fa بررسی ارتباط شاخص توده بدنی و حاملگی ناخواسته در زنان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: رشد جمعیت ایران در دو دهه اخیر چنان افزایش یافته است که در مقاطعی به رشد انفجاری رسیده است. اکنون پیامدهای این رشد جمعیت به خوبی محسوس است و در آینده هم مدت‌ها ادامه خواهد یافت. روش‌های مختلفی برای تنظیم خانواده وجود دارد و یکی از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، حاملگی ناخواسته با وجود استفاده از قرص‌های پیشگیری از بارداری است. با وجود تعداد بالای بارداری‌های مرتبط با مصرف قرص‌های ضدبارداری، بررسی‌ها برای ریسک فاکتورهای بیولوژیک دخیل در نارسایی این روش محدود است. یکی از ریسک فاکتورهای ممکن وزن بدن می‌باشد. با توجه به شیوع روز افزون چاقی در زنان و با توجه به این که مطالعات در این زمینه ناکافی است، بررسی‌هایی در این زمینه ضروری است. روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه توصیفی– تحلیلی گذشته‌نگر است که بر روی 202 زن در سنین باروری با میانگین سنی 30 سال صورت گرفت. به طوری که با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای از بین 49 مرکز بهداشتی درمانی شهرستان لنجان، 20 مرکز انتخاب شد. در هر مرکز 20 پرونده به طور تصادفی انتخاب شد. سپس اطلاعات لازم شامل خواسته یا ناخواسته بودن حاملگی، سن، تحصیلات، تعداد زایمان‌ها، فاصله بین فرزندان، شاخص توده بدنی و مدت زمان استفاده از قرص‌های ضدبارداری از طریق مصاحبه با افراد و مشاهده پرونده افرادی که شرایط ورود به مطالعه را داشتند، تکمیل گردید. اطلاعات توسط نرم‌افزار SPSS و آزمون آماری رگرسیون لجستیک آنالیز گردید و نتایج مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: در بین افرادی که از قرص استفاده کردند و باردار شدند، 1/82 درصد حاملگی خواسته و 9/17 درصد حاملگی ناخواسته داشتند. از نظر شاخص توده بدنی 1/1 درصد از این زنان BMI (Body mass index) کمتر از 5/18 داشتند که لاغر محسوب می‌شدند. 56/39 درصد از نظر وزنی طبیعی بودند. 8/47 درصد دارای اضافه وزن و 5/11 درصد چاق بودند. از نظر مدت زمان استفاده از قرص‌های ضدبارداری 4/39 درصد کمتر از 12 ماه و 5/18 درصد بالای 49 ماه استفاده کردند. آزمون t-test نشان داد که میانگین شاخص توده بدنی قبل از بارداری و زمان بارداری در افرادی که حاملگی ناخواسته داشتند به طور معنی‌داری بیشتر است (004/0 = P و 008/0 = P). نتیجه‌گیری: با توجه به نتیجه به دست آمده و عوارض حاملگی ناخواسته که شامل افزایش مرگ و میر مادر و جنین، ناهنجاری در جنین، سقط ناسالم و غیر بهداشتی می‌باشد، توجه به تغییر روش پیشگیری از بارداری یا تغییر دوز قرص‌های ضدبارداری در زنان چاق ضروری به نظر می‌رسد. واژه‌های کلیدی: اضافه وزن، چاقی، حاملگی ناخواسته، قرص‌های ضدبارداری، روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری Background: There are different ways for family planning. However , one of the problems in this field is unintended pregnancy in spite of using contraceptive pills. Although the number of unintended pregnancies in women using contraceptive pills is high, there have been limited investigations about the biological risk factors involved in the failure of this method. One of the probable risk factors is body weight. Considering  the increasing prevalence of obesity in women, and since the studies in this field are insufficient, this study aimed to investigate the relation between body mass index and unintended pregnancy in women using contraceptive pills. Methods and Materials: This retrospective, descriptive, analytical study was performed  on 202 fertile  women with  the mean age of 30 years. We used cluster random sampling to select 20 centers from therapeutic health centers in Lenjan (Iran). The data including intended or unintended pregnancy, mother and father's age and education level, number of pregnancies, age difference between children, duration of contraceptive pills consumption, and body mass index was extracted by interviewing or reading patient records. The obtained data was then analyzed using the logistic regression analysis in SPSS. Findings: Among our studied population, 82.1% had intended and 17.9% had unintended pregnancy. According to body mass index evaluation before pregnancy, 1.1% of the subjects were thin, 39.56% were normal, 47.8% were overweight, and 11.5% were obese. The duration of using contraceptive pills was less than 12 months in 39.4% and more than 49 months in 18.5% of women. According to the results, body mass index before and during pregnancy was significantly higher in women with unintended pregnancy (P = 0.004 and P = 0.008, respectively). Conclusion: Based on the results of this study, we can conclude that it is necessary to recommend obese women other contraceptive methods or higher doses of contraceptive pills. 32 36 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-271&slc_lang=fa&sid=1 Omolbanin Kafeshani ام البنین کافشانی 100319475328460015531 100319475328460015531 Yes MSc, Nutrition and Food Security Research Center, School of Nutrition and Food Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Gholamreza Sharifirad غلامرضا شریفی‌راد 100319475328460015532 100319475328460015532 No Professor, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، گروه اموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Akbar Hassanzahdeh اکبر حسن‌زاده 100319475328460015533 100319475328460015533 No Lecturer, Nutrition and Food Security Research Center, Department of Statistics and Epidemiology, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran مربی، مرکز تحقیقات تغذیه و امنیت غذایی، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mozhgan Rajati مژگان رجعتی 100319475328460015534 100319475328460015534 No Gynecologist, Co-educational Partnership of Imam Reza Hospital, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran. متخصص زنان و زایمان، مرکز آموزشی درمانی امام رضا، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران