fa به کارگیری مدل‌های بیزی، گاما-پوآسون، Lognormal و BYM در بررسی خطر نسبی خودکشی در شهرستان‌های استان ایلام آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: نقشه‌بندی بیماری‌ها شامل مجموعه‌ای از روش‌های آماری است که به تهیه نقشه‌های دقیق بر اساس برآوردهایی از میزان‌های بروز، شیوع و مرگ و میر منجر می‌شود. مدل‌های بیزی از مهم‌ترین مدل‌ها در این حوزه به شمار می‌آید که اطلاعات پیشین تغییرات میزان‌های بیماری در نقشه کلی و الگوی فضایی بیماری را در نظر می‌گیرد. این مدل‌ها دامنه گسترده‌ای را شامل می‌شوند که هر کدام دارای فرمول‌بندی، ویژگی‌ها، نقاط ضعف و قوت مخصوص به خود هستند. در مطالعه حاضر به تشریح و مقایسه مدل‌های بیزی مهم و پرکاربرد گاما-پوآسون، Lognormal و BYM (Besag, York and Mollie) در بررسی خطر نسبی خودکشی در شهرستان‌های استان ایلام پرداخته شد. روش‌ها: پژوهش از نوع کاربردی- اکولوژیک بود. در این پژوهش داده‌های خودکشی استان ایلام در سال 1386 و نیمه نخست سال 1387 مورد تحلیل قرار گرفت. جهت تحلیل داده‌ها از مدل‌های بیزی، گاما-پوآسون، Lognormal و BYM استفاده گردید. برازش مدل‌ها به داد‌ه‌ها با استفاده از نرم‌افزار WinBUGS صورت گرفت. یافته‌ها: بر اساس برآوردهای به دست آمده از برازش این سه مدل، شهرستان‌های دره‌شهر و شیروان- چرداول به ترتیب بیشترین و کمترین خطر نسبی خودکشی را به خود اختصاص دادند. نتیجه‌گیری: با وجود تفاوت برآورد خطر نسبی در سه مدل، رتبه خطر نسبی شهرستان‌ها در هر سه مدل مشابه به دست آمد. شهرستان‌های استان ایلام از بیشترین تا کمترین خطر نسبی خودکشی به ترتیب دره‌شهر، ایلام، دهلران، ایوان، آبدانان، مهران، ملکشاهی و شیروان- چرداول بود. همچنین فواصل اطمینان و انحراف معیار به دست آمده از برازش این سه مدل نیز تفاوت اندکی داشتند. واژه‌های کلیدی: نقشه‌بندی بیماری، خودکشی، بیزی تجربی، BYM، خطر نسبی   Background: Disease mapping includes a set of statistical techniques that provide detailed maps of rates based on estimated incidence, prevalence, and mortality. Bayesian models are the most important models in this field. They consider prior information on changes in the disease rates in the overall map and spatial pattern of the disease. These include a broad range of models with their own formulation, characteristics, strengths, and weaknesses. In the present study we explain and compare three important and widely-used models (Gamma-Poisson and lognormal as empirical Bayesian models, and Besag, York and Mollie (BYM) as a full Bayesian model) with regard to the relative risk of suicide in the Ilam Province, Iran. Methods: In this applied, ecological research, suicide information of the Ilam Province for 2007 and first half of 2008 was analyzed using Gamma-Poisson, lognormal, and BYM Bayesian models. Models were fitted to data using WinBUGS software. Findings: Fitting the three models showed that Darrehshahr and Shirvan-Chrdavol had the highest and the lowest relative risk of suicide, respectively. Conclusion: Despite some differences in estimates, the ranks of relative risks in all three models are similar for all provinces. This result was in accordance with the results of the study by Clayton and Kaldor. The provinces from the highest to lowest relative risk of suicide are: Darrehshahr, Ilam, Dehloran, Eyvan, Abdanan, Mehran, Malekshahi, and Shirvan-Chrdavol. 86 95 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-486&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Mahaki بهزاد مهکی Yes Assistant Professor, Department of Biostatistics, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran (Corresponding Author) Email: behzad.mahaki@gmail.com - استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Yadollah Mehrabi یداله محرابی No Professor, Department of Epidemiology, School of Public Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Amir Kavousi امیر کاوسی No Assistant Professor, Department of Sciences, School of Health, Safety and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه علوم پایه، دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Youkhabeh Mohammadian یوخابه محمدیان No PhD Candidate, Department of Clinical Psychology, Tehran Psychiatric Institute, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی بالینی، انستیتو روان‌پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Soheila Khodakarim سهیلا خداکریم No Assistant Professor, Department of Epidemiology, School of Public Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران