Journal of Health System Research

fa مقایسه اثربخشی مدل اعتقاد بهداشتی با تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بر آموزش تغذیه مادران دارای کودکان کم‌وزن 6 تا 36 ماهه Comparison of the Effectiveness of Health Belief Model with the Theory of Planned Behavior on the Nutritional Education of Mothers with Underweight Children Aged 6-36 Months پژوهشي Research مقدمه: تغذیه از عوامل مؤثر بر سلامتی کودکان است و توانمند‌سازی مادران، مهم‌ترین راهکار پیشگیرانه از کم‌وزنی محسوب می‌شود. هدف از انجام پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی مدل اعتقاد بهداشتی (Health Belief Model یا HBM) و تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده (Theory of planned behavior یا TPB) بر آموزش تغذیه مادران کودکان کم‌وزن 6 تا 36 ماهه شهر گناباد بود. روش‌ها: این مطالعه به ‌صورت کارآزمایی در عرصه، با مشارکت 93 مادر دارای کودک کم‌وزن 6 تا 36 ماهه انجام شد. نمونه‌ها به‌ صورت تصادفی ساده، در دو گروه آزمون و یک گروه شاهد قرار گرفتند. اطلاعات به وسیله دو پرسش‌نامه محقق ساخته که روایی و پایایی آن تأیید شده بود، جمع‌آوری گردید و مداخله آموزشی بر اساس مدل‌های مذکور اجرا شد. بلافاصله و سه ماه پس از مداخله آموزشی، اطلاعات جمع‌آوری گردید و داده‌ها با استفاده از آزمون‌های ANOVA، 2c، Fisher's exact، Bonferroni، t، Kolmogorov-Smirnov و Shapiro-Wilk در نرم‌افزارSPSS  و سطح معنی‌داری 0/050 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین سن مادران در سه گروه مورد بررسی، 31/24 سال بود و از لحاظ متغیرهای دموگرافیک همگن بودند. بعد از مداخله، سازه‌های هر دو مدل به جزء سازه موانع درک شده، در دو گروه آزمون نسبت به گروه شاهد افزایش معنی‌داری داشت. نتیجه‌گیری: <a name="OLE_LINK92">مداخله آموزشی بر اساس تئوری و مدل، در ارتقای دانش تغذیه‌ای مادران و عوامل مؤثر بر کم‌وزنی تأثیر بسزایی دارد. با توجه به تأثیر سازه‌های </a>TPB، توجه بیشتر به سازه‌های این تئوری جهت بهبود مداخله آموزشی مورد تأکید می‌باشد. <div>Background: Nutrition is one of the factors affecting children’s health and empowering mothers is the most important way to prevent underweight. This study is conducted to compare the effectiveness of health belief model (HBM) and the theory of planned behavior on the nutritional education of mothers with underweight children aged 6-36 months in Gonabad City, Iran. Methods: The study was of a field trial type carried out on 93 mothers with underweight children aged 6-36 months. The mothers were randomly assigned into two experimental groups and one control group. The data collection instruments included two researcher-made questionnaires whose validity and reliability were established and were self-administered. The intervention was performed based on the above-mentioned models. The data were collected immediately and three months after the intervention and were analyzed through SPSS software (version 22, IBM Corporation, Armonk, NY, USA), using analysis of variance (ANOVA), chi-square, Fisher’s exact test, Bonferroni test, Kolmogorov-Smirnov (KS) test, and Shapiro Wilk test at 0.050 level of significance. Findings: The mothers’ mean age was 31.24 years old in the three groups and they were homogeneous with regard to other demographic variables. After the intervention, all the constructs of both models, except for the perceived barrier construct, in the two experimental groups showed a significant increase in comparison with those of the control group. Conclusion: The educational intervention based on the theory and model had a considerable effect on increasing mothers’ nutritional knowledge and the factors affecting underweight. The results also showed that the theory of planned behavior was more effective than the health belief model.</div> کودک کم‌وزن, تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده, مدل اعتقاد بهداشتی, تغذیه Underweight children,Theory of planned behavior, Health belief model, Nutrition 36 43 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-48&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Matlabi محمد مطلبی poorshafei1363@gmail.com 100319475328460011997 100319475328460011997 No Associate Professor, Department of Health, School of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran دانشیار، گروه بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Hossein Nezami حسین نظامی poorshafei1363@gmail.com 100319475328460011998 100319475328460011998 No PhD Candidate, Department of Biostatistic and Epidemiology, Health School, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Mostafa Amiri مصطفی امیری poorshafei1363@gmail.com 100319475328460011999 100319475328460011999 No Assistant Professor, Department of Basic Science, School of Medicine, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran استادیار، گروه علوم پایه، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گناباد،گناباد، ایران Fereshteh Poorshafei فرشته پورشافعی poorshafei1363@gmail.com 100319475328460012000 100319475328460012000 Yes MSc Student, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Maryam Saberi مریم صابری 100319475328460012001 100319475328460012001 No Lecturer, Department of Health, School of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran مربی، گروه بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Mojtaba Roshandel مجتبی روشندل poorshafei1363@gmail.com 100319475328460012002 100319475328460012002 No MSc Student, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران