fa بررسی و مقایسه درجه توسعه یافتگی بخش بهداشت و خدمات بهداشتی استان‌های ایران در سال 1387 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: یکی از گام‌های اساسی جهت سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در بخش بهداشت و خدمات بهداشتی کشور، اطلاع از وضع موجود این خدمات در استان‌ها می‌باشد. هدف این مطالعه نیز تعیین درجه توسعه یافتگی و رتبه‌بندی استان‌های کشور در بخش بهداشت و خدمات بهداشتی به منظور مقایسه و همچنین شناسایی استان‌های توسعه نیافته در این بخش برای تدوین و طراحی برنامه‌ریزی بهتر بود.   روش‌ها: روش جمع‌آوری اطلاعات در تحقیق حاضر، کتابخانه‌ای و اسنادی بود و کلیه آمارها از مرکز آمار ایران و نشریات وابسته به آن جمع‌آوری گردید. جامعه آماری مورد مطالعه را نیز بخش بهداشت و خدمات بهداشتی 30 استان کشور در سال 1387 تشکیل می‌داد. این تحقیق با استفاده از روش‌های تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و تاکسونومی عددی و با در نظر گرفتن 17 شاخص بهداشتی و دسترسی به خدمات بهداشتی به رتبه‌بندی استان‌های کشور در این بخش پرداخت.   یافته‌ها: با انجام محاسبات در روش تاکسونومی عددی فاصله همگنی مشخص گردید و بر اساس آن سه استان خراسان شمالی، خراسان جنوبی و هرمزگان خارج از فاصله همگنی قرار گرفتند، بنابراین از جمع استان‌ها حذف شدند و رتبه‌بندی بین 27 استان همگن باقی‌مانده صورت گرفت.   نتیجه‌گیری: با توجه به درجه توسعه یافتگی به دست آمده استان‌ها، مشخص شد که استان‌های ایلام، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، یزد، مازندران، سمنان و گیلان نسبت به سایر استان‌های کشور در بخش بهداشت و خدمات بهداشتی وضعیت بسیار مناسبی داشتند و استان‌های سیستان و بلوچستان، قم، آذربایجان غربی، کهکیلویه و بویراحمد، تهران و کرمان وضعیت نامناسبی داشته‌اند. در همین سال استان‌های ایلام و سیستان و بلوچستان به ترتیب توسعه یافته‌ترین و توسعه نیافته‌ترین استان کشور در این بخش بوده‌اند. واژه‌های کلیدی: درجه توسعه یافتگی، ضریب نابرابری، تاکسونومی عددی، بخش بهداشت و خدمات بهداشتی Background: One of the major steps for planning and making polices in Iranian health and health service sector is to gain information on the condition of such services in each province. Thus, the present study intended to determine the degree of development and ranking of provinces at this sector. It can identify the undeveloped provinces for better planning.   Methods: This study applied a library and documentary method for collecting the data which had been provided by the Iranian Statistical Center and its related journals. The study population included the health sector at thirty provinces in 2008. Using methods such as analysis of main components and numerical taxonomy as well as considering seventeen indexes of health and having access to health services, this study dealt with the ranking provinces.   Findings: Homogeneity gap was determined through estimation in numerical taxonomy method, based on which North Khorasan, South Khorasan and Hormozgan provinces did not fall within the homogeneity gap; therefore, they were excluded from the sum, and ranking was conducted for the remaining twenty-seven homogenous provinces.   Conclusion: Considering the degree of development of the provinces, it was revealed that Ilam, Chaharmahal-Bakhtiari, Isfahan, Yazd, Mazandaran, Semnan and Guilan had the best condition as compared with other provinces. However, Sistan-Baluchistan, Qom, West Azerbaijan, Kohkilouyeh-Boyerahmad, Tehran, and Kerman had an inappropriate condition. In the same year, Ilam and Sistan-Baluchistan were the most developed and the most undeveloped provinces in the health sector, respectively.   1322 1330 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-381&slc_lang=fa&sid=1 Firouz Pourrashno فیروز پوررشنو 100319475328460016275 100319475328460016275 Yes Department of Business Administration, Islamic Azad University, Khorramabad Branch, Khorramabad, Iran کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران Shiva Mohamad شیوا محمد 100319475328460016276 100319475328460016276 No Islamic Azad University, Science and Research Branch, Ahwaz, Iran کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات خوزستان، اهواز، ایران Hamidreza Pourzamani حمیدرضا پورزمانی 100319475328460016277 100319475328460016277 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Environmental Research Center, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیطی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران