fa غلظت کادمیوم، کروم، سرب، نیکل و جیوه در سه گونه از ماهیان مصرفی شهر اصفهان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: استفاده از منابع خوراکی آبزی، به ویژه ماهیان، به عنوان بخشی از منابع پروتئینی، به علت نیاز روزافزون انسان به غذا افزایش یافته است. بنابراین به موازات افزایش مصرف این منابع، اهمیت بهداشتی ماهیان نیز بیشتر مورد توجه قرار می‌گردد. بررسی فلزهای سمی به علت فرایند تجمع زیستی در بافت موجودات زنده اهمیت زیادی دارد.  روش‌ها: به منظور بررسی غلظت فلزهای سنگین در بافت عضلانی و پوست سه گونه از ماهیان مصرفی شهر اصفهان، تعداد 105 نمونه از ماهیان سرخو، شوریده (ماهیان دریایی جنوب) و کپور پرورشی به طور تصادفی از مراکز عمده فروش ماهی جمع‌آوری شد و مقدار فلزهای سنگین کادمیوم، کروم، سرب، نیکل و جیوه موجود در بافت عضلانی و پوست ماهیان پس از عملیات هضم شیمیایی با دستگاه جذب اتمی و مقدار جیوه به روش فعال‌سازی با نوترون تعیین گردید. یافته‌ها: میانگین غلظت سرب، کروم، کادمیوم، نیکل و جیوه در بافت خوراکی ماهیان سرخو به ترتیب 44/0، 03/0، 06/0، 32/0 و 22/0، در ماهی شوریده به ترتیب 48/0، 06/0، 06/0، 28/0 و 42/0 و در ماهی کپور به ترتیب 48/0، 07/0، 05/0، 3/0 و 22/0 ppm بر حسب وزن خشک ماهی به دست آمد. نتیجه‌گیری: در این بررسی به طور تقریبی، توزیع یکسانی از فلزهای سمی در بافت ماهیان مورد مطالعه وجود داشت، ولی از نظر آماری اختلاف معنی‌داری بین غلظت آن‌ها مشاهده نگردید. میانگین فلزهای سنگین سمی از حد مجاز سازمان جهانی بهداشت بیشتر نبوده است. همچنین نتایج حاصل از انجام این پژوهش نشان داد که مقدار فلزهای سنگین سرب، کادمیوم، کروم و نیکل به ترتیب در 27، 8، 3 و 25 درصد از نمونه‌های مورد مطالعه بیشتر از حداکثر مجاز سازمان جهانی بهداشت بود.   Background: The consumption of aquatic nutrition sources, especially fishes, as a partial supply of protein has increased for ever-increasing demand of protein. In accordance with such an ever-increasing demand and bioaccumulation of toxic compounds, the safety control of mentioned foods, regarding the toxic level of heavy metals, become an important issue. Methods: In this study the concentration of toxic trace elements, lead (Pb), chromium (Cr), cadmium (Cd), nickel (Ni) and mercury (Hg) were measured in 105 samples of fishes including Lutjans Coccineus and Tigeratooh Croaker (from Persian Gulf) and Cyprinus carpio (from artificial cultured pounds) were measure. The concentration of toxic trace elements were determined using Atomic Absorption method and Hg was measured using Neutron Activation Analysis. Findings: Mean concentration of Pb, Cr, Cd, Ni and Hg in Lutjans Coccineus species of fish tissue were 0.44, 0.03, 0.06, 0.32 and 0.22, respectively. Mean concentration of Pb, Cr, Cd, Ni and Hg Tigeratooh Croaker were 0.48, 0.06, 0.06, 0.28 and 0.42, respectively. Mean concentration of Pb, Cr, Cd, Ni and Hg Cyprinus carpio were0.48, 0.07, 0.05, 0.30 and 0.22. Conclusion: The results of the study revealed that the mean concentration of toxic heavy metals in fishes did not exceed the WHO standards level. The exceeded level of Pb, Cd, Cr and Ni regarding to the WHO standard limits were presented in Fish, Heavy metals, Isfahan, Iran. &,nbsp 0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-16&slc_lang=fa&sid=1 Hosein Pourmoghaddas حسین پورمقدس 100319475328460014135 100319475328460014135 Yes Professor, Department of Civil Engineering, Khorasgan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran. استاد، ‌‌‎‎گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خوراسگان، اصفهان، ایران. Ali Shahryari علی شهریاری 100319475328460014136 100319475328460014136 No PhD Student, Environment Research Center, Isfahan University of Medical Sciences and MPH High Management of Health Education, Province Health Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. (Corresponding Author) Email: al_shahryar@yahoo.com دانشجوی دکتری بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و کارشناس ارشد مدیریت عالی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران