fa بررسی عوامل مرتبط با مصرف میوه و سبزیجات در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر اصفهان با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده در سال تحصیلی 1392-1391 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: امروزه در میان نوجوانان، سبک زندگی کم‌تحرک همراه با رژیم غذایی حاوی مقادیر کم میوه و سبزیجات و میزان بالای کربوهیدرات پیچیده و چربی به طور چشمگیری افزایش یافته است. این رفتارهای ناسالم با چاقی، دیابت نوع دو، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی در ارتباط می‌باشد. هدف از این مطالعه تعیین عوامل مرتبط با مصرف میوه و سبزی در میان دانش آموزان دبیرستانی با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده (TPB) جهت شناخت متغیرهای موثری که در مداخلات مورد توجه قرار می‌گیرد، می‌باشد.              روش‌ها: در یک مطالعه توصیفی – تحلیلی در سال تحصیلی 1392-1391 با استفاده روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای، 648 دانش‌آموز دبیرستانی که پرسشنامه مبتنی بر سازه‌های تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده شامل: نگرش، هنجارهای انتزاعی، کنترل رفتاری درک‌شده، قصد و مصرف میوه و سبزیجات را تکمیل نمودند، انتخاب شدند. آنالیز آماری داده‌ها با استفاده از آزمون‌های توصیفی، همبستگی اسپیرمن، من ویتنی، کروسکال والیس و رگرسیون خطی انجام شد. یافته‌ها: میانگین سنی آزمودنی‌ها 63/15 با انحراف معیار 02/1 بود. نتایج مطالعه نشان داد میانگین مصرف روزانه میوه‌ها و سبزیجات در جنس دختر به ترتیب 75/1 و36/1 و در پسران 46/1 و24/1 در روز بود. اجزای تئوری با هم دیگر به خوبی قصد مصرف میوه و سبزیجات را در دانش‌آموزان پیش‌بینی می‌کردند که میزان R2 حدود43% به دست آمد. کنترل رفتاری درک‌شده و سپس نگرش و هنجارهای انتزاعی مهم‌ترین متغیرهای پیش‌گویی‌کننده قصد بودند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که ارتقا کنترل رفتاری درک‌شده دانش‌آموزان برای افزایش مصرف میوه و سبزیجات باید به عنوان اولویت‌های برنامه‌های ارتقا‌دهنده سلامت در میان دانش‌آموزان در نظر گرفته شود. همچنین نتایج حاکی از آن می‌باشد که تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند به عنوان یک چهارچوب مناسب جهت افزایش رفتارهای تغذیه‌ای سالم از جمله مصرف میوه و سبزیجات برای نوجوانان به کار رود. واژه‌های کلیدی: میوه و سبزیجات، دانش‌آموزان، تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده Background: Sedentary lifestyles, along with diets low in fruits and vegetables, complex carbohydrates and high in fat and total energy are increasing among adolescents. These unhealthy behaviors associated with obesity, type 2 diabetes, hypertension, and heart disease. Healthful dietary behaviors, such as fruit and vegetable consumption among adolescents had been reported as inadequate. The purpose of this study was to examine factors associated with the fruit and vegetable consumption among high school students applying the theory of planned behavior (TPB) to identify influential variable that be addressed through intervention effort. Methods: In a cross-sectional study, multiple-stage randomized sampling was used to select 648 high school students in Isfahan who completed a questionnaire assessing variables of Theory of Planned Behavior (TPB): attitude, subjective norms, perceived behavior control (PBC), intention, and fruit and vegetable consumption. The statistical analysis of the data included descriptive tests, bivariate correlations, Mann-Whitney, Kruskal-Wallis, and liner regression. Findings: The mean age of participants was 15.63 (SE=1.02) years old. Average daily fruit and vegetable intake reported that about 1.75 and 1.36 per day for girls and 1.46 and 1.25 for boys. The results indicated that the theory performs very well for the explanation of intention and accounted for 43% of the variance. Perceived behavioral control was the strongest predictor of intention, followed by attitude and subjective norms. Conclusions: The findings of this paper show that promotion of students’ perceived behavioral control, and intention to high fruit and vegetable consumption should be priorities of any programs aimed at promoting healthy behaviors among students. It is also concluded that planned behavior theory the may be used as a framework for promoting healthy eating behaviors among adolescents. fruit and vegetable, students, Theory of Planned Behavior 1595 1604 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-453&slc_lang=fa&sid=1 Parastoo Yarmohammadi پرستو یارمحمدی Yes MSc Health Education, researcher in kashani hospital, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran کارشناسی ارشد گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ، کارشناس پژوهشی بیمارستان کاشانی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Gholamreza Sharifirad غلامرضا شریفی راد No Professor, Food Security Research Center, Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران Leila Azadbakht لیلا آزادبخت No Associate professor, Food Security Research Center, Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، Asyeh Pirzadeh آسیه پیرزاده No PhD student of Health Education and Health Promotion, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Parisa Yarmohammadi پریسا یارمحمدی No MSc of Animal Physiology, Education and training office, Shahrekord, Iran کارشناسی ارشد فیزیولوژی جانوری، دبیر زیست‌شناسی، آموزش و پرورش شهرکرد، شهرکرد، ایران