fa بررسی ارتباط بین میزان دریافت تنقلات و وزن در کودکان 7-6 ساله شهرستان شاهین شهر و میمه در سال 1388 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: بسیاری از عادات و الگوهای غذایی در دوران کودکی شکل می‌گیرند و تا پایان زندگی فرد باقی می‌مانند. تغذیه صحیح در این دوران، سبب ارتقای رشد و تکامل کودک می‌شود، به علاوه از خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن در دوران بزرگسالی می‌کاهد (1). کودکان سنین دبستان، گروه خاصی را از نظر آسیب پذیری اجتماعی، بهداشتی و سلامت تغذیه تشکیل می‌دهند. چرا که کودکان 7 ساله، اولین گروه سنی هستند که وارد محیط جدید مدرسه می‌شوند و اغلب این موضوع باعث پدید آمدن تغییراتی در برخی عادات و شیوه زندگی، به ویژه عادات غذایی آنان می‌گردد. همچنین میزان رشد و سلامت، ارتباط تنگاتنگی با کیفیت و کمیت غذای مصرفی دارد و اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت و تعیین وضعیت تغذیه‌ای این گروه از نظر شیوع کم وزنی، چاقی و عادات غذایی از مسایل مهم بهداشتی است (3، 2). مطالعات زیادی در نقاط مختلف کشور بر روی کودکان انجام شده است که به شیوع کم وزنی و اضافه وزن در این گروه سنی اشاره دارد (8-4). روش‌ها:این مطالعه از نوع مقطعی و به صورت توصیفی- تحلیلی بود. افراد مورد مطالعه کودکان 7-6 ساله شهرستان شاهین شهر و میمه بودند.کودکان با وزن نرمال به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده از مدارس ابتدایی شهرستان و کودکان با وزن زیر صدک 5ام و بالای صدک 95ام استاندارد NCHS، از طرح کشوری غربالگری سنجش در بدو ورود به مقطع ابتدایی انتخاب شدند. جمع‌آوری اطلاعات کلی کودک (شامل نام، تاریخ تولد و ...) با استفاده از پرسش‌نامه و بررسی وضعیت مصرف مواد غذایی با استفاده از پرسش‌نامه تکرر مواد غذایی انجام گردید و روایی و پایایی  FFQمورد استفاده، مورد تأیید قرار گرفته بود (2). وزن کودک بدون کفش با حداقل لباس با استفاده از ترازوی استاندارد با دقت 1/0 کیلوگرم، قد با قدسنج با دقت 1 سانتی‌متر در حالی که کتف‌ها در حالت عادی و نگاه شخص به روبه‌رو باشد، اندازه‌گیری و سن کودک بر اساس سال و ماه مشخص شد. ضمن این‌که نمودارهای استاندارد  NCHSبرای وزن و قد در شناسنامه سلامت هر دانش آموز رسم شده بود. یافته‌ها: میانگین و انحراف معیار مصرف تنقلات (چیپس، پفک وکرانچی، انواع شکلات،آبنبات وکاکائو، انواع بیسکویت، انواع کیک، نوشابه وآبمیوه‌های صنعتی) در کودکان با وزن زیر صدک 5ام استاندارد NCHS 58/21 ± 43/38، در کودکان با وزن نرمال 90/21 ± 65/34 و در بین کودکان با وزن بالای صدک 95ام استاندارد NCHS ، 18/38 ± 29/40 بار در هفته به دست آمد و نشان دهنده این بود که میزان مصرف تنقلات به ترتیب در کودکان با وزن بالای صدک 95ام استاندارد NCHS و کودکان با وزن زیر صدک 5ام استاندارد NCHS، بالاتر از کودکان با وزن نرمال بود. ولی ارتباط معنی‌داری بین مصرف تنقلات و وزن کودکان مشاهده نشد. در کودکان با وزن زیر صدک 5ام و کودکان بالای صدک 95ام استاندارد NCHS، ارتباط معنی‌داری بین میزان تحصیلات مادر و پدر و میزان دریافت تنقلات مشاهده نشد، ولی در کودکان با وزن نرمال استاندارد، ارتباط معنی‌داری (007/0 = P) بین میزان تحصیلات پدر و میزان دریافت تنقلات مشاهده شد. میانگین و انحراف معیار مدت زمان تغذیه انحصاری با شیر مادر در کودکان با وزن زیر صدک 5ام 12/5 ± 05/7، درکودکان با وزن نرمال 80/2 ± 98/5 و در کودکان با وزن بالای صدک 95ام 70/2 ± 89/5 ماه می‌باشد. بیشترین تنقلات مصرفی در این کودکان کیک، بیسکویت و شربت بود. میانگین تعداد وعده‌‌های غذایی در کودکان کم وزن، نرمال و چاق، به ترتیب 3/1 ± 19/4، 09/1 ± 96/3 و 09/1 ± 91/4 به دست آمد و ارتباط بین صدک وزن کودک با تعداد وعده‌های غذایی، با آزمون همبستگی پیرسون 002/0 ± 023/0 به دست آمد که بیانگر ارتباط معنی‌دار بین صدک وزن کودک با تعداد وعده‌های غذایی است. از کل نمونه، 2/71 درصد به طور منظم مکمل آهن و مولتی ویتامین را قبل از 2 سالگی دریافت می‌کردند و 8/28 درصد مکمل آهن و مولتی ویتامین را به طور منظم دریافت نمی‌کردند. ارتباط بین وزن و مصرف منظم مکمل آهن و مولتی ویتامین قبل از 2 سالگی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون سنجیده شد. نتایج این طرح ارتباط معنی‌داری را بین مصرف منظم مکمل‌های آهن و مولتی ویتامین با وزن کودک نشان نداد، البته این امر ممکن است به دلیل کوچک بودن حجم نمونه باشد. از کل نمونه‌ها 2/76 درصد صبحانه مصرف می‌کردند. درصد مصرف صبحانه در کودکان کم وزن، نرمال و چاق به ترتیب 3/80 درصد، 5/84 درصد، 5/62 درصد بود. ارتباط معنی‌دار بین صدک وزن کودک و مصرف صبحانه مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: مصرف بی‌رویه تنقلات از یک سو از طریق کاهش اشتها، فرصت تغذیه با غذاهای مغذی سفره خانوار را ازکودک می‌گیرد. از سوی دیگر به علت این‌که تنقلات حاوی قند، نمک و چربی زیاد و کالری بالا هستند، زمینه را برای چاقی کودکان فراهم می‌کنند. نتایج مطالعه کنونی در کودکان با وزن نرمال استاندارد، ارتباط معنی‌داری (007/0 = P) را بین میزان تحصیلات پدر و میزان دریافت تنقلات نشان داد. میزان تحصیلات و آگاهی تغذیه‌ای والدین از طریق تهیه میان وعده‌های مناسب به جای تنقلات نا سالم برای کودکان می‌تواند در حفظ وزن نرمال آنان مؤثر باشد. ارتباط معنی‌داری بین مصرف تنقلات و وزن کودکان در سه گروه زیر صدک 5ام، نرمال و بالای صدک 95ام استاندارد NCHS مشاهده نشد. واژه‌های کلیدی: تنقلات، صدک 5ام استاندارد NCHS، صدک 95ام استاندارد NCHS، وضعیت وزن Background: Sound nutrition is very important in relationship with weight status especially in children. The aim of this study was to assess relationship between junk foods intake and weight in children aged 6-7. Methods: This cross-sectional study was carried out in Shahin Shahr and Meimeh in 2009. Anthropometric measures were taken and 24-hour food recall was used for dietary data and were analyzed with food processor 2 and then, compared with dietary reference intakes 2008) DRI). Results: 61.1% of subjects were residing in dormitories and 12.7% were married. Prevalence of overweight or obesity and abdominal obesity was 6.9% and 46.1%, respectively. Mean (±SD) systolic and diastolic blood pressure was 105.2±15.6 and 62.2±10.4 mmHg, respectively. Totally, 3.9% of subjects had hypertension. The analysis of food intake indicated that B12, folate, magnesium, potassium, calcium had levels below the recommended ones, and vitamins C, E, pantothenic acid, B1, B3, phosphate, zinc had higher levels than the recommended ones; Energy intake, macronutrients, vitamin A, pyridoxine, iron, selenium were generally in appropriate level.  Conclusions: These results indicated appropriate levels of macronutrients intake; unbalance mainly existed in micronutrients. Increased intakes of important food groups such as dairy, vegetables, and fruits that are good sources of micronutrients are suggested.   junk foods, children, weight. 0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-26&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ghiasvand رضا غیاثوند 100319475328460014308 100319475328460014308 Yes Assistant Professor, Food Security Research Center and Department of Nutrition, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گروه تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Maryam Ashrafi مریم اشرفی 100319475328460014309 100319475328460014309 No BSc Student, Food Security Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی تغذیه، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Elnaz Ashrafzadeh الناز اشرف زاده 100319475328460014310 100319475328460014310 No BSc Student, Food Security Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی تغذیه، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Gholam Reza Asgari غلامرضا عسگری 100319475328460014311 100319475328460014311 No PhD Student, Food Security Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی PhD، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Akbar Hasanzadeh اکبر حسن زاده 100319475328460014312 100319475328460014312 No Instructor, Department of Biostatistics and Epidemiology, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran مربی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه‌ علوم‌ پزشکی‌ اصفهان، اصفهان، ایران.