fa استفاده از رویکرد پویایی سیستم جهت مدل‌سازی اوتریفیکاسیون در دریاچه‌های مصنوعی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: امروزه با ورود انواع پساب‌ها و رواناب‌ها به منابع آب، فرایند اوتریفیکاسیون یا تغذیه‌گرایی به شدت تسریع شده است. چنین است که نیاز به مدیریت دریاچه‌های طبیعی و مصنوعی، به منظور پیش‌گیری یا به تعویق انداختن این مشکل، به وجود آمده است. تغذیه‌گرایی یک فرایند پیچیده است. یکی از ابزارهایی که در این زمینه می‌تواند ما را یاری کند، مدل‌سازی فرایند تغذیه‌گرایی می‌باشد. امروزه مدل‌های زیادی وجود دارد که این کار را انجام می‌دهد. نیاز به طیف وسیعی از داده‌ها، یادگیری مشکل و نیاز به زمان طولانی از مشکلات این مدل‌ها می‌باشد. امروزه جهت مدیریت تغذیه‌گرایی اغلب از ابزارهای کامپیوتری، به ‌ویژه مدل‌سازی ریاضی بهره گرفته می‌شود.  روش‌ها: در این مقاله یک مدل فرایندی ساخته شد. نخست سیستم تغذیه‌گرایی، مشخصات و پارامترهای آن تعیین و روی صفحه VenSim ایجاد شد. سپس روابط ریاضی هر فرایند تعیین و وارد کامپیوتر شد. در نهایت مدل با استفاده از داده‌های یک مخزن، کالیبره و تأیید شد. این مدل متغیرهای اصلی تغذیه‌گرایی را مدل می‌کند. این متغیرها شامل فسفر، نیتروژن، فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون است. یافته‌ها: با بررسی نتایج حاصل از مدل، یک شکوفایی جلبکی مشاهده شد. در کالیبراسیون مدل، ثابت نیم اشباع نیتروژن برابر 10 میلی‌گرم بر لیتر بر حسب نیتروژن، ثابت نیم اشباع فسفر برابر 5 میلی‌گرم بر لیتر بر حسب فسفر به دست آمد. نتیجه‌گیری: یافته‌های مدل نشان داد که فسفر یک عامل محدود کننده در مخزن است. نتایج حاصله بیان‌گر آن است که در مقایسه با مدل‌های دیگر، استفاده از این مدل برای کاربر آسان‌تر بوده، با داشتن کمترین داده‌ها، نتایج مطلوب حاصل می‌گردد. واژه‌های کلیدی: تغذیه‌گرایی، پویایی سیستم، مواد مغذی، مدل‌سازی، لانگ‌لیک، دریاچه‌های مصنوعی.   Background: Nowadays the Eutrophication of water bodies is enhanced due to discharge of effluents and runoffs. Therefore, there is a demand for the management of natural and artificial lakes to prevent or postpone this problem. Lakes Eutrophication is a complex process. Therefore computerized models are very important tools to describe this process. Although there are several models for this, but these are not suitable for managing and overall assessment of water resources. Methods: In this study a processing model was constructed. First the Euthrophication system, parameters and characteristics were defined on Vensim. Then mathematical equations of each process was determined and entered to the system. Finally, the calibration and validation of the model was conducted by Long Lake reservoir data. Findings: Based on the findings of this model major euthrophication variables include phosphorus, nitrogen, phytoplankton and zooplankton could be stimulated. The findings of calibration and validation of the model is pointed that this model can simulate euthrophication with minimum data.  Conclusion: It was indicated by the results that phosphorus is a limitation factor in reservoir. The unique properties of this model are its simplicity and minimum needs data.   0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-28&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Samaei محمدرضا سمائی 100319475328460014299 100319475328460014299 Yes Instructor, Department of Environment Health, School of Health and Nutrition, Shiraz University of Medical Science, Shiraz, Iran مربی، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Sayyed Bagher Mortazavi سید باقر مرتضوی 100319475328460014300 100319475328460014300 No Associate Professor, Department of Occupational Health, School of Medical Science, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشیار، گروه بهداشت حرفه‌ای، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Asghar Ebrahimi اصغر ابراهیمی 100319475328460014301 100319475328460014301 No PhD Student of Environmental Health Engineering, Environment Research Center, Isfahan University of Medical Sciences and Department of Environment Health Engineering, School of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Science, Yazd, Iran دانشجوی دکتری بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران. Ebrahim Shahsavani ابراهیم شاهسونی 100319475328460014302 100319475328460014302 No MSc Student, Department of Environment Health Engineering, School of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Science, Yazd, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی، یزد، ایران.