en ارتقای رفتارهای پیشگیری‌کننده از بروسلوزیس توسط سفیران سلامت: کاربرد تئوری شناختی- اجتماعی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">مقدمه: </span></b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">بروسلوزیس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های قابل انتقال از حیوان به انسان است که با وجود برنامه‌های ریشه‌کنی، همچنان به عنوان یک بیماری آندمیک و مشکل بهداشتی در مناطق مختلف جهان به ویژه در کشورهای در حال توسعه باقی مانده است. از آن‌جایی که آموزش یکی از راهکارهای اساسی در کنترل و پیشگیری از این بیماری به شمار می‌رود، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر برنامه‌های آموزشی بر سفیران سلامت مبتنی بر تئوری شناختی- اجتماعی در جهت ارتقای رفتارهای پیشگیری‌کننده از بروسلوزیس در ساکنان مناطق روستایی مشهد در سال 1399 انجام شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">روش‌ها</span></b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">: </span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">این مطالعه از نوع کارآزمایی در عرصه شاهددار تصادفی شده بود و 120 نفر از ساکنان مناطق روستایی شهرستان مشهد به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای وارد تحقیق شدند. در مرحله اول طبقات به تصادف انتخاب و در مرحله دوم نمونه‌ها به صورت تصادفی از طبقات جمع‌آوری گردید. انتخاب افراد از دو روستا بود که به دو گروه آزمون و شاهد تخصیص یافتند. برنامه آموزشی اجرا شده شامل آموزش سفیران سلامت توسط محقق و در مرحله بعد، آموزش روستاییان توسط سفیران سلامت بود. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخته شامل اطلاعات جمعیت‌شناختی، سازه‌های مدل شناختی- اجتماعی و رفتار جمع‌آوری</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> گردید و با استفاده از آزمون‌های ²</span><span dir="LTR" style="font-family:Symbol">c</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">، </span>Fisher&#39;s exact<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> و </span>Mann-Whitney<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت</span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">.</span><span lang="FA" style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">یافته‌ها:</span></b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> میانگین سنی گروه‌های آزمون و شاهد به ترتیب 97/9 </span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">&plusmn;</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> 90/33 و 35/9 </span><span cambria="" lang="FA" style="font-family:">&plusmn;</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> 90/36 سال بود. بین میانگین نمرات سازه‌های آگاهی، انتظار پیامد، ارزش پیامد، خودکارامدی، خودکارامدی در غلبه بر موانع، خودتنظیمی، سازگاری عاطفی و سنجش رفتار پس از مداخله نسبت به قبل تفاوت معنی‌داری مشاهده گردید (001/0 > </span>P<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">)، اما در میانگین نمرات سازه‌های درک موقعیت و محیط، پس از مداخله آموزشی تفاوتی وجود نداشت (050/0 < </span>P<span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">).</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">نتیجه‌گیری:</span></b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"> بر اساس نتایج، در صورتی که برنامه‌های آموزشی جهت آموزش سفیران سلامت و مردم روستا با بهره‌گیری از تئوری شناختی- اجتماعی که بر شاخص‌های فردی، شناختی، محیطی و رفتاری تأکید دارد، طراحی و اجرا گردد، باعث ارتقای رفتارهای پیشگیری‌کننده از بیماری بروسلوزیس می‌شود. بنابراین، اجرای برنامه‌های مداخلاتی منظم در سطح وسیع با استفاده از تئوری‌های آموزشی به عنوان یک روش اثربخش توصیه می‌گردد.</span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b>Background:</b> Brucellosis is one of the most prevalent zoonotic diseases that can be transmitted from animals to humans. Despite various eradication programs, it continues to be an endemic health issue in many regions worldwide, particularly in developing countries. Education plays a fundamental role in controlling and preventing this disease. Consequently, this study was conducted to assess the impact of educational programs for health ambassadors, grounded in cognitive-social theory, on promoting preventive behaviors against brucellosis among residents of rural areas in Mashhad City, Iran, in 2020.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b>Methods:</b> This research is a randomized controlled trial (RCT). The study included 120 residents from rural areas of Mashhad City, selected through a stratified random sampling method. In the first stage, classes were randomly chosen. In the second stage, samples were randomly collected from these classes. Participants from two villages were assigned to either the intervention or control group. The training program implemented in this study involved training health ambassadors by the researcher, followed by the training of villagers by these health ambassadors. Data were collected using a researcher-developed questionnaire that included demographic information, constructs of social cognitive theory, and behavioral data. Chi-square test, Fisher&#39;s exact test, and Mann-Whitney U test were employed to analyze and compare the data.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b>Findings:</b> The mean age of participants in the intervention group was 33.90 &plusmn; 9.97 years, while in the control group, it was 36.90 &plusmn; 9.35 years. A statistically significant difference was observed between the mean scores of constructs of knowledge, outcome expectations, outcome value, self-efficacy, self-efficacy in overcoming obstacles, self-regulation, emotional adjustment, and behavior measurement after the intervention compared to before the intervention (P < 0.001). However, no significant difference was found in the mean scores of constructs including situational awareness and environmental perception after the intervention (P > 0.05).</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b>Conclusion:</b> The results of this study indicate that educational programs designed to train health ambassadors and rural communities, when based on cognitive-social theory, which emphasizes individual, cognitive, environmental, and behavioral factors, effectively promote disease prevention behaviors, particularly for brucellosis. Therefore, we recommend the large-scale implementation of regular intervention programs grounded in educational theories as an effective strategy.</span></span></span></div> آموزش بهداشت, سفیر سلامت, تئوری شناختی اجتماعی, رفتارهای پیشگیری‌کننده, بروسلوزیس Health education, Health ambassadors, Social cognitive theory, Preventive behaviors, Brucellosis 427 436 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-597-1&slc_lang=en&sid=1 Tahereh Khosraviasl طاهره خسروی‌اصل khosravit1@mums.ac.ir 100319475328460023944 100319475328460023944 No MSc Student, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Mahdi Moshki مهدی مشکی drmoshki@gmail.com 100319475328460023945 100319475328460023945 No Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health AND Social Development and Health Promotion Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران Ehsan Mosafarkhani احسان موسی‌فرخانی 100319475328460023946 100319475328460023946 No Assistant Professor, Department of Epidemiology, School of Health AND Social Development and Health Promotion Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استادیار، گروه اپیومیولوژی، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Mitra Dogonchi میترا دوگونچی dogonchi.mitra@yahoo.com 100319475328460023947 100319475328460023947 Yes Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health AND Social Development and Health Promotion Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد، گناباد، ایران