اثر حفاظتی عصاره‌های رزماری و سالویا بر استرس اکسیداتیو ناشی از سموم کلرپیریفوس و دلتامترین در سرم خون موش‌های صحرایی

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

سجاد سمیعی
رضا پوربابکی
منیره خادم
سید جمال‌الدین شاه طاهری

چکیده

مقدمه: کلرپیریفوس (CPF: Chlorpyrifos) و دلتامترین (DEL: Deltametrin) به ترتیب حشره‌کش‌های ارگانو‌فسفره و پیروتیروئید هستند که می‌توانند موجب تولید گونه‌های اکسیژن فعال و استرس اکسیداتیو شوند. از سوی دیگر، عصاره گیاهان رزماری و سالویا حاوی مواد آنتی‌اکسیدانی هستند که نقش محافظت‌کننده را در برابر رادیکال‌هاي آزاد ایفا می‌کنند. در این ارتباط‌، مطالعه حاضر با هدف بررسی کاهش آسیب اکسیداتیو ناشی از مواجهه با سموم کلرپیریفوس و دلتامترین در پی مصرف عصاره رزماری و سالویا به دلیل خاصیت آنتی‌اکسیدانی این گیاهان انجام شد.


روش‌‌ها: در این مطالعه از 54 موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار با حدود وزنی 220-200 گرم استفاده شد. به منظور انجام آزمایش، حیوانات به طور تصادفی در نه گروه (هر گروه شش موش) جای گرفتند. پس از 30 روز مواجهه، موش‌‌‌ها وزن و کشته شدند و نمونه‌های سرم برای بررسی و مشاهده تغییرات مالون‌دی‌آلدهید و گلوتاتیون پراکسیداز مورد بررسی قرار گرفتند.


یافته‌ها: نتایج آزمون‌های آماری نشان دادند که کلرپیریفوس و دلتامترین باعث تغییر چشمگیر میزان فعالیت گلوتاتیون پراکسیداز و سطح مالون‌دی‌آلدهید در سرم موش‌های تحت مواجهه نسبت به گروه کنترل شده است. همچنین مواجهه همزمان کلرپیریفوس با عصاره رزماری و دلتامترین با عصاره سالویا به طور معناداری باعث تعدیل در سطوح گلوتاتیون پراکسیداز و مالون‌دی‌آلدهید و کاهش آسیب ناشی از این سموم گردیده بود.


نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج فوق به نظر می‌رسد که عصاره گیاهان رزماری و سالویا می‌توانند باعث کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از کلرپیریفوس و دلتامترین در موش‌های صحرایی گردند. همچنین می‌توان از این عصاره‌ها در جهت بهبود مسمومیت‌‌های ناشی از این سموم استفاده نمود.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

ارجاع به مقاله
سمیعیس., پوربابکیر., خادمم., & شاه طاهری س. ج. (2020). اثر حفاظتی عصاره‌های رزماری و سالویا بر استرس اکسیداتیو ناشی از سموم کلرپیریفوس و دلتامترین در سرم خون موش‌های صحرایی. تحقیقات نظام سلامت, 15(3), 238-245. https://doi.org/10.32592/hsr.2020.15.3.107
نوع مقاله
مقاله پژوهشی اصیل

مراجع

Konradsen F, van der Hoek W, Cole DC, Hutchinson G, Daisley H, Singh S, et al. Reducing acute poisoning in developing countries—options for restricting the availability of pesticides. Toxicology. 2003;192(2-3):249-61.
2. Shonga E, Ali K, Azrefegne F. Effect of Insecticide Rotation and Mixtures Use for Resistance Management on Cotton Aphid, Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae) in Middle Awash Areas of Ethiopia. Greener J Agri Sci. 2013;3:569-78.
3. Elhalwagy ME, Zaki NI. Comparative study on pesticide mixture of organophosphorus and pyrethroid in commercial formulation. Environmental Toxicology and Pharmacology. 2009;28(2):219-24.
4. Mansour SA-K, Abbassy MA-L, Shaldam HA. Hepato-renal toxicity induced by chlorpyrifos, diazinon and their mixtures to male rats with special concern to the effect of zinc supplementation. J Toxicol Pharmacol. 2017;1:015.
5. Casida JE, Quistad GB. Organophosphate toxicology: safety aspects of nonacetylcholinesterase secondary targets. Chemical research in toxicology. 2004;17(8):983-98.
6. Goel A, Dani V, Dhawan D. Protective effects of zinc on lipid peroxidation, antioxidant enzymes and hepatic histoarchitecture in chlorpyrifos-induced toxicity. Chemico-Biological Interactions. 2005;156(2-3):131-40.
7. Soderlund DM, Clark JM, Sheets LP, Mullin LS, Piccirillo VJ, Sargent D, et al. Mechanisms of pyrethroid neurotoxicity: implications for cumulative risk assessment. Toxicology. 2002;171(1):3-59.
8. Ranjbar A, Pasalar P, Abdollahi MJH, toxicology e. Induction of oxidative stress and acetylcholinesterase inhibition in organophosphorous pesticide manufacturing workers. 2002;21(4):179-82.
9. Uchendu C, Ambali SF, Ayo JO, Esievo KA. The protective role of alpha-lipoic acid on long-term exposure of rats to the combination of chlorpyrifos and deltamethrin pesticides. Toxicology and industrial health. 2017;33(2):159-70.
10. Thomas DDJEob. Oxidative stress. 2013:1813-8.
11. Rodrigo R, Miranda A, Vergara LJCCA. Modulation of endogenous antioxidant system by wine polyphenols in human disease. 2011;412(5-6):410-24.
12. Bozin B, Mimica-Dukic N, Samojlik I, Jovin EJJoa, chemistry f. Antimicrobial and antioxidant properties of rosemary and sage (Rosmarinus officinalis L. and Salvia officinalis L., Lamiaceae) essential oils. 2007;55(19):7879-85.
13. Bicchi C, Binello A, Rubiolo PJPAAIJoPC, Techniques B. Determination of phenolic diterpene antioxidants in rosemary (Rosmarinus officinalis L.) with different methods of extraction and analysis. 2000;11(4):236-42.
14. Yanishlieva NV, Marinova E, Pokorný JJEJols, Technology. Natural antioxidants from herbs and spices. 2006;108(9):776-93.
15. Baratta MT, Dorman HD, Deans SG, Biondi DM, Ruberto GJJoEOR. Chemical composition, antimicrobial and antioxidative activity of laurel, sage, rosemary, oregano and coriander essential oils. 1998;10(6):618-27.
16. Taram F, Ignowski E, Duval N, Linseman D. Neuroprotection Comparison of Rosmarinic Acid and Carnosic Acid in Primary Cultures of Cerebellar Granule Neurons. Molecules. 2018;23(11):2956.
17. Kolac UK, Ustuner MC, Tekin N, Ustuner D, Colak E, Entok E. The Anti-Inflammatory and Antioxidant Effects of Salvia officinalis on Lipopolysaccharide-Induced Inflammation in Rats. Journal of medicinal food. 2017;20(12):1193-200.
18. Shoja N, Dianat M, Hoseyni Nik S, Ramazani G. The Evaluation of the Protective Effects of the Hydro-alcoholic Extract of Rosemary (Rosmarinus Officinalis L.) on Ventricular Arrhythmias in Rats. Journal of Babol University Of Medical Sciences. 2015;17(5):66-72.
19. Hosseini N, Malekirad A, Changizi Ashtiani S, Nazemi M. Free radicals scavenging activity of essential oils and different fractions of methanol extract of zataria multiflora, salvia officinalis, rosmarinus officinalis, mentha pulegium and cinnamomum zeylanicum. SSU_Journals. 2012;20(1):28-38.
20. Kim M-B, Park J-S, Lim S-B. Antioxidant activity and cell toxicity of pressurised liquid extracts from 20 selected plant species in Jeju, Korea. Food Chemistry. 2010;122(3):546-52.
21. Mossa A, Heikal TM, Mohafrash SM, Refaie AA. Antioxidant potential and hepatoprotective activity of Origanum majorana leaves extract against oxidative damage and hepatotoxicity induced by pirimiphos-methyl in male mice. J Appl Sci. 2015;15(1):69-79.
22. Farhoudi M, Ghodratizadeh S, Ghodratizadeh S. Effects of Salvia officinalis extract on carbon tetrachloride induced hepatotoxicity. Glob Vet. 2011;7(4):353-7.
23. Lavrentiadou SN, Tsantarliotou MP, Zervos IA, Nikolaidis E, Georgiadis MP, Taitzoglou IA. CCl4 induces tissue-type plasminogen activator in rat brain; protective effects of oregano, rosemary or vitamin E. Food and chemical toxicology. 2013;61:196-202.
24. Refaie AA-E, Mohafrash SMM, Ibrahim AW, Mossa A-TH. Sub-Acute 28-Days Oral Toxicity Study of Deltamethrin on Female Rats and the Protective Role of Moringa Tea. Trends in Applied Sciences Research. 2017;12:10-7.
25. Maalej A, Mahmoudi A, Bouallagui Z, Fki I, Marrekchi R, Sayadi S. Olive phenolic compounds attenuate deltamethrin-induced liver and kidney toxicity through regulating oxidative stress, inflammation and apoptosis. Food and Chemical Toxicology. 2017;106:455-65.
26. ElMazoudy RH, Attia AA, El-Shenawy NS. Protective role of propolis against reproductive toxicity of chlorpyrifos in male rats. Pesticide biochemistry and physiology. 2011;101(3):175-81.
27. Yousef MI, Awad TI, Mohamed EHJT. Deltamethrin-induced oxidative damage and biochemical alterations in rat and its attenuation by Vitamin E. 2006;227(3):240-7.
28. Wen Y, Killalea S, McGettigan P, Feely JJIjoms. Lipid peroxidation and antioxidant vitamins C and E in hypertensive patients. 1996;165(3):210.
29. Gündüz E, Ülger BV, İbiloğlu İ, Ekinci A, Dursun R, Zengin Y, et al. Glutamine provides effective protection against deltamethrin-induced acute hepatotoxicity in rats but not against nephrotoxicity. Medical science monitor: international medical journal of experimental and clinical research. 2015;21:1107.
30. Uchendu C, Ambali SF, Ayo JO, Esievo KANJES, Research P. Chronic co-exposure to chlorpyrifos and deltamethrin pesticides induces alterations in serum lipids and oxidative stress in Wistar rats: mitigating role of alpha-lipoic acid. 2018;25(20):19605-11.
31. Mansour SA, Mossa A-THJPB, Physiology. Lipid peroxidation and oxidative stress in rat erythrocytes induced by chlorpyrifos and the protective effect of zinc. 2009;93(1):34-9.
32. Grissa I, Ezzi L, Chakroun S, Mabrouk A, Saleh AB, Braham H, et al. Rosmarinusofficinalis L. ameliorates titanium dioxide nanoparticles and induced some toxic effects in rats’ blood. Environmental Science and Pollution Research. 2017;24(13):12474-83.
33. Dizaye K. Alleviation of cisplatin-induced nephrotoxicity in rats by aqueous extract of Salvia officinalis leaves. Iraqi Journal of Pharmacy. 2012;12(1):48-55.
34. Pham-Huy LA, He H, Pham-Huy C. Free radicals, antioxidants in disease and health. International journal of biomedical science: IJBS. 2008;4(2):89.
35. EL SG. Effect of garlic consumption on blood lipid and oxidant/antioxidant parameters in rat males exposed to chlorpyrifos. Slovak Journal of Animal Science. 2009;42(3):111-7.
36. El‐Demerdash FM, Abbady EA, Baghdadi HH. Oxidative stress modulation by R osmarinus officinalis in creosote‐induced hepatotoxicity. Environmental toxicology. 2016;31(1):85-92.
37. Abdel-Daim MM, Abuzead SM, Halawa SM. Protective role of Spirulina platensis against acute deltamethrin-induced toxicity in rats. PLoS One. 2013;8(9):e72991.
38. Ashour MB, Ahmed OM, Abd El Mawgoud A, Ali MA. Assessment of the Preventive Effects of Salvia officinalis and Ruta graveolens Ethanolic Leaf Extracts on Chlorpyrifos-and Methomyl-induced Renal Toxicity and Oxidative Stress in Albino Rats. 2017.
39. Rjeibi I, Saad AB, Hfaiedh N. Oxidative damage and hepatotoxicity associated with deltamethrin in rats: The protective effects of Amaranthus spinosus seed extract. Biomedicine & Pharmacotherapy. 2016;84:853-60.
40. Mansour SA-K, Gamet-Payrastre L. Ameliorative effect of vitamin E to mouse dams and their pups following exposure of mothers to chlorpyrifos during gestation and lactation periods. Toxicology and industrial health. 2016;32(7):1179-96.
41. Anadon A, Martinez-Larranaga MR, Martinez MA, Ares I, Garcia-Risco MR, Senorans FJ, et al. Acute oral safety study of rosemary extracts in rats. Journal of food protection. 2008;71(4):790-5.
42. Shivanoor SM, David M. Protective role of turmeric against deltamethrin induced renal oxidative damage in rats. Biomedicine & Preventive Nutrition. 2014;4(4):543-53.