fa بررسی و مقایسه تجمع فلزات سنگین در آب و خاک و گیاه تالاب بین‌المللی گاوخونی در سال‌های 85-1381 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: تالاب گاوخونی یکی از مهم‌ترین تالاب‌های ایران است. در سال‌های اخیر به دلیل انجام فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی در حوزه‌ی آبخیز تالاب، کیفیت محیط زیست آن تحت تأثیر قرار گرفته است. این تحقیق به منظور بررسی تعدادی از پارامترهای شیمیایی و غلظت فلزات سنگین در آب و خاک و گیاه تالاب گاوخونی و مقایسه نتایج با استانداردها و همچنین نتایج حاصل از بررسی‌های انجام شده در سال‌های گذشته، از طریق آنالیز نمونه‌های برداشت شده از محیط تالاب در اردیبهشت سال 1385 انجام گرفت. روش‌ها: نمونه‌های آب پس از انتقال به آزمایشگاه جهت تعیین فلزات سنگین، pH، هدایت الکتریکی و کلراید مورد آنالیز قرار گرفت. نمونه‌های خاک برداشت شده از سطح و عمق 10 سانتی‌متری به همراه نمونه‌های گیاهی بعد از خشک شدن در حرارت 103 تا 105 درجه سانتی گراد در مجاورت اسید سولفوریک و هیدروژن پراکسید هضم شدند (9). این نمونه‌ها پس از هضم و عبور از فیلتر تا حجم معینی رقیق شدند و سپس جهت تعیین فلزات سنگین توسط دستگاه جذب اتمی بر اساس روش A 303 استاندارد متد (7) مورد آنالیز قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین غلظت فلزات Cd، Cr، Cu، Mn، Ni، Pb و Zn در آب نقاط تعیین شده از پل ورزنه تا کوه سیاه تالاب به ترتیب برابر 73/0، 054/0، 76/0، 058/0، 48/0، 14/1 و 075/0 میلی‌گرم بر لیتر می‌باشد که این مقادیر از استانداردهای مربوط به آب آشامیدنی و آب مناسب برای کشاورزی نیز بیشتر است. همچنین غلظت‌های به دست آمده برای فلزات مذکور در خاک و گیاه از حدود استاندارد مربوط بیشتر می‌باشد. مقادیر مربوط به هدایت الکتریکی و کلراید آب تالاب نیز بیانگر آلودگی شدید آن می‌باشند که در صورت تداوم فعالیت‌های پیش گفته و تجمع آلاینده‌ها، موجودیت تالاب تحت تأثیر و تخریب قرار خواهد گرفت. نتیجه‌‌گیری: مقایسه نتایج حاصل از بررسی‌های انجام شده در سال‌های1381 و 1383، بیانگر روند افزایشی غلظت آلاینده‌های مذکور در آب و خاک تالاب می‌باشد، در حالی که مقایسه نتایج حاصل از این تحقیق و بررسی‌های فوق بیانگر وجود تغییراتی مبنی بر کاهش بعضی از پارامترها در آب و خاک تالاب نسبت به سال‌های گذشته است. دلیل این امر بارش مناسب و پر آب شدن تالاب در سال 1385 می‌باشد.   واژه‌های کلیدی: تالاب گاوخونی، فلزات سنگین، رودخانه زاینده‌رود Background: Gavkhooni marsh is one of the most important marshes in Iran. In the recent years, natural conditions of this marsh have been affected by agricultural and industrial activities in Zayandehrood river catchment areas. This research was carried out in 2006 to assess some chemical parameters and the heavy metals concentration in water, soil, and plants in the area and to compare the results to the standard values and also with the previous researches conducted in the years of 2002 and 2004.   Methods: The samples were taken and transferred to the water laboratory of Isfahan University of Medical Sciences. The water samples were analyzed for pH, chloride, EC, alkalinity, heavy metals. Soil was sampled from depth of 5 cm (as surface sample) and 10 cm (as depth samples).  Both soil and plant samples were digested with H2O2 and H2SO4 after drying.  The digested samples were analyzed for the heavy metals by the Atomic Adsorption on Standard Methods, part: 303A.   Findings: The findings indicated that the average concentration of Cd, Cr, Cu, Mn, Ni, Pb, and Zn in the water samples were 0.73, 0.054, 0.76, 0.058, 0.48, 1.14, and 0.075 mg/L, respectively. These findings were higher than the standard values in drinking water and water for agricultural use. The values for EC and chloride indicated extreme pollution of the marsh. The continuing of this trend in the future may cause accumulation of the pollutants that could affect the marsh and destruct it.   Conclusion: Comparing the results of researches in the years 2002 and 2004 indicated increasing process of the pollutants aggregation in the marsh’s water and soil. However, the evaluation of the achieved results from this research and also from 2002 and 2004 indicated that some parameters in water and soil were decreased compared to the measured values in the previous years due to suitable rainfall in 2006.   Key Words: Gavkhooni Marsh, Heavy Metals, Zayandehrood River   0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-96&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Vahid Dastjerdi مرضیه وحید دستجردی 100319475328460015115 100319475328460015115 Yes MSc, Environment Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات محیط زیست? دانشگاه علوم پزشکی اصفهان? اصفهان، ایران. Saeid Shanbezadeh سعید شنبه زاده 100319475328460015116 100319475328460015116 No MSc of Environmental Engineering, Masjed Soleyman Health and Treatment Center, Ahvaz, Iran کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست? شبکه بهداشت و درمان مسجد سلیمان، اهواز، ایران. Asadolah Zahab Saniee اسداله ذهب صنیعی 100319475328460015117 100319475328460015117 No MSc of Environmental Health Engineering, Local Water Organization of Isfahan, Isfahan, Iran کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط? سازمان آب منطقه‌ای اصفهان، اصفهان، ایران. Reza Rozegar رضا روزگار 100319475328460015118 100319475328460015118 No BSc of Environmental Health, Local Water Organization of Isfahan, Isfahan, Iran کارشناس بهداشت محیط، سازمان آب منطقه‌ای اصفهان، اصفهان، ایران.