fa بررسی کمیت و کیفیت مواد زائد جامد صنعتی (مطالعه موردی: استان چهارمحال و بختیاری در سال 1388) آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: از نظر اقتصادی و زیست‌محیطی، هدف اصلی در مدیریت زائدات صنعتی کاهش تولید این دسته از مواد است که با توسعه استراتژی‌های استفاده مجدد، بازیافت ضایعات و همچنین ارتقای توان بهره‌گیری از قوانین و تکنولوژی‌ها در جهت عدم تولید زائدات می‌توان به این هدف دست یافت. بررسی دقیق کمی و کیفی زائدات که در بخشی از صنعت تولید می‌شود، مبنای مدیریت صحیح مواد زائد صنعتی است. بنابراین با توجه به گسترش رو به رشد صنعت، نیاز به تدوین روش‌های کارآمد و متناسب با شرایط منطقه تصمیم گرفته شد که اطلاعات پایه و فنی مورد نیاز جمع‌آوری، اندازه‌گیری و مورد تحلیل قرار گیرد. روش‌ها: در این مطالعه، با توجه به پراکندگی، نوع و اندازه واحدهای صنعتی موجود در استان چهارمحال و بختیاری، پسماندهای تولید شده به وسیله تعداد 309 واحد صنعتی طی مدت 8 ماه از نظر کمی و کیفی مورد بررسی و اندازه‌گیری قرار گرفت. جمع‌آوری اطلاعات از طریق بررسی‌های میدانی و استفاده از روش‌های اندازه‌گیری صورت گرفت. یافته‌ها: بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهند که میزان کل زائدات تولید ‌شده در شهرک‌های صنعتی مورد مطالعه، 1246 تن در ماه بود که 2/48 درصد در صنایع غذایی، 9/14 درصد در صنایع فلزی، 7/6 درصد در صنایع شیمیایی، 22 درصد در صنایع کانی غیر فلزی، 9/0 درصد آن در صنایع نساجی، 6/0 درصد در صنایع برق و الکترونیک و 5/6 درصد آن در صنایع سلولزی تولید می‌شوند. نتایج نشان می‌دهند که نزدیک به نیمی از کل پسماندهای صنعتی تولیدی از محدوده مطالعه، موادی هستند که قابل تجزیه بیولوژیکی می‌باشند و تخلیه آن‌ها بدون رعایت ضوابط زیست‌محیطی منجر به آلودگی کوتاه مدت و ایجاد شرایط مزاحمت‌زا در محیط پذیرنده می‌شوند. همچنین قسمت‌های دیگر پسماندهای بررسی شده دارای کیفیتی است که بازیافت آن‌ها به چرخه مصرف از ارزش اقتصادی قابل توجهی برخوردار است و در صورت انتقال به محیط زیست منجر به آلودگی‌های بلند مدت و خطرناک خواهند شد. نتیجه‌گیری: با توجه به استقرار نامناسب بسیاری از صنایع از نقطه‌نظر جغرافیایی، خطرات بهداشتی و زیست‌محیطی آن متوجه جوامع و آب‌های سطحی می‌شود. بنابراین ضروری است که در مکان‌یابی صنایع به ویژه آن دسته از واحدهای صنعتی که دارای پسماندهای ویژه می‌باشند، دقت بیشتری صورت گیرد و با اعمال و اجرای مقررات سخت‌گیرانه در برابر صنایع موجود، گامی مؤثر در کاهش اثرات تخریبی آن‌ها برداشته شود. واژه‌های کلیدی: کمیت و کیفیت مواد زائد جامد، چهارمحال و بختیاری، مدیریت زائدات صنعتی Background: Based on the economical and environmental concepts, the main purpose of the industrial waste management is reducing the production of these materials which is accessible by developing strategies of reuse, waste recycle and upgrading the technologies. Accurate investigation of the quality and quantity of the industrial waste is the basis of the industrial waste correct management. Thus, according to development of industries and the need of an efficient method based on the region conditions it was decided to collect the basic and technical information.   Methods: In this study, the waste productions in 309 industrial units were assessed according to distribution, type and size of the industrial units in Chaharmahal and Bakhtiari province within 8 months. Information were Collected through field investigations.   Findings: Based on the findings of this study, the total waste produced in the industrial towns was 1,246 tons per month, which 48.2% is produced by the food industry, 14.9% by the metal industries, 6.7% by the chemical industry, 22% by non-metallic minerals industry, 0.9% by the textile industry, 0.6% by the electrical industries and 6.5% by the cellulose industry. The findings indicated that nearly half of the total industrial wastes produced by a range of biological materials that are biodegradable and discharged without compliance with the environmental regulations that is led to short-term pollution and nuisance in the acceptor environment. Also some parts of the studied waste were recyclable which is considerable from the economical values point of view.   Conclusion: Long-term contaminations will be occurred due to improper layouts of many industries from the geographical point of view. And its health risks and environment pollution are assigned to the societies and surface water. Therefore it’s essential that the industries layouts, particularly those industrial units that produce special waste are constructed more carefully. Also stricter enforcement against the industry is an effective step in reducing their harmful impacts.   Key Words: Solid Waste, Quantity and Quality, Chahar Mahal and Bakhtiari Province, Residue Management 0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-97&slc_lang=fa&sid=1 Mehraban Sadeghi مهربان صادقی 100319475328460015109 100319475328460015109 Yes Associated Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران. Ghasem Ali Omrani قاسمعلی عمرانی 100319475328460015110 100319475328460015110 No Professor, Department of Environmental Health, School of Energy, Tehran Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استاد، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، واحدعلوم وتحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Amir Hossein Javid امیر حسین جاوید 100319475328460015111 100319475328460015111 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Environment and Energy, Tehran Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست وانرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران. Bahareh Rahmani بهاره رحمانی سامانی 100319475328460015112 100319475328460015112 No MSc of Environmental Engineering, Department of Environment Engineering, Ahvaz Science and Research Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Hassan Hashemi حسن هاشمی 100319475328460015113 100319475328460015113 No PhD Student of Environmental Health Engineering, Environment Research Center, Isfhan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری، مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران. Vafa Mahmoudi Nejad وفا محمودی نژاد 100319475328460015114 100319475328460015114 No BSc of Geology, Governor Office, Shahrekord, Iran کارشناس زمین شناسی، اداره استانداری، شهرکرد، ایران.