقدمه: پوکی استخوان (Osteoporosis)، از بزرگ‌ترین نگرانی‌های سلامت در دنیا محسوب می‌شود. با وجود نتایج مطالعات بسیاری مبنی بر تأثیر تغذیه بر سلامت استخوان، تاکنون تأثیر متقابل آن با عواملی مانند ژنتیک و شاخص‌های محیطی و تغذیه‌ای بررسی نشده است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی برهم‌کنش الگوهای غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی [شاخص توده بدنی (Body mass index یا BMI)، نسبت دور کمر به دور باسن (Waist-hip ratio یا WHR)] با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان بود.

روش‌ها: دریافت‌های غذایی شرکت کنندگان (380 نفر) با استفاده از پرسش‌نامه تکرر مصرف مواد غذایی مورد سنجش قرار گرفت. تراکم مواد معدنی استخوانی
(Bone mineral density یا BMD) نیز با استفاده از دستگاه تراکم‌سنجی در نواحی مهره‌های کمری و گردن ران ارزیابی گردید. شاخص‌های تن‌سنجی نیز با اندازه‌گیری قد، وزن، دور کمر و دور باسن محاسبه شد.

یافته‌ها: پس از تعدیل مخدوشگر‌ها، برهم‌کنش میانه بالای الگوی غذایی سالم و چاقی عمومی (BMI بیشتر از 25 کیلوگرم بر مترمربع) در مدل سوم (مدل تعدیل شده برای سن، جنسیت، کالری، مصرف مکمل، استفاده از ضد آفتاب، فعالیت فیزیکی، تحصیلات و مصرف دخانیات) معنی‌دار و 43/0 (95/0-20/0) به دست آمد و در این افراد خطر ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان 57 درصد کاهش را نشان داد. خطر ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان در افرادی که در میانه پایین الگوی غذایی سنتی قرار داشتند و BMI بیشتر از 25 کیلوگرم بر مترمربع را دارا بودند، کمتر مشاهده شد. همچنین، خطر ابتلا در افرادی که چاقی عمومی داشتند و در میانه بالاتر از الگوی غذایی غربی قرار گرفتند، بیشتر بود.

نتیجه‌گیری: اثر متقابل الگوی غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان تنها در افرادی که چاقی عمومی داشتند و در میانه بالای مصرف الگوی غذایی سالم بودند، با کاهش خطر ابتلا همراه می‌باشد.


واژگان کلیدی


پوکی استخوان؛ بیماری‌های استخوانی؛ الگوی غذایی

تمام متن:

PDF

مراجع


Karamati M, Jessri M, Shariati-Bafghi SE, Rashidkhani B. Dietary patterns in relation to bone mineral density among menopausal Iranian women. Calcif Tissue Int 2012; 91(1): 40-9.

Bagheri P, Haghdoost AA, Dortaj Rabari E, Halimi L, Vafaei Z, Farhang Nia M, et al. Ultra analysis of prevalence of osteoporosis in Iranian women a systematic review and meta-analysis. Iran J Endocrinol Metab 2011; 13(3): 315-25. [In Persian].

Jamshidian Tehrani M, Kalantari N, Azadbakht L, Rajaie A, Hooshiar-rad A, Golestan B, et al. The Prevalence of osteoporosis among women aged 40-60 in Tehran. Iran J Endocrinol Metab 2003; 5(4): 271-6. [In Persian].

Adinepour A, Tohidi M, Dabbaghmanesh MH, Jafari P, Fattahi MR, Ranjbar Omrani GH. Prevalence of osteoporosis in rural men of fars based on both local and WHO reference data. Iran J Endocrinol Metab 2010; 12(4): 393-401. [In Persian].

Burge R, Dawson-Hughes B, Solomon DH, Wong JB, King A, Tosteson A. Incidence and economic burden of osteoporosis-related fractures in the United States, 2005-2025. J Bone Miner Res 2007; 22(3): 465-75.

Meyer G, Steckelberg A, Muhlhauser I. Analysis of consumer information brochures on osteoporosis prevention and treatment. Ger Med Sci 2007; 5: Doc01.

Kitchin B, Morgan S. Nutritional considerations in osteoporosis. Curr Opin Rheumatol 2003; 15(4): 476-80.

Hu FB. Dietary pattern analysis: A new direction in nutritional epidemiology. Curr Opin Lipidol 2002; 13(1): 3-9.

Jacques PF, Tucker KL. Are dietary patterns useful for understanding the role of diet in chronic disease? Am J Clin Nutr 2001; 73(1): 1-2.

Kant AK. Dietary patterns and health outcomes. J Am Diet Assoc 2004; 104(4): 615-35.

Newby PK, Tucker KL. Empirically derived eating patterns using factor or cluster analysis: A review. Nutr Rev 2004; 62(5): 177-203.

Hu FB, Rimm E, Smith-Warner SA, Feskanich D, Stampfer MJ, Ascherio A, et al. Reproducibility and validity of dietary patterns assessed with a food-frequency questionnaire. Am J Clin Nutr 1999; 69(2): 243-9.

Jacobs DR Jr, Steffen LM. Nutrients, foods, and dietary patterns as exposures in research: A framework for food synergy. Am J Clin Nutr 2003; 78(3 Suppl): 508S-13S.

Fairweather-Tait SJ, Skinner J, Guile GR, Cassidy A, Spector TD, MacGregor AJ. Diet and bone mineral density study in postmenopausal women from the Twins UK registry shows a negative association with a traditional English dietary pattern and a positive association with wine. Am J Clin Nutr 2011; 94(5): 1371-5.

Hardcastle AC, Aucott L, Fraser WD, Reid DM, Macdonald HM. Dietary patterns, bone resorption and bone mineral density in early post-menopausal Scottish women. Eur J Clin Nutr 2011; 65(3): 378-85.

Buclin T, Cosma M, Appenzeller M, Jacquet AF, Decosterd LA, Biollaz J, et al. Diet acids and alkalis influence calcium retention in bone. Osteoporos Int 2001; 12(6): 493-9.

Shariati-Bafghi SE, Nosrat-Mirshekarlou E, Karamati M, Rashidkhani B. Higher dietary acidity is associated with lower bone mineral density in postmenopausal iranian women, independent of dietary calcium intake. Int J Vitam Nutr Res 2014; 84(3-4): 206-17.

Endres S, Ghorbani R, Kelley VE, Georgilis K, Lonnemann G, van der Meer JW, et al. The effect of dietary supplementation with n-3 polyunsaturated fatty acids on the synthesis of interleukin-1 and tumor necrosis factor by mononuclear cells. N Engl J Med 1989; 320(5): 265-71.

Kontogianni MD, Melistas L, Yannakoulia M, Malagaris I, Panagiotakos DB, Yiannakouris N. Association between dietary patterns and indices of bone mass in a sample of Mediterranean women. Nutrition 2009; 25(2): 165-71.

Corwin RL. Effects of dietary fats on bone health in advanced age. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2003; 68(6): 379-86.

Haag M, Magada ON, Claassen N, Bohmer LH, Kruger MC. Omega-3 fatty acids modulate ATPases involved in duodenal Ca absorption. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 2003; 68(6): 423-9.

Wachman A, Bernstein DS. Diet and osteoporosis. Lancet 1968; 1(7549): 958-9.

Bushinsky DA. Acid-base imbalance and the skeleton. Eur J Nutr 2001; 40(5): 238-44.

Sellmeyer DE, Stone KL, Sebastian A, Cummings SR. A high ratio of dietary animal to vegetable protein increases the rate of bone loss and the risk of fracture in postmenopausal women. Study of Osteoporotic Fractures Research Group. Am J Clin Nutr 2001; 73(1): 118-22.

Krieger NS, Sessler NE, Bushinsky DA. Acidosis inhibits osteoblastic and stimulates osteoclastic activity in vitro. Am J Physiol 1992; 262(3 Pt 2): F442-F448.

Modirian E, Sahaf R, Akbari Kamrani AA, Forougan M, Zarif Yeganeh M, Shoaei F, et al. Effects of tea consumption on risk of osteoporotic bone fracture in older people: Meta-analysis of observational studies. Salmand Iran J Ageing 2011; 6(21): 13-20. [In Persian].

Falch JA, Meyer HE. Osteoporosis and fractures in Norway. Occurrence and risk factors. Tidsskr Nor Laegeforen 1998; 118(4): 568-72.




DOI: http://dx.doi.org/10.22122/jhsr.v13i4.2957

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.