fa مقایسه مقدار نیترات در سبزیجات آبیاری شده با آب زاینده‌رود و آب چاه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: دریافت زیاد نیتریت و نیترات، اثرات نامطلوبی بر سلامتی انسان دارد، از جمله عوارض آن بیماری متهموگلوبینمیا در کودکان و سرطان‌زایی در بزرگسالان را می‌توان نام برد. سبزیجات از منابع اصلی نیتریت و نیترات در رژیم غذایی محسوب می‌شوند. این مطالعه جهت بررسی تأثیر نوع آب استفاده شده برای آبیاری بر مقدار نیترات سبزیجات انجام شد. روش‌ها: از منطقه شرق اصفهان تعداد 106 نمونه از 8 نوع سبزی پر مصرف (خیار، گوجه، کاهو، پیاز، تره، جعفری، اسفناج، سیب‌ زمینی) آبیاری شده با آب زاینده‌رود و 106 نمونه از همان سبزیجات که با چاه آبیاری شده بود به طور تصادفی جمع‌آوری گردید. پس از آماده‌سازی نمونه‌ها مقدار نیترات و نیتریت به روش مرجع اسپکتروفتومتری اندازه‌گیری شد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین و انحراف معیار نیترات در خیار، گوجه، پیاز، تره، کاهو، جعفری، اسفناج، سیب زمینی آبیاری شده با آب زاینده‌رود به ترتیب 1/1 ± 30، 4/1 ± 66/30، 59/2 ± 25/45، 35/4 ± 66/230، 28/19 ± 8/173، 44/8 ± 66/319، 47/18 ± 25/321 و 2 ± 25/64 میلی‌گرم به ازای کیلوگرم وزن مرطوب و در خیار، گوجه، پیاز، تره، کاهو، جعفری، اسفناج، سیب زمینی آبیاری شده با آب چاه به ترتیب 91/0 ± 73/26، 77/2 ± 66/26، 87/2 ± 41/28، 56/20 ± 83/161، 2/58 ± 71/275، 38/37 ± 5/312، 67/28 ± 311 و 06/2 ± 9/116 میلی‌گرم به ازای کیلوگرم وزن مرطوب بود. مقدار نیتریت به علت ناچیز بودن مقدار آن، قابل اندازه‌گیری نبود. آزمون t مستقل نشان داد که میانگین نیترات در خیار، گوجه، پیاز و تره آبیاری شده با آب زاینده‌رود به طور معنی‌داری بیشتر از سبزیجات آبیاری شده با آب چاه بود (001/0 = P) و میانگین نیترات در جعفری و اسفناج تفاوت معنی‌داری نداشت. در ضمن میانگین نیترات سیب زمینی و کاهو آبیاری شده با آب چاه به طور معنی‌داری بیشتر از سیب زمینی و کاهو آبیاری شده با آب چاه بود. نتیجه‌گیری: میانگین نیترات در سبزیجات مختلف یکسان نیست. خیار و گوجه کمترین میزان و جعفری و اسفناج بیشترین مقدار را در میان نمونه‌های مورد بررسی داشتند و در اکثر موارد مقدار نیترات در سبزیجات آبیاری شده با آب رودخانه بیشتر است که می‌تواند به دلیل ورود فاضلاب‌های صنعتی به آب رودخانه باشد که توجه خاص مسوؤلین امر را می‌طلبد. واژه‌های کلیدی: سبزیجات غده‌ای، سبزیجات ریشه‌ای، نیترات، نیتریت، آب چاه، آب رودخانه، پساب فاضلاب‌های صنعتی   Background: High intake of nitrate and nitrite is harmful for human health. Vegetables are the major source of nitrate and nitrite in human diet. The objective of this study was to compare the amount of nitrate and nitrite in vegetables irrigated with Zayandehrood__AWT_QUOTE__s water and well water. Methods: 106 samples of eight top used vegetables (cucumber, tomato, onion, leek, lettuce, potato, parsley, and spinach) irrigated with Zayandehrood__AWT_QUOTE__s water and 106 samples of those vegetables irrigating with well water from east of Isfahan were randomly selected, and nitrate and nitrite levels were determined by spectrophotometric method. Findings: The mean value of nitrate in cucumber, tomato, onion, leek, lettuce, parsley, spinach, and potato irrigated with Zayandehrood__AWT_QUOTE__s water was 30 ± 1.1, 30.7 ± 1.4, 45.2 ± 2.6, 230.7 ± 4.3, 173.8 ± 19.3, 319.7 ± 8.4, 321.2 ± 18.5 and 62.2 ± 2.0, respectively. The mean nitrate level in cucumber, tomato, onion, leek, lettuce, parsley, spinach and potato irrigated with well water was 26.7 ± 0.9, 26.7 ± 2.8, 28.4 ± 2.9, 161.8 ± 20.6, 275.7 ± 58.2, 312.5 ± 37.4, 311 ± 28.7 and 116.9 ± 0.06, respectively. Independent t-test showed that mean nitrate level in cucumber, tomato, onion and leek irrigated with Zayanderood__AWT_QUOTE__s water was significantly higher than those vegetable irrigated with well water (P = 0.001). The mean nitrate level in parsley and spinach had no statistically significant difference. Conclusion: In different vegetables, the mean nitrate level was not equal. In these samples, cucumber and tomato had the lowest amount of nitrate. Parsley and spinach had the highest amount of nitrate. The mean nitrate in the most of vegetables irrigated with Zayandehrood__AWT_QUOTE__s water was significantly higher than those vegetable irrigated with well water; thus it is necessary that industrial wastes is disposed correctly because they treat our life. Nitrate, Nitrite, Vegetable, Industrial Waste, Well Water 196 201 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-497&slc_lang=fa&sid=1 Omolbanin Kafeshani ام‌البنین کافشانی 100319475328460016428 100319475328460016428 Yes PhD Candidate, Student Research Committee, Food Security and Nutrition Research Center, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran (Corresponding Author) Email: kafeshani_nut@yahoo.com Mahmoud Yahai محمود یاحی 100319475328460016429 100319475328460016429 No Food Security and Nutrition Research Center, Department of Chemistry, School of Nutrition and Food Science, University of Medical Sciences, Isfahan, Iran Mohammad Hasan Entezari محمد حسن انتظاری 100319475328460016430 100319475328460016430 No Associate Professor, Food Security and Nutrition Research Center, Department of Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran Akbar Hassanzadeh اکبر حسن زاده 100319475328460016431 100319475328460016431 No Lecturer, Food Security and Nutrition Research Center, Department of Biostatistics, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran Leili Mohebat لیلی موهبت 100319475328460016432 100319475328460016432 No Department of Biology, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran Ali Torabi علی ترابی 100319475328460016433 100319475328460016433 No Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran