fa ارتقای سلامت در بیماران مبتلا به سرطان با استفاده از روش PBL آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: سرطان دسته‌ای از بیماری‌ها می‌باشد که با رشد کنترل نشده سلولی، تهاجم به بافت‌های موضعی و متاستاز سیستمیک مشخص می‌شود. میزان بروز سرطان طی 50 سال گذشته به طور یکنواخت افزایش یافته است. تغذیه، فعالیت بدنی و روحیه امیدوارانه از فاکتورهای بسیار مهم در بیماری سرطان می‌باشند که متأسفانه بیماران آگاهی و نگرش صحیحی در زمینه این مسایل ندارند. در این پژوهش به جای تزریق و انتقال یک سویه مطالب آموزشی، بیماران و خانواده آنان با به کارگیری روش PBL (Problem based learning) به مشارکت فعال در فرایند یادگیری دعوت شدند. این روش در حقیقت نوعی آماده کردن فراگیر برای زندگی است زیرا زندگی، مواجه شدن با مسایل و کوشش برای حل آن‌ها می‌باشد. هدف از این پژوهش ارتقای آگاهی و تغییر نگرش بیماران و خانواده آنان در خصوص اهمیت تغذیه و فعالیت بدنی در جریان بیماری و درمان آن می‌باشد. همچنین ارتقای امید در بیماران با به کارگیری روش یادگیری بر اساس حل مسأله (PBL) مدنظر می‌باشد. روش‌ها: این مطالعه یک بررسی از نوع شاهددار اتفاقی شده (Randomized controlled trial (RCT)) می‌باشد. جمع‌آوری داده‌ها از طریق تکمیل پرسش‌نامه سنجش آگاهی و نگرش در قالب مدل بزنف و پرسش‌نامه امید هرث (Herth hope index (HHI)) قبل و بعد از مداخله در بیماران گروه مورد و شاهد (هر گروه 25 نفر) و همچنین تکمیل پرسش‌نامه سنجش آگاهی و نگرش در خانواده بیمار به عنوان مراقبین اصلی در دو گروه مورد و شاهد (هر کدام 25 نفر) صورت گرفت. مداخله آموزشی و ارتقایی برای بیماران و خانواده گروه مورد به صورت چهره به چهره و انفرادی و با روش PBL انجام شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS14، آزمون‌های کای اسکویر (2&chi;) و آنالیز کوواریانس در سطح معنی‌داری 05/0 = &alpha; مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: میانگین نمره آگاهی در بیماران گروه مداخله به طور معنی‌داری بیش از گروه شاهد است (000/0 > P). همچنین انجام مداخله باعث مطلوب‌تر شدن وضعیت نگرش در گروه مداخله شده است (000/0 > P). میانگین نمرات نرم‌های انتزاعی (12/0 = P) و فاکتورهای قادرسازی (08/0 = P) دو گروه، اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. میانگین نمرات امید در بیماران گروه مداخله به طور معنی‌داری بیش از گروه شاهد به دست آمد (008/0 > P). میانگین نمره آگاهی در خانواده بیماران گروه مداخله بیش از گروه شاهد به دست آمد (000/0 > P). همچنین انجام مداخله باعث بهبود وضعیت نگرش در خانواده گروه مداخله شد (000/0 > P). نتیجه‌گیری: مداخلات آموزشی و ارتقایی بر اساس روش PBL در افزایش آگاهی، بهبود نگرش و افزایش امید بیماران و خانواده آنان مؤثر هستند. بنابرین برای ارتقای کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان، شایسته است ارایه خدمات آموزشی با روش‌های مناسبی مانند PBL با مشارکت فعال بیمار و خانواده در فرایند بحث با برنامه‌ریزی مدون انجام پذیرد. واژه‌های کلیدی: سرطان، یادگیری بر اساس حل مسأله (PBL)، آگاهی، نگرش، نرم‌های انتزاعی، فاکتورهای قادرسازی، امید، مدل بزنف Background: Cancer occurs when cells divide uncontrollably. These abnormal cells can invade nearby tissues or travel to distant sites by entering the bloodstream or lymphatic system. Incidence rate of cancer has increased constantly during the past 50 years. Nutrition, physical activity and hope are significant factors in cancer. However, patients do not have enough knowledge and correct attitude toward these important factors. In this study, instead of unidirectional conveyance of educational subjects, patients and their families were invited to actively participate in learning process by the Problem-Based Learning (PBL) method. PBL is in fact a kind of preparation for life because life means encountering problems and trying to solve them. The aim of this study was knowledge promotion and attitude modification in patients and their families about the importance of nutrition and physical activity during disease and treatment by the PBL method. Increasing hope in patients was another aim of this study. Methods: This study was a randomized controlled trial. Knowledge and attitude were assessed based on BASNEF model and Herth Hope Index (HHI) questionnaire. These questionnaires, as well as a knowledge and attitude questionnaire for families, were &nbsp;completed by the two groups of case and control (each including 25 persons) before and after the intervention. &nbsp;The educational and promotional interventions for patients and their families in the case groups were performed face to face and individually based PBL method. Data was analyzed by chi-square test and analysis of covariance in SPSS. The significance level was considered as &alpha; = 0.05. Findings: Mean score of knowledge in the case group was significantly more than the control group (P < 0.001). In addition, interventions led to better attitudes in the case group (P < 0.001). Mean scores of subjective norms (P < 0.12) and enabling factors (P < 0.08) were not significantly different between the two groups. However, mean scores of hope was significantly more in the case group than the control group (P < 0.008). Mean scores of knowledge among the families in the case group were higher than those in the control group (P < 0.001). Moreover, interventions led to better attitudes among the families in the case group (P < 0.001). Conclusion: Educational and promotional interventions based on PBL method increase knowledge and hope levels and improve attitudes in cancer patients and their families. Therefore, such interventions are suggested in order to enhance quality of life among cancer patients. 0 0 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-167&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hossein Taghdisi محمدحسین تقدیسی 100319475328460016556 100319475328460016556 Yes Associate Professor, Department of Health Promotion and Education, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Nasrin Abdi نسرین عبدی 100319475328460016557 100319475328460016557 No PhD Candidate, Department of Health Promotion and Education, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکتری آموزش بهداشت، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Sirous Shahsavari سیروس شهسواری 100319475328460016558 100319475328460016558 No MSc, School of Public Health, Kordestan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran مربی، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، کردستان، ایران