Journal of Health System Research

fa بررسی تأثیر عوامل اقتصادی- اجتماعی و رفتاری بر مرگ و میر ناشی از تصادفات جاده‌ای رانندگان Investigating the Effect of Socio-Economic and Behavioral Factors on the Deaths Caused by Road Accidents of Drivers آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: امروزه حوادث ترافیکی منجر به مرگ، یکی از چالش‌های مهم کشورهای در حال توسعه شناخته شده است و تبعات سنگین اقتصادی و اجتماعی به دنبال دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل اقتصادی- اجتماعی و رفتاری بر مرگ و میر ناشی از تصادفات جاده‌ای رانندگان در استان آذربایجان غربی انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع مقطعی- تحلیلی بود که از سال 1397 تا 1401 انجام گردید. جامعه تحقیق شامل 428 راننده بستری ناشی از تصادف بود. به منظور ارزیابی روابط هم‌زمان بین متغیرها و با توجه به متغیر پاسخ دو حالتی، از مدل معادلات ساختاری تعمیم یافته (Generalized structural equation modeling یا GSEM) استفاده شد. داده‌ها در نرم‌افزارهای Stata و Mplus مورد تجزیه و تحلیل گرفت. یافته‌ها: رابطه خطی معنی‌دار و مثبتی بین مرگ و میر ناشی از تصادفات رانندگی با جنسیت [(770/1 = Odds ratio (OR)، 030/0 = P]، تحصیلات (053/2 = OR، 002/0 = P)، مصرف الکل (193/2 = OR، 001/0 = P)، مصرف مواد مخدر (170/3 = OR، 001/0 > P)، تلفن همراه (695/6 = OR، 001/0 > P)، کمربند ایمنی (664/3 = OR، 001/0 > P)، کیسه هوا (314/4 = OR، 038/0 = P)، شغل (809/5 = OR، 012/0 = P)، درامد (212/8 = OR، 013/0 = P) و ارزش خودرو (634/9 = OR، 001/0 = P) وجود داشت. وضعیت تأهل نیز (43/0 = OR، 014/0 = P) رابطه خطی معنی‌دار، اما منفی نشان داد. همچنین، بین مرگ و میر ناشی از تصادفات رانندگی و سن ارتباط معنی‌داری مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: بین عوامل اقتصادی- اجتماعی و رفتاری رانندگان با مرگ و میر ناشی از تصادفات، ارتباط معنی‌داری وجود دارد و ارزش پایین خودرو، درامد کم راننده و صحبت کردن با تلفن همراه هنگام رانندگی به ترتیب بیشترین تأثیر را نشان دادند. پیشنهاد می‌گردد سیاست‌گذاران حوزه سلامت و اقتصاد با شناخت این عوامل خطر، جهت کاهش تصادفات و مرگ و میر ناشی از آن، به انجام مداخلات مناسب اقدام نمایند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Today, traffic accidents resulting in fatalities are recognized as one of the significant challenges facing developing countries, with substantial economic and social repercussions. This study aimed to investigate the effect of socio-economic and behavioral factors on the fatalities caused by road accidents involving drivers in the West Azerbaijan Province, Iran. Methods: The present study was a cross-sectional-analytical research conducted from 2018 to 2022. The research population included 428 drivers hospitalized due to road accident. A Generalized Structural Equation Modeling (GSEM) approach was employed to assess the simultaneous relationships among the variables, based on a dichotomous response variable. Data analysis was performed using Stata and Mplus software. Findings: A significant positive linear relationship was found between deaths caused by traffic accidents and several factors: gender [odds ratio (OR) = 1.770, P = 0.030], education (OR = 2.053, P = 0.002), alcohol consumption (OR = 2.193, P = 0.001), drug use (OR = 3.170, P < 0.001), use of mobile phone (OR = 6.695, P < 0.001), safety belt usage (OR = 3.664, P < 0.001), airbag (OR = 4.314, P = 0.038), occupation (OR = 5.809, P = 0.012), income (OR = 8.212, P = 0.013), and the value of the car (OR = 9.634, P = 0.001). In contrast, marital status showed a significant negative linear relationship (OR = 0.43, P = 0.014). Besides, no significant relationship was found between deaths caused by traffic accidents and age. Conclusion: The results indicated a significant relationship between socio-economic and behavioral factors and accidental deaths. Specifically, low car value, low driver income, and the use of mobile phones while driving were found to have the greatest impact. It is recommended that health and economic policymakers acknowledge these risk factors and implement appropriate interventions to reduce accidents and fatalities associated with them.</div> عوامل اقتصادی- اجتماعی, عوامل رفتاری, سوانح ترافیکی, مرگ و میر, رانندگان, مدل‌سازی معادلات ساختاری Socio-economic factors, Behavioral factors, Traffic accidents, Death, Drivers, Structural equation modeling 373 381 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-727-2&slc_lang=fa&sid=1 Shila Hasanzadeh شیلا حسن‌زاده hasanzadeh.sh@umsu.ac.ir 100319475328460023912 100319475328460023912 No Social Determinants of Health Research Center, Clinical Research Institute, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده تحقیقات بالینی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Amir Mohammadi امیر محمدی mohammadiurm@gmail.com 100319475328460023913 100319475328460023913 No Assistant Professor, Social Determinants of Health Research Center, Clinical Research Institute, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran استادیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده تحقیقات بالینی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Majid Babaei مجید بابائی babaei.m@umsu.ac.ir 100319475328460023914 100319475328460023914 Yes Assistant Professor, Department of Economic Sciences, School of Economics and Management, Urmia University, Urmia, Iran استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران