fa حذف تولوئن از هوا با استفاده از فرایند ازن زنی کاتالیزوری آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: کاربرد وسیع تولوئن در زندگی انسان و به دنبال آن اثرات زیان‌آور این ماده بر سلامتی و به ویژه عوارض مزمن آن بر روی سیستم اعصاب مرکزی، باعث گردیده است که مطالعات زیادی در جهت کنترل و کاهش بخارات تولوئن از هوا صورت گیرد. هدف از این پژوهش بررسی کارایی فرایند ازن زنی کاتالیزوری در حذف تولوئن از جریان هوا است. روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع تجربی و در مقیاس آزمایشگاهی است. سیستم آزمایش شامل پمپ هوا، پمپ تزریق سرنگی، ژنراتور ازن، سیستم تولید رطوبت، محفظه اختلاط، روتامتر و راکتور شیشه ای به طول 25 سانتی‌متر و قطر داخلی 2 سانتی‌متر بود. غلظت‌های مشخص تولوئن به صورت مداوم با توجه به زمان ماند، دوز ازن و مقادیر مختلف رطوبت در معرض فرایند ازن زنی کاتالیزوری با کربن فعال و کربن فعال پوشش داده شده با نیترات منیزیم قرار گرفت. پس از سنجش میزان غلظت تولوئن قبل و بعد از راکتور، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS  نسخه 16 و به کارگیری آمار توصیفی و استنباطی و توسط آزمون three-way ANOVA مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها:  یافته‌ها حاکی از آن بود که ظرفیت حذف تولوئن در فرایند ازن زنی کاتالیزوری هنگام استفاده از کربن فعال پوشش داده شده با نیترات منیزیم به مراتب بیشتر از کربن فعال به تنهایی است. به طوری که زمان ظهور تولوئن در خروجی راکتور برای کربن فعال 50 ساعت و برای کربن فعال پوشش داده شده با نیترات منیزیم 115 ساعت بود. همچنین نتایج نشان داد که متغیرهای زمان ماند، دوز ازن و رطوبت نسبی پارامترهای تاثیر گذار در فرایند بوده، به طوری که افزایش سه متغیر مذکور سبب ارتقا سیستم گردید. نتیجه‌گیری: با توجه به ارتقا قابل توجه راندمان حذف تولوئن در هنگام استفاده توام از کربن فعال و نیترات منیزیم در فرایند ازن زنی کاتالیزوری، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که استفاده از کربن فعال پوشش داده شده با نیترات منیزیم می‌تواند یک روش مناسب برای حذف ‌تولوئن از جریان هوا باشد. واژه‌های کلیدی: تولوئن، کربن فعال، نیترات منیزیم ، ازن زنی کاتالیزوری Background: The widespread use of toluene and its consequent adverse effects on health and specially its chronic effects on the central nervous system has resulted in many studies being carried out on the methods that can control and reduce toluene vapors in the airflow. The objective of this study is to assess the effectiveness of the catalytic ozonation process in the removal of toluene from the airflow. Method: The present study is of the experimental type and was carried out on a laboratory scale. The experimental equipment consisted of an air pump, an injection pump, an ozone generator, a humidity generating system, a mixing chamber, a rotameter, and a glass reactor with a length of 25 cm and an internal diameter of 2 cm. Varying concentrations of toluene were constantly exposed to the process of catalytic ozonation to the activated carbon and activated carbon covered in magnesium nitrate while inducing changes in variables such as reaction time, ozone dosage, and level of humidity. Different concentrations of toluene were measured before and after exposure to the treatment process. The data were analyzed using the SPSS Win 16 and such statistical techniques and methods as descriptive and inferential statistics and three-way ANOVA were utilized. Findings: The findings indicated that the toluene removal rates were much higher in the catalytic ozonation process when activated carbon covered in magnesium nitrate was used than when pure activated carbon was used. This issue can be deduced from the fact that the time necessary for toluene to appear at the exit point of the reactor when using activated carbon is 50 hours, while this time in case of use of activated carbon covered in magnesium nitrate is 115 hours. The findings also showed that the three variables of reaction time, ozone dosage, and relative humidity had a positive effect on the process, so that increasing the amounts of these three variables led to an enhancement of the removal system. Conclusion: Given the considerable enhancement of the toluene removal rates as a result of concomitant use of activated carbon and magnesium nitrate in the catalytic ozonation process, it can be concluded that activated carbon covered in magnesium nitrate is an appropriate method in the removal of VOCs from the airflow. 1346 1356 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-432&slc_lang=fa&sid=1 Rajab Rashidi رجب رشیدی 100319475328460014993 100319475328460014993 Yes Assistant professor in the department of environmental health, School of Health, Lorestan University of Medical Sciences, Khoramabad, Iran (Corresponding Author) Email: rachidi_r@yahoo.com استادیار، گروه بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان،خرم آباد،‌ ایران Hatam Godini حاتم گودینی 100319475328460014994 100319475328460014994 No Associated professor in the department of environmental health, School of Health, Lorestan University of Medical Sciences, Khoramabad, Iran دانشیار، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران Mohammad Almasian محمد الماسیان 100319475328460014995 100319475328460014995 No Lecturer, Faculty member of the Lorestan University of Medical Sciences, Khoramabad, Iran مربی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد،‌ ایران