Journal of Health System Research

fa تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی در خصوص رفتارهای پیشگیری‌کننده از بیماری‌های منتقل شونده از راه خون در آرایشگران زن رفسنجان The Effect of Educational Intervention Based on Health Belief Model on Preventive Behaviors against Blood-Borne Diseases in Female Hairdressers in Rafsanjan City, Iran آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: آرایشگاه‌ها پتانسیل قابل توجهی برای انتقال بیماری‌های مختلف دارند. در این میان، اهمیت بیماری‌های عفونی قابل انتقال از طریق خون مانند ایدز و هپاتیت B و C بیش از سایر بیماری‌ها می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی اعتقاد بهداشتی (Health belief model یا HBM) در خصوص رفتارهای پیشگیری‌کننده از بیماری‌های منتقل شونده از راه خون در آرایشگران زن رفسنجان انجام شد. روش‌ها: این مطالعه نیمه تجربی بر روی 70 نفر از آرایشگران زن شهر رفسنجان در دو گروه مورد و شاهد در سال 99-1398 انجام گردید. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخته مبتنی بر HBM جمع‌آوری شد. پس از انجام پیش‌آزمون در دو گروه، جلسات آموزشی اجرا و دو ماه بعد مجدد پس‌آزمون انجام گردید. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های 2c، Fisher's exact، Independent t و Paired t و آمار توصیفی در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: پس از مداخله آموزشی، نمرات آگاهی (40/0 ± 88/93)، حساسیت درک شده (37/0 ± 91/59)، شدت درک شده (37/0 ± 91/61)، منافع درک شده (16/0 ± 97/20)، راهنما برای عمل (0 ± 20) و خودکارامدی (37/0 ± 91/24) در گروه مورد نسبت به قبل از انجام مداخله به طور معنی‌داری افزایش یافت (050/0 > P)، اما موانع درک شده (37/0 ± 08/11) کاهش یافت (050/0 < P). در گروه شاهد، به جزء متغیر آگاهی (005/0 = P) و سازه منافع درک شده (040/0 = P)، در سازه‌های دیگر افزایشی مشاهده نشد و اختلاف معنی‌داری وجود نداشت (050/0 < P). همچنین، رفتار با سازه‌های آگاهی (57/0 = r)، نگرش (80/0 = r)، حساسیت (79/0 = r)، شدت درک شده (50/0 = r)، موانع (78/0 = r)، منافع درک شده (57/0 = r)، خودکارامدی (76/0 = r) و راهنماها برای عمل (68/0 = r) همبستگی معنی‌داری را نشان داد. نتیجه‌گیری: تغییر معنی‌داری در سازه‌های HBM و اتخاذ رفتارهای پیشگیری‌کننده از بیماری‌های منتقل شونده از راه خون در گروه مورد ایجاد شده است. بنابراین، پیشنهاد می‌شود در کنار آموزش‌های روتین، از این الگو نیز استفاده گردد. در تحقیق حاضر، رفتار با سازه‌های HBM همبستگی معنی‌داری داشت که در تأیید ارتباط بین سازه‌های موجود در این الگو با اتخاذ رفتارهای پیشگیری‌کننده از ابتلا به بیماری‌های منتقل شونده از راه خون می‌باشد. </div> <div style="text-align: justify;">Background: Hair salons have the potential to transmit various diseases, including infectious diseases like acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) and hepatitis B and C, that can be transmitted through blood. This study was conducted with the aim of educational intervention based on the health belief model (HBM) regarding preventive behavior against blood-borne diseases among female hairdressers in Rafsanjan City, Iran, in 2019-2020. Methods: This semi-experimental study was conducted on 70 female hairdressers in two intervention and control groups. Data were collected using a researcher-made questionnaire designed based on the HBM. After conducting a pre-test in two groups, training sessions were held, and two months later, a post-test was conducted. The data were entered into SPSS software and analyzed using chi-square test, Fisher’s exact test, independent t-test, and paired t-test, as well as descriptive statistics. Findings: Following the educational intervention, the intervention group's scores on the variables of knowledge (93.88 ± 0.40), perceived sensitivity (59.91 ± 0.37), perceived intensity (61.91 ± 0.37), perceived benefits (20.97 ± 0.16), cues to action (20.0 ± 0.0), and self-efficacy (24.91 ± 0.37) increased significantly (P < 0.05) and perceived barriers (11.08 ± 0.37) decreased (P > 0.05), whereas in the control group, except the variable of knowledge (P = 0.005) and the structure of perceived benefits (P = 0.04), no increase was observed in the values of the other variables and no significant difference was observed (P > 0.05). According to the findings, behavior had a significant correlation with the structures of knowledge (r = 0.57), attitude (r = 0.80), perceived sensitivity (r = 0.79), perceived intensity (r = 0.50), perceived barriers (r = 0.78), perceived benefits (r = 0.57), self-efficacy (r = 0.76), and cues to action (r = 0.68). Conclusion: There was a significant change in the constructs of the HBM and the adoption of preventive behaviors against blood-borne diseases in the intervention group; therefore, it is suggested that this model be used in addition to routine training. Moreover, in this study, the behavior had a significant correlation with the constructs of the HBM, confirming the relationship between the constructs in this model and the adoption of preventive behaviors against contracting blood-borne diseases. </div> الگوی اعتقاد بهداشتی, مداخله آموزشی, بیماری‌های منتقله از راه خون, سالن‌های آرایش Health belief model, Educational intervention, Blood borne diseases, Hair salons 554 566 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-688-1&slc_lang=fa&sid=1 Nadia Shekari نادیا شکاری nadiiishekari@gmail.com 0000-0001-8461-7080 No Student Research Committee, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران Seyedeh Shirin Lotfipur Rafsanjani سیده شیرین لطفی‌پور رفسنجانی lotfipur.shirin@gmail.com No Student Research Committee, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Hasan Khodadadi حسن خدادادی khodadady_h@yahoo.com No Assistant Professor, Department of Health Services and Health Promotion, School of Public Health, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran استادیار، گروه خدمات بهداشتی و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران Ahmadreza Sayyadi احمدرضا صیادی sayadiahmad@yahoo.com No Assistant Professor, Department of Psychiatric Nursing and Mental Health, School of Nursing and Midwifery AND Research Center for Social Determinants of Health, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran استادیار، گروه روان‌پرستاری و بهداشت روان، دانشکده پرستاری و مامایی و مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران Mohammad Asadpour محمد اسدپور asadpour2011@gmail.com 0000-0002-9448-7221 Yes Associate Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Public Health, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران