fa مروری کوتاه بر سم‌شناسی نانو و معرفی خواص سم‌شناسی برخی از رایج‌ترین نانوذرات در محیط‌های کاری مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار Occupational health engineering and occupational safety پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">پیشرفت‌های سریع فن‌آوری نانو در سال‌های اخیر، تحولات عظیمی را در زمینه‌های محیط زیست، پزشکی و دارو، کشاورزی، صنعت و علوم دیگر به دنبال داشته است. نانومواد تقریباً در هر زمینه‌ای از جمله الکترونیک، لوازم آرایشی، مهندسی، محصولات خانگی، بیوتکنولوژی و پزشکی استفاده می‌شوند. بنابراین، نگرانی‌هایی در رابطه با اثرات نانوذرات بر سلامت انسان وجود دارد. نانومواد دارای خواص فیزیکی و شیمیایی منحصر به ‌فردی می‌باشند. مطالعات مختلف نشان داده است که نانوذرات می‌توانند از طریق دستگاه تنفسی، جذب پوستی یا از طریق دستگاه گوارش وارد بدن انسان شوند و پس از تجمع در اندام‌های حیاتی مانند قلب، کبد، طحال، کلیه و مغز، منجر به ایجاد اختلالات تنفسی، تغییرات رفتاری، اختلالات عصبی، القای استرس اکسیداتیو، تولید گونه‌های اکسیژن فعال (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Reactive oxygen species</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> یا </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">ROS</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">) و در نتیجه، ابتلا به سرطان گردد. در پژوهش حاضر با مروری بر مطالعات انجام شده در بازه زمانی سال‌های 2024-2016 مسیرهای اثرگذاری نانوذرات بر بدن انسان معرفی و پیامدهای سلامت و کاربرد آن‌ها به ویژه مس، طلا، نقره، سیلیس، دی‌اکسید تیتانیوم، اکسید روی، اکسید آهن، تری‌اکسید مولیبدن و پلی‌استایرن بیان شد. همچنین، برخی از تحقیقات </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In-vitro</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In-vivo</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> به صورت خلاصه بیان گردید.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">In recent years, the rapid advancement of nanotechnology has significantly impacted various fields, including the environment, medicine, agriculture, industry, and other sciences. Nanomaterials are now utilized across nearly all sectors, such as electronics, cosmetics, engineering, household products, biotechnology, and healthcare. As a result, there are growing concerns regarding the potential effects of nanoparticles on human health. Nanomaterials possess unique physical and chemical properties that differentiate them from larger-scale materials. Research indicates that nanoparticles can enter the human body through several routes: inhalation via the respiratory system, absorption through the skin, or ingestion through the digestive system. Once inside the body, these particles can accumulate in vital organs such as the heart, liver, spleen, kidneys, and brain. This accumulation may lead to various health issues, including respiratory disorders, behavioral changes, neurological disorders, oxidative stress, the production of reactive oxygen species (ROS), and even cancer. This study reviews research conducted between 2016 and 2024, highlighting the pathways through which nanoparticles affect the human body, the associated health consequences, and their applications ‒ particularly focusing on materials such as copper, gold, silver, silica, titanium dioxide, zinc oxide, iron oxide, molybdenum oxide, and polystyrene. Additionally, a summary of pertinent in-vitro and in-vivo studies is provided.</span></span></span></span> نانوذرات, سم‌شناسی, محیط زیست, محیط کاری Nanoparticles, Toxicology, Environment, Workplace 21 30 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-887-1&slc_lang=fa&sid=1 Sara Karimi-Zeverdegani سارا کریمی زوردگانی skarimi95@gmail.com 0000-0002-3859-839X No Associate Professor, Department of Health and Safety Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mahsa Jahadi-Naeini مهسا جهادی نائینی jahadimahsa972@gmail.com 0000-0001-5098-9169 Yes PhD Student, Student Research Committee AND Department of Health and Safety Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، کمیته تحقیقات دانشجویی و گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران