Journal of Health System Research

fa بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های مقابله با استرس بر اضطراب و کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شیراز Investigating the Effect of Stress Coping Skills Training on Anxiety and Quality of Life in Elderly Individuals with Type 2 Diabetes Referring to Healthcare Centers in Shiraz City, Iran آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: center;"></div> <div style="text-align: justify;">مقدمه: افزایش چشمگیر سالمندان با سابقه بیماری‌های مزمن از جمله دیابت در جهان با چالش‌های بسیاری همراه بوده است. استرس به عنوان یکی از عوامل مؤثر در بروز و تشدید عوارض دیابت مطرح می‌باشد. به همین دلیل، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش مهارت‌های مقابله با استرس بر میزان اضطراب و کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به دیابت نوع دو در شهر شیراز در سال ۱۳۹۷ انجام گرفت. روش‌ها: این مطالعه از نوع کارآزمایی آموزشی شاهد- مداخله‌ای بود و به روش نیمه تجربی بر روی 100 سالمند مبتلا به دیابت نوع دو انجام گردید. شرکت‌کنندگان از طریق قرعه‌کشی به دو گروه مورد و شاهد تقسیم شدند. سپس پیش‌آزمون، آزمایش قند خون و جلسات آموزشی مقابله با استرس (شش جلسه 90 دقیقه‌ای) شامل ارزیابی اولیه و ثانویه بیماری دیابت، آموزش نحوه مقابله با استرس ناشی از بیماری در جهت کاهش علایم بیماران، تعیین تکالیف خانگی با هدف تن‌آرام‌سازی، آشنایی با مفاهیم شناختی، آزمون مقابله با افکار منفی، تمرکز فکر و مطالب متنوع دیگر برای شرکت‌کنندگان برگزار شد. سه ماه پس از آخرین جلسه، مجدد از هر دو گروه پس‌آزمون و آزمایش خون گرفته شد. گروه شاهد تا پایان تحقیق برنامه درمان عادی خود را دریافت نمود. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسش‌نامه اطلاعات دموگرافیک، پرسش‌نامه استاندارد اضطراب آشکار و پنهان (STAI یا State-Trait Anxiety Inventory) Spielberger و پرسش‌نامه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت (Diabetes quality of life یا DQoL) بود. سپس داده‌ها با استفاده از آزمون‌های Independent t، Paired t و 2c در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: دو گروه مورد و شاهد در ویژگی‌های جمعیتی تفاوت معنی‌داری با یکدیگر نداشتند. همچنین، میانگین نمرات کیفیت زندگی، اضطراب و شاخص هموگلوبین A1c قبل از مداخله در دو گروه تفاوت معنی‌داری را نشان داد. پس از مداخله، کیفیت زندگی گروه مورد و ابعاد آن به طور معنی‌داری افزایش و اضطراب نیز کاهش یافت (001/0 > P)، اما تغییر معنی‌داری در میزان هموگلوبین A1c در گروه مورد مشاهده نشد (001/0 < P). نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد آموزش مهارت‌های مقابله با استرس، تأثیر مثبتی در جهت کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به دیابت در ابعاد مختلف دارد و می‌تواند به عنوان یکی از روش‌های آموزشی مؤثر در این زمینه مورد استفاده قرار گیرد، اما این مهارت‌ها بر میزان هموگلوبین A1c تأثیر چندانی نداشت و نیاز به بررسی بیشتر در دوره‌های طولانی‌تر وگروه‌های سنی و جنسیت‌های متفاوت دارد.</div> <div> </div> <div style="text-align: justify;">Background: A significant increase in the elderly population with chronic diseases, including diabetes, has been accompanied by numerous challenges worldwide. Stress is recognized as one of the influential factors in the occurrence and exacerbation of diabetes complications. Therefore, this study aimed to investigate the effect of stress-coping skills training on the levels of anxiety and quality of life (QOL) in elderly individuals with type 2 diabetes in Shiraz City, Iran, in 2018. Methods: The present study was conducted using a semi-experimental educational intervention design on 100 elderly individuals diagnosed with type 2 diabetes. The participants were randomly divided into two groups: the intervention and control. After conducting pre-tests and blood glucose tests, stress-coping skills training sessions were held over 6 sessions, each lasting 90 minutes, including  primary and secondary assessment of diabetes, training on how to deal with the stress caused by the disease in order to reduce the symptoms of the patients, assigning homework with the aim of calming the body, getting familiar with cognitive concepts, a test of dealing with negative thoughts, concentration of thought, and various other materials. Three months after the last session, post-tests and blood tests were conducted for both groups. The control group received their regular treatment program until the end of the study. The assessment tools used included a demographic information questionnaire, the Spielberger State-Trait Anxiety Inventory (STAI), and the Diabetes Quality of Life questionnaire (DQOL). The data were analyzed using SPSS statistical software and independent t-test, paired t-test, and chi-square test. Findings: The intervention and control groups did not have a significant difference in demographic characteristics, and also before the intervention, there was no significant difference in the mean scores of QOL, anxiety, and hemoglobin A1C (HbA1C) levels between the two groups. The findings of the study indicate that after the intervention, the QOL of the intervention group and its dimensions significantly increased, and anxiety significantly decreased (P < 0.001). However, a significant change in the level of HbA1C was not observed in the intervention group (P > 0.001). Conclusion: The results of this study indicate that stress-coping skills training has a positive impact on reducing anxiety and improving the QOL in elderly individuals with diabetes and can be considered an effective educational method in this area. However, these skills did not have a significant effect on the level of HbA1C, and further investigation is needed in long-term studies and different age and gender groups.</div> سالمندان, دیابت نوع دو, اضطراب, استرس, مهارت‌های مقابله, کیفیت زندگی, مداخله آموزشی Elderly, Type 2 diabetes, Anxiety, Stress, Coping skills, Quality of life, Educational intervention 100 106 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-714-1&slc_lang=fa&sid=1 Tayebeh Rahmanifard طیبه رحمانی‌فرد Tayebe.dastbas@gmail.com 100319475328460025759 0009-0006-4775-2834 No Student Research Committee AND Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran کارشناس ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Masoud Karimi مسعود کریمی masoudkrm@yahoo.com 100319475328460025760 100319475328460025760 No Associate Professor, Research Center for Health Sciences, Institute of Health AND Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، پژوهشکده بهداشت و گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Mohammad Fararouei محمد فرارویی Fararooei@yahoo.com 100319475328460025761 100319475328460025761 No Professor, Department of Statistics and Epidemiology, School of Health AND HIV/AIDS Research Center, Institute of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran استاد، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات HIV/ایدز، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Roohollah Arshadinejad روح‌اله ارشدی‌نژاد arshadir61@gmail.com 100319475328460025762 100319475328460025762 No PhD Student, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Shakiba Zahed شکیبا زاهد shakiba.zahed64@gmail.com 100319475328460025763 100319475328460025763 No PhD, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دکتری تخصصی، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mahin Nazari مهین نظری manazari@sums.ac.ir 100319475328460025764 100319475328460025764 Yes Associate Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران