fa استفاده از ورمی‌کمپوست زباله شهری غنی شده با خاکستر لاستیک در کاهش جذب کادمیوم در گیاه کاهو آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: پالایش خاک‌ها به فلزات سنگین به خصوص در شهرهای صنعتی، امر مهمی در بحث آلودگی محیط زیست به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر ورمی‌کمپوست زباله شهری غنی شده با خاکستر لاستیک بر کاهش قابلیت دسترسی کادمیوم در گیاه کاهو در نوعی خاک آلوده به کادمیوم انجام گرفت.روش‌ها: تیمارهای آزمایشی شامل کاربرد صفر، 20 و 40 تن در هکتار ورمی‌کمپوست زباله شهری غنی‌ شده با صفر و 200 کیلوگرم در هکتار خاکستر لاستیک، در خاکی با مقادیر صفر، 20، 30 و40 میلی‌گرم کادمیوم در کیلوگرم و گیاه مورد نظر کاهو بود. غلظت کادمیوم خاک و ریشه گیاه با استفاده از دستگاه جذب اتمی اندازه‌گیری گردید.یافته‌ها: افزایش کاربرد ورمی‌کمپوست زباله شهری از صفر به 20 و 40 تن در هکتار خاک آلوده به 20 میلی‌گرم کادمیوم در کیلوگرم خاک، به ترتیب منجر به کاهش 3/1 و 4/2 برابری مقدار کادمیوم قابل دسترس خاک شد. غلظت کادمیوم اندام هوایی گیاه نیز به ترتیب 1/1 و 8/1 برابر کاهش یافت. کاربرد 20 و 40 تن در هکتار ورمی‌کمپوست زباله شهری غنی‌ شده با خاکستر لاستیک در خاک آلوده به 30 میلی‌گرم کادمیوم در کیلوگرم خاک، به ترتیب باعث کاهش غلظت 2/1 و 9/1 برابری کادمیوم اندام هوایی گیاه گردید.نتیجه‌گیری: کاربرد ورمی‌کمپوست زباله شهری، منجر به کاهش قابلیت دسترسی کادمیوم در خاک و گیاه می‌شود که در این میان، غنی‌سازی این ترکیب آلی با خاکستر لاستیک، جذب کادمیوم توسط گیاه را کاهش می‌دهد. Background: Remediation of soils polluted to heavy metals especially in industrial cities is very important in environmental pollution studies. This research was performed to investigate the effect of rubber ash enriched urban waste vermi-compost on decreasing Cadmium (Cd) availability in lettuce plant in Cd-polluted soil.Methods: Treatments consisted of applying urban waste vermi-compost (0, 20, and 40 t/ha) enriched with 0 and 200 kg/ha rubber ash in a polluted soil with 0, 20, 30, and 40 mg Cd per kg, and plant in this experiment was lettuce. Soil and plant Cd concentration was measured by atomic absorption spectroscopy (AAS).Findings: Increasing the use of urban waste vermi-compost from 0 to 20 and 40 t/ha in a Cd-polluted soil (20 mg Cd per kg soil) caused a significant decrease in soil Cd availability by 1.3 and 2.4 times, respectively. Cd concentration in plant aerial organ was also decreased by 1.1 and 1.8 times, respectively. Applying 20 and 40 t/ha rubber ash enriched urban waste vermi-compost in a Cd-polluted soil (30 mg Cd/kg soil) caused a significant decrease in Cd concentration of plant aerial organ by 1.2 and 1.9 times, respectively.Conclusion: Applying urban waste vermi-compost causes a decrease in Cd availability in soil and plants and meanwhile, enrichment of this organic compound with rubber ash also decreases Cd sorption by plant. زیست پالایی, فلزات سنگین, آلودگی خاک, کاهو, 171 176 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-926&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Baghaie امیر حسین بقائی Yes Department of Soil Science, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran گروه خاک‌شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران Hamid Toranjzar حمید ترنج زر No Department of Environment, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran گروه محیط زیست، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران