دوره 13، شماره 4، 1396:507-514

بررسی عوامل پیشگویی‌کننده خودمراقبتی،آگاهی و باور عمومی در مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها: کاربرد تئوری شناختی- اجتماعی

نگار اکبری سومار, بهرام محبی, رویا صادقی, آذر طل, مهدی یاسری

DOI: 10.22122/jhsr.v13i4.3241

چکیده


مقدمه: افزایش مقاومت آنتی‌میکروبی، نتیجه افزایش مصرف آنتی‌بیوتیک در مواقع غیر ضروری است. گونه‌های مقاوم و کاهش کارایی آنتی‌بیوتیک‌ها باعث تحمیل هزینه‌های زیادی به سیستم سلامت شده است. پژوهش حاضر، با هدف تعیین عوامل پیش‌بینی کننده خودمراقبتی، آگاهی و باور عمومی در مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها بر اساس تئوری شناختی- اجتماعی در مراجعان مراکز بهداشتی درمانی جنوب تهران طراحی و اجرا شد.

روش‌ها: مطالعه حاضر تحلیلی با مشارکت 260 نفر از مراجعان به مراکز بهداشتی درمانی جنوب تهران در سال 1396 انجام شد که به روش تصادفی از 8 مرکز تابعه دانشگاه وارد مطالعه شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامه محقق ساخته بر طبق تئوری شناختی- اجتماعی بود که شامل اطلاعات جمعیتی شرکت کنندگان و پرسش‌نامه سؤالات خودمراقبتی، آگاهی و باورعمومی می‌شد و به روش خودگزارش‌دهی تکمیل گردید. برای تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزار SPSS، آزمون‌های رگرسیون خطی و ضریب همبستگی Pearson استفاده شد. سطح معنی‌داری در مطالعه حاضر کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.

یافته‌ها: میانگین و انحراف معیار سنی شرکت کنندگان 4/12 ± 3/36 سال بود. از میان سازه‌های تئوری شناختی- اجتماعی، دانش، خودکنترلی و خودمدیریتی سهم معنی‌داری در تبیین خودمراقبتی داشت (05/0 > P). سازه دانش تنها سازه‌ای بود که آگاهی را پیش‌بینی کرد (05/0 > P). سازه دانش، انتظارات پیامد، موانع درک شده و سازگاری عاطفی سازه‌هایی بود که باور عمومی را تبیین نمود (05/0 > P).

نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر نشان داد که سازه‌های تئوری شناختی- اجتماعی می‌تواند جهت طراحی مداخلات آموزشی برای بهبود خودمراقبتی، آگاهی و باور عمومی در زمینه مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها مؤثر باشد.


واژگان کلیدی


خودمراقبتی؛ خودمدیریتی؛ تئوری شناختی- اجتماعی؛ آنتی‌بیوتیک

تمام متن:

PDF

مراجع


World Health Organization. The role of the pharmacist in self-care and self-medication: Report of the 4th who consultative group on the role of the pharmacist. Geneva, Switzerland: WHO; 1998.

Abasaeed A, Vlcek J, Abuelkhair M, Kubena A. Self-medication with antibiotics by the community of Abu Dhabi Emirate, United Arab Emirates. J Infect Dev Ctries 2009; 3(7): 491-7.

Khoshdel A, Panahandeh G. The pattern of antimicrobial utilization in patients of pediatric wards in Hajar hospital, Shahrekord, Iran in 2009-2010. J Shahrekord Univ Med Sci 2012; 14(5): 54-62. [In Persian].

Masoudi Alavi N, Izadi F, Ebadi A, Hajbagheri A. Self treatment experience in diabetes mellitus type 2. Iran J Endocrinol Metab 2009; 10(6): 581-8. [In Persian].

Rafiei Far S, Attarzadeh M, Ahmadzadeh Asl M, Dezh-Pasand S, Tehrani-Banihashem A, Mohammadi-Bolouk Z. A comprehensive system of empowering people to take care of their own health. Qom, Iran: The Institute for Researchers without Borders; 2009. [In Persian].

Eftekhar H, Mohammad K, Tavafian SS, Mirkarimi K, Ramezanzadeh A. The perceived of self care among general people living in south of Tehran, Iran. Iran J Epidemiol 2009; 5(1): 33-9. [In Persian].

Eftekhar H, Mirkamali SK, Tavafian SS, Mohammad K, Shahnazi H, Sharifirad G. Exploring self care in Tehran, Iran: A population based study. J Res Med Sci 2012; 17(12): 1144-9.

Khani Jeihooni A, Hidarnia A, Kaveh MH, Hajizadeh E. Survey of predictor’s osteoporosis preventive behaviors among women in Fasa: Integrated of the Health Belief Model and Social Cognitive Theory. J Health Syst Res 2015; 11(1): 53-67. [In Persian].

Nafisi M, Omrani M, Torkaman Nezhad SH, Farsar A. Attitudes and beliefs about self-care in the field of medicine . Razi Journal 2016; 36(11): 20-31. [In Persian].

Radyowijati A, Haak H. Determinants of Antimicrobial Use in the Developing World. Child Health Research Project Special Report 2002; 4(1): 1-37.

Larson E, Ferng YH, Wong J, Alvarez-Cid M, Barrett A, Gonzalez MJ, et al. Knowledge and misconceptions regarding upper respiratory infections and influenza among urban Hispanic households: Need for targeted messaging. J Immigr Minor Health 2009; 11(2): 71-82.

Abellanosa I, Nichter M. Antibiotic prophylaxis among commercial sex workers in Cebu City, Philippines. Patterns of use and perceptions of efficacy. Sex Transm Dis 1996; 23(5): 407-12.

Conner M, Norman P. Predicting health behaviour. New York, NY: McGraw-Hill Education; 2005.

Essential Drugs Monitor. Managing drug supply. Geneva, Switzerland: World Health Organization; 1998.

Andre M, Vernby A, Berg J, Lundborg CS. A survey of public knowledge and awareness related to antibiotic use and resistance in Sweden. J Antimicrob Chemother 2010; 65(6): 1292-6.

Azevedo MM, Pinheiro C, Yaphe J, Baltazar F. Portuguese students' knowledge of antibiotics: A cross-sectional study of secondary school and university students in Braga. BMC Public Health 2009; 9: 359.

Cagri BA, Ermertcan S, Hosgor-Limoncu M, Ciceklioglu M, Eren S. Rational antibiotic use and academic staff. Int J Antimicrob Agents 2003; 21(1): 63-6.

Hajebi G, Mortazavi SA, Gudarzi J. A survey of consumption pattern of antibiotics in Taleghani Hospital. Pajouhesh Dar Pezeshki 2005; 29(2): 157-64. [In Persian].

Shojaeizadeh D, Haydarnia A, Ghofranipour F, Pakpour A, Safari M. Health education and promotion ,Theories ,models and methods . Tehran, Iran: Asar Sobhan Publications; 2009. [In Persian].

Gaines A, Turner LW. Improving fruit and vegetable intake among children: A review of interventions utilizing the social cognitive theory. Calif J Health Promot 2009; 7(1): 52-66.

Larson NI, Neumark-Sztainer DR, Story MT, Wall MM, Harnack LJ, Eisenberg ME. Fast food intake: Longitudinal trends during the transition to young adulthood and correlates of intake. J Adolesc Health 2008; 43(1): 79-86.

Fazeli Z, Najafianzadeh M, Shamsi M, Dadras E, Karimi A. Comparison of knowledge, attitude and practice about self-medication between Medical and non-Medical students in Arak University in 2013. Daneshvar Med 2015; 23(119): 29-36. [In Persian].

Shakibazadeh E, Rashidian A, Larijani B, Shojaeezadeh D, Forouzanfar M, Karimi Shahanjarini A. Perceived Barriers and Self-efficacy: Impact on Self-care Behaviors in Adults with Type 2 Diabetes. Hayat 2010; 15(4): 69-78. [In Persian].

Seyedoshohadaee M, Barasteh S, Jalalinia F, Eghbali M, Nezami M. The relationship between health literacy and self-care behaviors in patients with type 2 diabetes. Iran J Nurs Res 2016; 10(4): 43-51. [In Persian].

Alipour Z, Eskandari N, Izadi Tamhe A, Faezipour A, Abedini Z, Khoramirad Rad A. Relationship between personality characteristics and use of antibiotics. J Holist Nurs Midwifery 2015; 25(3): 46-54. [In Persian].

Taghipour A, Meshki M, Mirzaei N. Prediction of self-care behavior using extended theory of reasoned action among women with type 2 diabetes referred to health centers of Mashhad. Iran J Health Educ Health Promot 2016; 4(2): 120-9. [In Persian].

Jalily M, Barati M, Bashirian S. Using social cognitive theory to determine factors predicting nutritional behaviors in pregnant women visiting health centers in Tabriz, Iran. Journal of Education and Community Health 2015; 1(4): 11-21. [In Persian].

Barlow J, Wright C, Sheasby J, Turner A, Hainsworth J. Self-management approaches for people with chronic conditions: A review. Patient Educ Couns 2002; 48(2): 177-87.

Haji A, Mahmoud Fakhe H. Relationship of social support and self-management with quality of life in patients with epilepsy. Journal of Health and Care 2015; 17(3): 240-7. [In Persian].

Sharifirad G, Azadbakhat L, Kamran A, Hozoori M. Exploring effective factors of nutritional self-care in women with metabolic syndrome based on Pender's Health Promotion Model. Afinidad 2014; 80(568): 327-35.

Tulloch H. Social cognitive determinants of exercise intentions and behaviour in patients with coronary artery disease [Thesis]. Ottawa, Ontario: University of Ottawa; 2007.

Plotnikoff RC, Trinh L, Courneya KS, Karunamuni N, Sigal RJ. Predictors of physical activity in adults with type 2 diabetes. Am J Health Behav 2011; 35(3): 359-70.

Aljasem LI, Peyrot M, Wissow L, Rubin RR. The impact of barriers and self-efficacy on self-care behaviors in type 2 diabetes. Diabetes Educ 2001; 27(3): 393-404.

Krichbaum K, Aarestad V, Buethe M. Exploring the connection between self-efficacy and effective diabetes self-management. Diabetes Educ 2003; 29(4): 653-62.

Parham M, Riahin A, Jandaghi M, Darivandpour A. Self care behaviors of diabetic patients in Qom. Qom Univ Med Sci J 2012; 6(4): 81-7. [In Persian].

Sharfirad G, Azadbakht L, Feizi A, Mohebi S, Kargar M, Rezaie A. The role of self-efficacy in self-care among diabetic patients. J Health Syst Res 2011; 7(6): 648-59. [In Persian].

Ghadyani L, Tavafian S, Kazemnejad A. Predictors of health behaviors for pain preventing among nurses suffering from chronic low back pain. Iran J Nurs Res 2016; 11(3): 92-9. [In Persian].




DOI: http://dx.doi.org/10.22122/jhsr.v13i4.3241

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.