fa بررسی اثر مصرف دانه خرفه بر شاخص‌های گلیسمیک و فراسنج‌های لیپیدی سرم در بیماران دیابتی نوع دو: کارآزمایی بالینی متقاطع آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: اطلاعات محدودی در مورد اثر خرفه بر دیابت وجود دارد. اکثر مطالعات قبلی اثرات سودمند خرفه در مدل‌های حیوانی را نشان داده‌اند. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر دانه خرفه بر وضعیت گلایسمیک و پروفایل لیپیدی در افراد دیابتی نوع 2 انجام شد. روش‌ها: این کار آزمایی بالینی متقاطع روی 48 فرد دیابتی انجام گرفت. شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به یکی از دو گروه مداخله که روزانه 10 گرم دانه خرفه آسیاب شده همراه با 240 سی‌سی ماست کم چرب (5/1%) یا گروه کنترل که روزانه تنها 240 سی‌سی ماست کم چرب (5/1%) به مدت 5 هفته دریافت کردند، تخصیص داده شدند. پس از 2 هفته دوره پاکسازی، گروه‌ها به مدت 5 هفته جابجا شدند. در ابتدا و انتهای هر فاز نمونه‌های خون سیاهرگی ناشتا به منظور اندازه‌گیری سطح گلوکز ناشتای پلاسما، سطح سرمی انسولین و پروفایل لیپیدی جمع‌آوری شدند. یافته‌ها: میانگین سنی شرکت‌کنندگان مطالعه 4/51 بود. پس از مصرف خرفه کاهش معنی‌داری در وزن (57/0- در برابر 09/0 کیلوگرم، 003/0=P) و نمایه توده بدنی (23/0- در برابر 02/0کیلوگرم بر متر مربع،004/0=P) مشاهده شد. علی رغم کاهش جزئی گلوکز ناشتای پلاسما (10/2- در برابر 77/2- میلی گرم بر دسی لیتر، 9/0 =P) تغییر معنی‌داری در سطح سرمی انسولین و HOMA-IR پس از مصرف خرفه دیده نشد. با اینکه مصرف خرفه باعث کاهش معنی‌داری در سطح سرمی تری‌گلیسرید (5/25- در برابر 8/1- میلی گرم بر دسی لیتر، 04/0=P) شد اما بر HDL-c, LDL-c و کلسترول تام اثر معنی‌داری نداشت. بعد از 5 هفته مصرف خرفه، کاهش معنی‌داری در فشار خون سیستولیک (33/3- در برابر 5/0 میلی متر جیوه،01/0=P) و همچنین کاهش حاشیه‌ای در فشار خون دیاستولیک (12/3- در برابر 93/0- میلی‌متر جیوه، 09/0=P) مشاهده شد. نتیجه‌گیری: مصرف دانه خرفه به مدت 5 هفته در افراد دیابتی نوع دو باعث بهبود شاخص‌های تن‌سنجی، سطح سرمی تری‌گلیسرید و فشار خون شد. مطالعات بیشتری برای اندازه‌گیری مقدار مناسب مصرفی در بیماران دیابتی مورد نیاز است. واژه‌های کلیدی: خرفه، دیابت، وضعیت گلایسمیک، هیپرلیپیدمی، گیاهان دارویی Background: We are aware of limited data about the effects of purslane on diabetes. Earlier studies have mostly indicated the beneficial effects in animal models. This study aimed to evaluate the effect of purslane seeds on glycemic status and lipid profiles of type 2 diabetic patients. Methods: This cross-over randomized controlled clinical trial was conducted on 48 diabetic patients. Participants were randomly assigned to receive either 10 g/d purslane seeds with 240 cc low-fat yogurt (intervention group) or only 240 cc low-fat  yogurt (as control group) for 5 weeks. After a 2-week washout period, subjects were moved to the alternate arm for additional 5 weeks. At baseline and end of each phase of study, fasting blood samples were collected to quantify plasma glucose levels as well as serum insulin and lipid profiles. Findings: Mean age of study participants was 51.4±6.0 y. We found a significant reduction in weight (-0.57 vs. 0.09 kg, P=0.003) and BMI (-0.23 vs. 0.02 kg/m2, P=0.004) following purslane seeds consumption. Despite a slight reduction in fasting plasma glucose levels (-2.10 vs -2.77 mg/dL, P=0.90), we failed to find any significant effect on serum insulin levels and HOMA-IR score after purslane seeds intake. Furthermore, purslane seeds consumption decreased serum triglyceride levels (-25.5 vs. -1.8 mg/dL, P=0.04) but could not affect serum HDL-, LDL- and total-cholesterol levels. We observed significant reduction in systolic blood pressure (-3.33vs. 0.5 mmHg, P=0.01) and a borderline significant decrease in diastolic blood pressure (-3.12 vs. -0.93 mmHg, P=0.09) after purslane intake. Conclusion: In conclusion, consumption of purslane seeds for 5 weeks in type 2 diabetic patients might improve their anthropometric measures, serum triglyceride levels and blood pressure. Further studies are required to determine the appropriate dosage for these patients. Purslane, diabetes, glycemia, hyperlipidemia, medicinal plant 1638 1648 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-458&slc_lang=fa&sid=1 Elahe Zakizadeh الهه زکی زاده 100319475328460014939 100319475328460014939 Yes Department of Clinical Nutrition, School of Nutrition and Dietetics, Tehran University of Medical Sciences, Iran, Department of Nutrition and Biochemistry, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه بیوشیمی و تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران، گروه تغذیه بالینی، دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران Shima Jazayeri شیما جزایری 100319475328460014940 100319475328460014940 No Department of Clinical Nutrition, School of Nutrition and Dietetics, Tehran University of Medical Sciences, Iran, Department of Nutrition and Biochemistry, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran (Corresponding Author) Email: sh_jazayeri@tums.ac.ir گروه بیوشیمی و تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران گروه تغذیه بالینی، دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی، دانشاه علوم پزشکی تهران، ایران Elham Faghihimani الهام فقیه‌ایمانی 100319475328460014941 100319475328460014941 No Endocrine and Metabolism Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran مرکز تحقیقات غدد، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mahmoodreza Gohari محمودرضا گوهری 100319475328460014942 100319475328460014942 No Department of Mathematics and Statistics, Hospital Management Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه آمار و ریاضی، مرکز تحقیقات مدیریت بیمارستانی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Ahmad Esmaillzadeh احمد اسماعیل‌زاده 100319475328460014943 100319475328460014943 No Food Security Research Center, Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University Medical Sciences, Isfahan, Iran مرکز تحقیقات امنیت غذایی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران