fa ارتباط میان میزان مصرف روغن‌های گیاهی با سطوح آپولیپوپروتئین‌ها و چربی‌های سرم در ایرانیان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: اثرات مضر روغن‌های گیاهی نیمه هیدروژنه بر روی آپولیپوپروتئین‌ها از چندین قسمت دنیا گزارش شده است، ولی اطلاعات اندکی از خاورمیانه در دسترس می‌باشد. این مطالعه با هدف، ارزیابی ارتباط میان نوع روغن‌های گیاهی، چربی‌ها و سطوح آپولیپوپروتئین‌های سرم در ایرانیان صورت گرفت.روش‌ها: در مطالعه مقطعی حاضر، اطلاعات 1772 فرد (795 مرد و 977 زن) 19 تا 81 ساله که به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای از سه شهرستان اصفهان، نجف آباد و اراک در «برنامه قلب سالم اصفهان» ( Isfahan healthy heart program یا IHHP) انتخاب شدند، استفاده شد. برای ارزیابی دریافت‌های غذایی معمول شرکت کنندگان، از پرسش‌نامه بسامد خوراک معتبر استفاده شد. مصرف روغن‌های گیاهی هیدروژنه (که برای پخت و پز در ایران استفاده می‌شوند) و مارگارین به عنوان گروه روغن‌های گیاهی نیمه هیدروژنه و مصرف روغن‌های سویا، آفتابگردان، ذرت، زیتون و کانولا به عنوان گروه روغن‌های گیاهی غیر هیدروژنه در نظر گرفته شدند. کلسترول (کل، LDL، HDL) سرم، تری‌گلیسرید و آپولیپوپروتئین‌های A و B به صورت ناشتا با روش‌های استاندارد اندازه‌گیری شدند.یافته‌ها: شرکت کنندگان با بالاترین دریافت روغن‌های گیاهی نیمه هیدروژنه و غیر هیدروژنه نسبت به کسانی که دریافت پایین‌تری داشتند، جوان‌تر بوده و وزن کمتری داشتند. مصرف بالای روغن‌های گیاهی نیمه هیدروژنه و غیر هیدروژنه با دریافت پایین‌تر انرژی، کربوهیدرات، فیبر غذایی و دریافت بالای میوه‌ها، سبزیجات، گوشت، شیر و غلات همراه بود. هیچ تفاوت معنی‌داری در سطوح آپولیپوپروتئین و چربی‌های سرم بین چارک‌های روغن‌های گیاهی غیر هیدروژنه و نیمه هیدروژنه پس از تعدیل مخدوشگرهای بالقوه دیده نشد.نتیجه‌گیری: هیچ ارتباط معنی‌داری بین دریافت روغن‌های گیاهی هیدروژنه و غیر هیدروژنه و سطوح آپولیپوپروتئین و چربی‌های سرم یافت نشد. مطالعات بیشتری برای بررسی این ارتباط نیاز می‌باشد.; Background: The detrimental effects of partially hydrogenated vegetable oils (PHVOs) on apolipoproteins have been reported from several parts of the world; however, few data are available in this regard from the understudied region of the Middle East. The present study aimed to evaluate the association between type of vegetable oils, serum lipids and apolipoprotein levels among Iranians.Methods: In this cross-sectional study, data of 1772 people (795 men and 977 women) aged 19 to 81 years were used. Participants were selected through multistage cluster random sampling method from three counties of Isfahan, Najafabad and Arak, Iran in Isfahan Healthy Heart Program (IHHP). To assess participants' usual dietary intakes, a validated food frequency questionnaire was used. Consumption of hydrogenated vegetable oil (commonly consumed for cooking in Iran) and margarine was considered as the category of PHVOs. Consumption of soy, sunflower, corn, olive and canola oils was considered as non-HVOs category. After an overnight fasting, serum colestrol (total, LDL, and HDL) and triglyceride as well as apolipoproteins A and B were measured using standard methods.Findings: Participants with the highest intake of non-HVOs and PHVOs were younger and had lower weight than those with the lowest intake. High consumption of non-HVOs and PHVOs was associated with lower intake of energy, carbohydrate, dietary fiber, and higher intake of fruits, vegetables, meat, milk and grains. No overall significant differences were found in serum lipids and apolipoprotein levels across quartiles of non-HVOs as well as PHVOs after controlling for potential confounding.Conclusion: There was no significant association between hydrogenated or non-hydrogenated vegetable oil and serum lipid and apolipoprotein levels. Further studies are needed to explore this association.  959 971 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-371&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Hajhashemi پریسا حاجی هاشمی Yes MSc Student, Student Research Committee, Food Security Research Center, Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تغذیه، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Parvaneh Sanei پروانه صانعی No MSc Student, Student Research Committee, Food Security Research Center, Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تغذیه، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Hossein Khosravi Broujeni حسین خسروی بروجنی No Flavarjan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فلاورجان، اصفهان، ایران Nizal Sarrafzadegan نضال صراف زادگان No Professor, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan Cardiovascular Research Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، موسسه تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران Noushin Mohammadifard نوشین محمدی فرد No Department of Nutrition, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan Cardiovascular Research Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، گروه تغذیه، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، موسسه تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران Firoozeh Sajadi فیروزه سجادی No Department of Nutrition, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan Cardiovascular Research Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس، گروه تغذیه، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، موسسه تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران Sedigheh Asgari صدیقه عسگری No Professor, Department of Basic Sciences, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، گروه علوم پایه، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی، اصفهان، ایران Maryam Maghroun مریم مقرون No Department of Nutrition, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan Cardiovascular Research Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس، گروه تغذیه، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، موسسه تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران Hasan Alikhasi حسن علیخاصی No Department of Nutrition, Isfahan Cardiovascular Research Center, Isfahan Cardiovascular Research Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس، گروه تغذیه، مرکز تحقیقات قلب و عروق اصفهان، موسسه تحقیقات قلب و عروق اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، ایران Ahmad Esmaellzadeh احمد اسماعیل زاده No Associate Professor, Food Security Research Center,Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران