Journal of Health System Research

fa مدل پیش‌بینی پاسخ‌های کنترل ترس و کنترل خطر کووید ۱۹ در بیماران مبتلا به دیابت: درسی برای آینده A Model to Predict Fear Control and COVID-19 Risk Control Behaviors among Patients with Diabetes: A Lesson for the Future آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: پاندمی بیماری‌های واگیر تنفسی، چالشی تکرار شونده در سلامت جامعه است و نوع پاسخ‌های کنترلی به ویژه در بیماران مزمن نقش بسزایی در آن دارد و شناسایی آن‌ها از تکرار بحران‌ها در آینده جلوگیری می‌کند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی پاسخ‌های کنترل خطر کووید ۱۹ و کنترل ترس بر اساس الگوی فرایند توسعه‌ یافته موازی (EPPM یا Extended parallel process model) در بیماران مبتلا به دیابت انجام شد. روش‌ها: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بود که با مشارکت 254 نفر از میانسالان مبتلا به دیابت تحت پوشش مراکز جامع سلامت شاهین‌شهر (استان اصفهان) بین سال‌های 1401-1400 انجام شد. نمونه‌ها به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای محقق ساخته مشتمل بر مشخصات دموگرافیک و سؤالات مرتبط با EPPM برای متغیرهای کنترل ترس، کنترل خطر، ادراک و ترس بود که روایی آن با نظر متخصصان و پایایی نیز با روش آزمون- باز آزمون تأیید گردید. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های t، ANOVA و مدل معادلات ساختاری) در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: بیشتر شرکت‌کنندگان زن (7/54 درصد)، دارای تحصیلات دیپلم و بالاتر (8/65 درصد) و متأهل (2/52 درصد) بودند. بر اساس ضرایب به دست آمده، پاسخ‌های مطلوب کنترل خطر بر اساس سه عامل کارامدی درک شده (649/0 = β) با اثر مستقیم و پاسخ‌های کنترل ترس (352/0- = β) و ترس (153/0- = β) با اثر معکوس قابل پیش‌بینی بود (05/0 > P)، اما تهدید درک شده (110/0 = β) اثری بر آن نداشت (05/0 < P). ترس و احساسات منفی به طور معنی‌داری با تهدید درک شده (32/0- = β) و کارامدی درک شده (300/0 = β) ارتباط داشت. نتیجه‌گیری: هرچند الگوی اولیه EPPM به رابطه پاسخ‌های کنترلی نپرداخت، اما در تحقیق حاضر رابطه معکوس پاسخ‌های کنترل ترس و کنترل خطر کووید ۱۹ کشف گردید. این نتیجه جدید تأییدکننده چارچوب اولیه به نظر می‌رسد، اما نتیجه غیر منتظره، ارتباط معکوس تهدید درک شده و اثر مستقیم کارامدی درک شده بر ترس بود که نیازمند بررسی بیشتر می‌باشد.</div> <div class="simple-translate-system-theme" id="simple-translate"> <div> <div class="simple-translate-panel " style="width: 300px; height: 200px; top: 0px; left: 0px; font-size: 13px;"> <div class="simple-translate-result-wrapper" style="overflow: hidden;"><div class="simple-translate-move" draggable="true"></div> <div class="simple-translate-result-contents"></div> </div> </div> </div> </div> <div style="text-align: justify;">Background: The contagious respiratory disease outbreak is a recurring public health challenge, and the type of control responses, especially in people with chronic diseases, plays a significant role in its extent and severity. The public health system should learn from these experiences to prevent the recurrence of crises in the future. This study aimed to predict the behavioral responses of risk control of coronavirus disease 2019 (COVID-19) and fear control based on the extended parallel process model (EPPM) in patients with diabetes. Methods: This was a descriptive-analytical study conducted with the participation of 254 middle-aged patients with diabetes covered by Shahinshahr Comprehensive Health Centers (Isfahan Province, Iran) between 2021 and 2022. Samples were selected using simple random sampling. The data collection tool was a researcher-made questionnaire including demographic characteristics and questions related to EPPM, for the variables of fear control, risk control, perceptions, and fear; its validity was confirmed by experts and its reliability was also confirmed through test-retest method. The data were analyzed using statistical methods [t-test, analysis of variance (ANOVA), and structural equation modeling (SEM)] in SPSS software. Findings: Of the 254 participants, most were women (54.7%), had a diploma or higher education (65.8%), and were married (52.2%). Based on the obtained coefficients, favorable risk control responses were predictable by perceived efficiency (β = 0.649) with direct effect and fear control (β = -0.352) and fear (β = -0.153) responses with inverse effect (P < 0.05), but perceived threat (β = 0.11) had no significant effect on it (P > 0.05). Fear and negative emotions were significantly related to perceived threat (β = -0.32) and perceived efficiency (β = 0.30). Conclusion: Although the initial model of EPPM did not address the relationship between control responses, in the current study, an inverse relationship was found between fear control and risk control of the COVID-19 responses. This new result is likely to strengthen the original framework; however, the unexpected result was the inverse and significant relationship of perceived threat and the significant direct effect of perceived efficiency on fear, which requires more studies.</div> دیابت, کووید 19, الگوی فرایند توسعه‌ یافته موازی Diabetes, COVID-19, Extended parallel process model 202 212 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-486-1&slc_lang=fa&sid=1 Dena Ghafari دنا غفاری dena.ghafari74@gmail.com No MSc Student, Student Research Committee AND Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Fereshteh Zamani-Alavijeh فرشته زمانی علویجه fe.zamani@hlth.mui.ac.ir 000-0002-5683-9089 Yes Professor, Social Determinants of Health Research Center AND Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Arash Salahshouri آرش سلحشوری aidin_salahshoori@yahoo.com No Assistant Professor, Department of Health, Shoushtar School of Medical Sciences, Shoushtar, Iran استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده علوم پزشکی شوشتر، شوشتر، ایران Majid Rahimi مجید رحیمی majidnh79@gmail.com No Associate Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Sahar Khanjani-Veshki سحر خانجانی وشکی s.khanjani@edu.ui.ac.ir No Assistant Professor, Department of Counseling, School of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran استادیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Saeed Ghanbari سعید قنبری saeedghanbari6.24@gmail.com No Assistant Professor, Department of Biostatistics and Epidemiology, School of Health, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran استادیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران