fa ارایه الگوی ارزیابی ریسک‌های بهداشت حرفه‌ای و محیط در حمل و نقل فرآورده‌های نفتی با استفاده از تلفیق روش Failure mode and effect analysis (FMEA) با Analytical hierarchy process (AHP) آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: یکی از مهم‌ترین خطرات موجود در حمل و نقل مواد خطرناک، تصادفات جاده‌ای است که می‌تواند اثرات مخربی را بر محیط و ایمنی جاده‌ها داشته باشد. با استفاده از تکنیک‌های مدیریت ریسک می‌توان عوامل ایجاد حادثه را شناسایی و کنترل نمود.  روش‌ها: در ابتدا تمام عوامل مؤثر در ریسک محیط زیست ناشی از حمل و نقل فرآورده‌های نفتی از انبار نفت تا مقصد تعیین شد و با استفاده از روش تصمیم‌گیری سلسله مراتبی (AHP یا Analytical hierarchy process) وزن‌دهی گردید و مدل مفهومی آن تعریف شد. در قدم بعدی با استفاده از مدل به دست آمده بر اساس منطق Failure mode and effect analysis (FMEA) مدل نهایی تعیین گردید. با استفاده از مدل نهایی به دست آمده، مسیر حمل مورد ارزیابی قرار گرفته شد. یافته‌ها: میزان ریسک برای مناطق مختلف تردد تانکرهای نفتکش به جز دو منطقه‌ای که در حومه شهر و یا در داخل شهر بوده است و کنترل پلیس ترافیکی به حداقل می‌رسد قابل قبول می‌باشد. علت بالا بودن میزان ریسک در این مناطق، وجود منطقه مسکونی در این محدوده‌ها، وجود گردنه و مسیرهای با شیب زیاد، مجاورت با مناطق کشاورزی و عدم کنترل دقیق توسط پلیس راه می‌باشد. نتیجه‌گیری: انتقال انبارهای نفت از داخل شهر به خارج از شهر و کنترل دقیق و سختگیرانه، صلاحیت راننده و تانکر حمل فرآورده نفت توسط پلیس و آموزش و آشنا‌سازی پلیس با اصول ممیزی ایمنی تانکرها از مواردی است که می‌تواند در کاهش میزان ریسک آلودگی‌های محیط زیست ناشی از حمل فرآورده‌های نفتی توسط تانکرها به آن اشاره نمود. واژه‌های کلیدی: مدیریت ریسک، ایمنی، فرآورده‌های نفتی، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، FMEA   Background: One of the most important risks in hazardous material handling is transportation accidents that have destroyed effects on environment and safety of the road. Using risk management method could control accident causing factor. Methods: All factors that affect the environmental risks of oil products transportation was specified from storage to end of the path and weighted by analytic hierarchy process (AHP) model. The final model was then attained using the acquired model on the basis of failure mode and effect analysis (FEMA) and the handling path was evaluated. Findings: The risk value for oil handling tankers at various areas except of two areas that located outside or within the town or with lower control of police is accessible. The reason for risk incensement in these two areas is due to existence of agriculture, residential hoses and high slope path. Conclusion: Transmission of oil storages inside and outside town and precise control of the driver ability by police is essential in reduction of environmental pollution risk of handling the oil products. 177 187 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-498&slc_lang=fa&sid=1 Manuchehr Omidvari منوچهر امیدواری 100319475328460016420 100319475328460016420 Yes Assistant Professor, Department of Industrial Engineering, School of Mechanical and Industrial Engineering, Islamic Azad University, Qazvin Branch, Qazvin, Iran (Corresponding Author) Email: omidvari88@yahoo.com استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع و مکانیک، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین، ایران Heshmatollah Nourmoradi حشمت‌اله نورمرادی 100319475328460016421 100319475328460016421 No Assistant Professor, Department of Environmental Health, School of Public Health, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران Jafar Nouri جعفر نوری 100319475328460016422 100319475328460016422 No Professor, Department of Environmental Management, School of Environment and Energy, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran استاد، گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران Azin Shamaii آذین شمائی 100319475328460016423 100319475328460016423 No PhD Candidate, Department of Environmental Management, School of Environment and Energy, Islamic Azad University, Sciences and Research Branch, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران