Journal of Health System Research

fa ارتباط وضعیت ترجیحات غذایی و شاخص توده بدنی با متغیرهای دموگرافیک در دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی شهرستان ملکان Relationship between Food Preferences, Body Mass Index, and Demographic Variables among Second-Year Primary School Students in Malekan City, Iran آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: ترجیحات ‌غذایی تعیین‌کننده انتخاب غذا هستند و به طور قابل توجهی با رژیم ‌غذایی و پیامدهای سلامتی ارتباط دارند. چاقی و اضافه وزن یکی از مشکلات سلامتی نوجوانان در دنیا می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تعیین ارتباط وضعیت ترجیحات غذایی و شاخص توده بدنی (Body mass index یا BMI) با متغیرهای دموگرافیک در دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی شهرستان ملکان در استان آذربایجان شرقی انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع مقطعی، توصیفی- تحلیلی بود که بر روی 582 دانش‌آموز دختر و پسر مقطع ابتدایی دوره دوم مدارس دولتی و غیر انتفاعی سه شهر شهرستان ملکان (ملکان، لیلان و مبارک‌شهر) به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی دو مرحله‌ای انجام‌ شد. اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه دو قسمتی سؤالات زمینه‌ای و پرسش‌نامه محقق‌ ساخته ترجیحات ‌غذایی به صورت آنلاین در بستر برنامه پرس‌لاین ﺟﻤﻊ‌آوری گردید. از نسبت روایی محتوا (Content validity ratio یا CVR) و شاخص روایی محتوا (Content validity index یا CVI) برای روایی و از ضریب Cronbach´s alpha جهت پایایی پرسش‌نامه استفاده شد (98/0 = CVI، 91/0 = CVR). ﺩﺍﺩﻩ‌ﻫﺎ با استفاده از آزمون‌های Mann–Whitney، t، One-way ANOVA، Kruskal-Wallis و 2c در ﻧﺮﻡ‌ﺍﻓﺰﺍﺭ SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: بین ترجیحات ‌غذایی دانش‌آموزان با متغیرهای ‌جنسیت (001/0 > P)، سن (۰27/۰ = P)، پایه ‌تحصیلی (۰27/۰ = P)، تحصیلات ‌مادر (028/0 = P)، شغل‌ مادر (002/0 = P)، تحصیلات پدر (046/0 = P)، محل سکونت (001/0 = P) و درامد خانواده (002/0 = P) ارتباط معنی‌داری مشاهده ‌شد. همچنین، بین BMI دانش‌آموزان با نوع مدرسه (002/0 = P)، تحصیلات پدر (033/0 = P) و سن مادر (013/0 = P) رابطه معنی‌داری وجود داشت. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از ارتباط بین ترجیحات غذایی و BMI نوجوانان با متغیرهای دموگرافیک می‌باشد که با توجه به وجود عوامل خطر، لازم است آموزش مدیریت وزن خانواده محور ارایه گردد. اهمیت توجه به راهبردهای بالقوه‌ برای تقویت الگوهای تغذیه سالم نوجوانان و ارایه برنامه آموزشی که بتواند رفتارهای غذایی کودکان را بهبود بخشد و بار احتمالی بیماری‌های مرتبط با رفتار غذایی مانند چاقی را بر سیستم مراقبت‌های بهداشتی کشور کاهش دهد، لازم به نظر می‌رسد.  </div> <pre style="text-align:justify"> Background: Food preferences determine food choices, which are significantly associated with overweight/obesity and health outcomes worldwide. Obesity and overweight is one of the health problems of adolescents in the world. This study aimed at determining the relationship between food preferences, body mass index (BMI), and demographic variables among second-year primary school students of Malekan City, located in East Azerbaijan Province, Iran, during 2022 to 2023. Methods: This cross-sectional and descriptive-analytical study was conducted on 582 male and female primary school students in the second grade in both public and private schools of the three towns of Malekan City (Malekan, Lilan, and Mubarakshahr) with a two-stage random cluster sampling method. A two-part online questionnaire including questions on background information and a researcher-made checklist of food preferences was used to collect data. Content validity ratio (CVR), content validity index (CVI), and Cronbach's alpha were used to check the validity and reliability of the questionnaire, respectively (CVI = 0.98, CVR = 0.91). Data were analyzed using Mann-Whitney test, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Kruskal-Wallis test, and chi-square test at a significance level of 0.05 using SPSS software. Findings: There was a significant association between food preference and sex (P < 0.001), age (P = 0.027), educational grade (P = 0.027), mother’s education (P = 0.028), mother’s job (P = 0.002), father’s education (P = 0.046), residence (P = 0.001), and family income (P = 0.002). There was a significant relationship between BMI with school type (P = 0.002), father’s education (P = 0.033), and mother’s age (P = 0.013). Conclusion: The results of this study indicate the relationship between food preferences, BMI, and demographic variables of adolescents. Paying attention to the potential strategies to strengthen healthy eating patterns of adolescents and providing an educational program that can improve children’s eating behavior and reduce the possible burden of diseases related to eating behavior such as obesity on the country's health care system seem necessary. </pre> <div> <hr align="left" class="msocomoff" size="1" width="33%" ><div class="msocomtxt" id="_com_1" language="JavaScript" on<illegal tag>mouseout="msoCommentHide('_com_1')" on<illegal tag>mouseover="msoCommentShow('_anchor_1','_com_1')"></div></div> ترجیحات غذایی, اضافه‌ وزن, چاقی, نوجوانان, شاخص توده بدنی Food preferences, Overweight, Obesity, Adolescents, Body mass index 273 281 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-93-1&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Mokhtari-Molaei سمیه مختاری ملایی 100319475328460020438 0009-0004-7922-7976 No Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Roya Sadeghi رویا صادقی sadeghir@tums.ac.ir 100319475328460020439 100319475328460020439 Yes Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Azar Tol آذر طل tol.azar@yahoo.com 100319475328460020440 100319475328460020440 No PhD, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکتری تخصصی، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Maryam Sabouri مریم صبوری 100319475328460020441 100319475328460020441 No PhD Student, Department of Health Education and Health Promotion, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Shahrazad Saadat-Gharin شهرزاد سعادت قرین 100319475328460020442 100319475328460020442 No Department of Humanities, Technical and Vocational University, Tehran, Iran کارشناس ارشد، گروه علوم انسانی، دانشگاه فنی و حرفه‌ای، تهران، ایران Abbas Rahimi-Foroushani عباس رحیمی فروشانی 100319475328460020443 100319475328460020443 No Professor, Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران