fa ارتباط دانسیته انرژی رژیم غذایی با سندرم متابولیک در زنان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: با وجود تأثیر زیاد رژیم غذایی بر سندرم متابولیک، داده‌های محدودی در زمینه ارتباط دانسیته انرژی رژیم غذایی با این سندرم وجود دارد. به علاوه، با توجه به خصوصیات ویژه رژیم غذایی کشورهای خاورمیانه، بررسی ارتباط دانسیته انرژی غذایی و سندرم متابولیک در این بخش از جهان جالب توجه خواهد بود. این مطالعه به منظور ارزیابی ارتباط دانسیته انرژی رژیم غذایی با شیوع سندرم متابولیک در زنان انجام شد. روش‌ها: دریافت معمول غذایی طی مطالعه مقطعی بر روی 486 نفر از زنان بزرگ‌سال تهرانی با استفاده از پرسش‌نامه بسامد خوراک ارزیابی شد. دانسیته انرژی غذایی از تقسیم کل انرژی دریافتی روزانه بر کل وزن غذاهای مصرفی (gr/d) گزارش شده توسط هر فرد (به استثنای نوشیدنی‌ها) محاسبه گردید. شاخص‌های تن‌سنجی اندازه‌گیری و سطح گلوکز ناشتای پلاسما، فراسنج‌های لیپیدی سرم و فشار خون ارزیابی شد. سندرم متابولیک بر طبق راهنمای Ш ATP تعریف گردید. یافته‌ها: میانگین دانسیته انرژی رژیم غذایی پس از تعدیل اثر انرژی kcal/g 35/0 ± 77/1 بود. پس از کنترل اثر عوامل مخدوش‌گر، افرادی که در بالاترین سهک دانسیته انرژی قرار داشتند، 80 درصد (15/3-17/1: CI 95 درصد؛ 80/1 :OR) شانس بیشتری جهت ابتلا به سندرم متابولیک داشتند. حتی پس از تعدیل اثر BMI نیز این ارتباط، معنی‌دار باقی ماند (96/2-10/1: CI 95 درصد؛ 54/1 :OR). همچنین دانسیته انرژی غذایی بالاتر به طور معنی‌داری با شانس بالاتری برای چاقی شکمی (نسبت شانس بالاترین سهک در مقابل پایین‌ترین سهک: 23/4؛ 18/7-51/2 :CI 95 درصد)، سطح بالای‌ تری گلسیرید سرمی (93/5-31/2؛ 55/3) و سطح پایین HDL-C سرم (84/2-13/1؛ 80/1) همراه بود. کنترل اثر BMI به میزان اندکی روابط را کمرنگ‌تر نمود، ولی باز هم تمامی روابط معنی‌دار بودند. ارتباط کلی معنی‌داری بین دانسیته انرژی غذایی بالاتر و خطر فشار خون بالا یا اختلال در تحمل گلوکز، قبل و یا بعد از تعدیل اثر عوامل مخدوش‌گر، مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: بالا بودن دانسیته انرژی رژیم غذایی به طور معنی‌داری با خطر بیشتر برای سندرم متابولیک و اجزای آن همراه بود. مطالعات بیشتری جهت تمرکز بر کاهش دانسیته انرژی رژیم غذایی به عنوان یک استراتژی احتمالی برای پیش‌گیری و درمان سندرم متابولیک نیاز می‌باشد. واژه‌های کلیدی: دانسیته انرژی، سندرم متابولیک، چاقی، عوامل خطر قلبی- عروقی، زنان. Background: Despite the great impact of diet on the metabolic syndrome, limited data are available relating dietary energy density to this syndrome. Furthermore, due to specific characteristics of diet in Middle-Eastern countries, looking for the association between dietary energy density and metabolic syndrome in this part of the world would be interesting. This study was performed to assess the association between dietary energy density and prevalence of the metabolic syndrome among Iranian women. Methods: Usual dietary intakes were assessed in a cross-sectional study of 486 Iranian adult women using a food frequency questionnaire. The dietary energy density was calculated as each individual__AWT_QUOTE__s reported the daily energy intake (kcal/d) into the total weight of foods (excluding beverages) consumed (g/d). Anthropometric measurements, fasting plasma glucose (FPG), serum lipid profiles and blood pressure were evaluated. The metabolic syndrome was defined according to the Adult Treatment Panel III guidelines.   Findings: The mean energy-adjusted dietary energy density was 1.77±0.35 kcal/g. After controlling the potential confounders, individuals in the top tertile of the dietary energy density had 80% (OR: 1.80; 95% CI: 1.17, 3.15) greater odds of having the metabolic syndrome. Even after further adjustment for BMI, this association remained significant (OR: 1.54; 95% CI: 1.10, 2.96). The higher dietary energy density was also significantly associated with greater odds of having abdominal adiposity (odds ratio in the top tertile vs. the bottom tertile: 4.23; 95% CI: 2.51, 7.18), the high serum triacylglycerol concentrations (3.55; 2.31, 5.93) and the low serum HDL-C levels (1.80; 1.13, 2.84). Additional control of BMI slightly attenuated the associations but all were still significant. No overall significant associations were found between the higher dietary energy density and the risk of having elevated blood pressure or abnormal glucose homeostasis, either before or after adjustment for confounders. Conclusion: The higher dietary energy density was significantly associated with a greater risk of the metabolic syndrome and its' components. Further studies are required to focus on lowering the dietary energy density as a probable strategy for combating metabolic syndrome. Key Words: Energy Density, Metabolic Syndrome, Obesity, Cardiovascular Risk Factors, Women 0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-91&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Sadat Rajaie سمیه السادات رجایی 100319475328460014590 100319475328460014590 Yes MSc Student, Department of Nutrition, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Maryam Zahedi مریم زاهدی 100319475328460014591 100319475328460014591 No MSc Student, Department of Nutrition, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Nizal Sarafzadegan نضال صراف زادگان 100319475328460014592 100319475328460014592 No Professor, Cardiovascular Research Center, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، پژوهشکده تحقیقات قلب و عروق، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Leila Azadbakht لیلا آزادبخت 100319475328460014593 100319475328460014593 No Associate Professor, Food Safety Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Ahmad Esmaillzadeh احمد اسماعیل زاده 100319475328460014594 100319475328460014594 No Associate Professor, Food Safety Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.