fa بررسی میزان پراکنش ذرات معلق (5/2PM، 10PM و TSP) در ایستگاه‌های مرکزی اتوبوس شهری همدان و میزان مواجهه با آن‌ها آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: هدف این مطالعه اندازه‌گیری غلظت ذرات معلق کل، 10PM و 5/2PM در هوای ایستگاه‌های اتوبوس موجود در میدان مرکزی شهر همدان بود. در نهایت نمایه توزیع غلظت ذرات در ایستگاه‌ها تهیه شد و مخاطرات آن‌ها برای سلامتی افردی که روزانه مدتی از وقت روزانه خویش را در این گونه محیط‌ها سپری می‌کند، ارزیابی گردید. روش‌ها: این مطالعه به &lrm;صورت مقطعی و توصیفی بود. نمونه&lrm;برداری در 6 ایستگاه و در مقاطع مختلف زمانی به صورت سیستماتیک مکانی- زمانی انجام شد. نمونه‌های هوا به &lrm;وسیله یک سیستم نمونه&lrm;برداری قابل حمل گرفته شد. نمونه&lrm;برداری ذرات معلق Total suspended particles (TSP) و 10PM با دبی 10 لیتر در دقیقه و در ارتفاع یک متری از سطح زمین انجام شد. برای اندازه‌گیری ذرات معلق 5/2PM از سیستم نمونه&lrm;برداری مجهز به سیکلون و دبی L/min 2 استفاده شد. ذرات معلق جمع شده روی فیلتر استر سلولزی مخلوط وزن شد و به صورت غلظت میکروگرم در متر مکعب بیان شد. دما، درصد رطوبت و سرعت وزش باد در موضع نمونه‌برداری اندازه‌گیری و میانگین آن‌ها ثبت شد. برای مقایسه غلظت ذرات معلق در ایستگاه‌های مختلف از روش One way ANOVA و برای تعیین رابطه بین متغیرها از ضریب همبستگی Pearson استفاده شد. یافته‌ها: در طول نمونه‌برداری میانگین غلظت ذرات معلق کل، 10PM و 5/2PM به ترتیب &micro;g/m3 52/1418 &plusmn; 94/1220، 56/217 &plusmn; 79/524 و 6/193 &plusmn; 386 بود. میانگین غلظت ذرات معلق کل، 10PM و 5/2PM به ترتیب 7/4، 72/7 و 16 برابر مقادیر استاندارد بود. میزان مواجهه به صورت میانگین وزنی زمانی برای این آلاینده‌ها به ترتیب 872/50، 87/21 و 08/16 &micro;g/m3 به دست آمد که از استانداردهای تعیین شده از سوی سازمان‌های معتبر پایین‌تر بود. بین ذرات معلق با سرعت وزش باد و دمای هوا ارتباط معنی‌داری وجود نداشت (05/0 < P)، اما با رطوبت ارتباط معنی‌دار وجود داشت (05/0 &ge; P). همبستگی بین 5/2PM و 10PM با ذرات معلق کل به ترتیب 74/0 = r و 78/0 = r به دست آمد. نتیجه‌گیری: یافته‌های حاصل از این تحقیق بیانگر این است که افرادی که زمان قابل ملاحظه‌ای را در ایستگاه‌های اتوبوس شهری یا مکان‌های نزدیک به آن مستقر هستند، پتانسیل بالایی برای ابتلا به مشکلات بهداشتی دارند. به نظر می‌رسد که عابرین پیاده و افرادی که دارای مشاغل خیابانی هستند، به دلیل زمان تماس بیشتر نسبت به زمان نمونه&lrm;برداری در این مطالعه، با مقادیر بالایی از ذرات معلق مواجهه باشند. واژه‌های کلیدی: ذرات معلق، ایستگاه اتوبوس، میزان مواجهه، همدان Background: The objective of this study was to measure the total suspended particulate (TSP), PM10 and PM 2.5 air particulates in the selected intercity bus stations located in the central square of Hamadan, to review the distribution concentration of the air particulates content and to evaluate its possible health risk to the people who spent little time of their daily time in those places. Methods: This was a descriptive and cross-sectional study. Sampling was done systematically in six bus stations at different time intervals. A portable air sampler, sampled air at 10 liters per minute for suspended particulates (TSP and PM10) measured at 1 meter height above the ground. For measuring PM2.5 after the cyclone, fine particles were collected at a flow rate of 2 liters per minute onto a filter. The suspended particulate was collected on 47 mm mixed cellulose ester (MCE) membrane filters, which must be weighed pre and post-exposure to determine the concentrations in micrograms/cubic meter. Temperature, humidity and wind speed was measured at the sampling locations, and their averages were recorded. To analyze the data, we used statistical analysis Pearson correlation coefficient using SPSS software to study the correlation between the concentration variation of the particulate distribution and humidity, temperature and wind speed as well. Findings: The results obtained for TSP, PM10 and PM2.5 during the sampling period were 1220.9 &plusmn; 1418.5, 524.7 &plusmn; 217.5 and 386 &plusmn; 193.6 &mu;g/m3, respectively. Exposure to these pollutants as time weighted average were 50.872, 21.87 and 16.08 &micro;g /m3, respectively that were lower than the standards set by the accredited organizations. There was no significant relationship between the concentration variation of the suspended particulate and wind speed and air temperature (P > 0.05); however, there was a significant relationship between the concentration variation of the suspended particulate and humidity (P < 0.05). PM2.5 and PM10 with total suspended particles had correlation coefficient of r2 = 0.74 and r2 = 0.78, respectively. Conclusion: Results of this study illustrated that there were particular concerns regarding potential human health impacts for people who spend considerable time at intercity bus stations or close to them. Pedestrians and unofficial business employees are expected to be exposed to high concentrations of suspended particulate pollution because of longer contact time that applied in this study. 1245 1254 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-390&slc_lang=fa&sid=1 Edris Hoseinzadeh ادریس حسین‌زاده 100319475328460016240 100319475328460016240 Yes Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Nutrition Health Research Center, Lorestan University of Medical Sciences, Khorramabad, Iran کارشناس ارشد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات بهداشت تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران Mohammad Reza Samarghandy محمدرضا سمرقندی 100319475328460016241 100319475328460016241 No Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Health Sciences Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Farshid Ghorbani Shahna فرشید قربانی شهنا 100319475328460016242 100319475328460016242 No Associate Professor, Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Health Sciences Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Ghodratollah Roshanaei قدرت‌اله روشنایی 100319475328460016243 100319475328460016243 No Associate Professor, Department of Biostatistics, School of Public Health, Health Sciences Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Javad Jafari جواد جعفری 100319475328460016244 100319475328460016244 No PhD Candidate, Department of Environmental Health Engineering, School of Medicine, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه بهداشت محیط، دانشکده پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران