fa مقایسه روش‌های پواسن کریگینگ نقطه‌ای و بیز تجربی در تنظیم نقشه‌ میزان بروز سرطان گوارش در ایران آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: نقشه‌بندی میزان رویداد یک بیماری یا مرگ و میر ناشی از بیماری‌های مختلف بر روی نقشه جغرافیایی یکی از موضوعات مورد علاقه متخصصان و برنامه‌ریزان امور بهداشتی به ویژه اپیدمیولوژیست‌ها می‌باشد. از جمله روش‌های برآورد پارامتر، نقشه روش بیز تجربی و روش پواسن کریگینگ نقطه‌ای می‌باشد. این مطالعه به منظور به کارگیری این دو روش در نقشه‌بندی میزان بروز سرطان گوارش در ایران و مقایسه‌ دقت (واریانس) آن‌ها انجام شد. روش‌ها: در مطالعه حاضر که از نوع کاربردی/ بوم‌شناسی بود از داده‌های ثبت شده توسط اداره سرطان مرکز مدیریت بیماری‌های غیر واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استفاده شد. داده‌هایی که در سطح 336 شهرستان و در طول سال‌های 86-1382 جمع‌آوری شده بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نرم‌افزارهای  Open Bugsو Space Stat برای برآورد پارامترها و نرم‌افزار ArcGIS 9.3 برای نمایش برآوردها بر روی نقشه به کار گرفته شدند. یافته‌ها: میانگین میزان بروز بر اساس روش بیز تجربی 99/12 و با روش پواسن کریگینگ نقطه‌ای، 64/12 برآورد شدند. میانگین واریانس میزان بروز با روش بیز تجربی 83/2 و با روش پواسن کریگینگ نقطه‌ای، 85/3 به دست آمد. بیشترین میزان بروز بر اساس روش بیز تجربی 23/42 با واریانس 16/2 مربوط به شهرستان ساری و کمترین میزان بروز 48/0 با واریانس 08/0 مربوط به شهرستان سرباز و بیشترین برآورد میزان بروز با روش پواسن کریگینگ 35/40 با واریانس 79/0 مربوط به شهرستان ساری و کمترین میزان بروز 30/0 با واریانس 54/2 مربوط به شهرستان سرباز محاسبه شدند. روش پواسن کریگینگ نقطه‌ای با دامنه‌ واریانس کمتری پارامترها را برآورد می‌کند. نتیجه‌گیری: پیشنهاد می‌شود از روش پواسن کریگینگ نقطه‌ای در برآورد پارامترهای نقشه‌بندی بیماری استفاده شود؛ چرا که از هموار سازی کمتر و دقت بیشتری برخوردار است. واژه‌های کلیدی: نقشه‌بندی بیماری، بیز تجربی، پواسن کریگینگ، سرطان گوارش   Background: Disease or mortality rate map, geographically is desired for public health officials and epidemiologists. Point Poisson Kriging and Empirical Bayesian methods are used in estimating the map parameters. The aim of this study was to compare the precision of the methods in mapping of gastrointestinal cancer incidence in Iran. Methods: This study was application/ecology. The methodology was illustrated using gastrointestinal cancer data recorded in the ministry of health and medical education (in the non-infectious diseases management center) of Iran in years 2003-2007 from 336 counties. Poisson Kriging model was used to estimate the parameters of the map. Spacestat, OpenBUGS and ArcGIS9.3 softwares were used for analysing the data and drawing maps. Findings: Mean incidence rate according to Empirical Bayesian method was 12.99 and based on Point Poisson Kriging method was estimated 12.64. Mean incidence rate variance using the Empirical Bayesian method was 2.83 and based on Point Poisson Kriging method was estimated 3.85. Maximum incidence rate according to Empirical Bayesian method was 42.23 with variance of 2.16 related to Sari county and minimum incidence rate was 0.48 with variance of 0.08 related to Sarbaz County. Maximum incidence rate using the Point Poisson Kriging method was estimated 40.35 with variance of 0.79 related to Sari county and minimum incidence rate of 0.30 with variance of 2.54 related to Sarbaz County. Poisson Kriging estimation method yields smaller standard error compared to Empirical Bayesian model. Conclusion: The Poisson Kriging method was recommended for estimation of disease mapping parameters since it generates less smoothing and yields smaller standard error. 277 285 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-513&slc_lang=fa&sid=1 Naeimeh Sadat Asmarian نعیمه السادات اثماریان 100319475328460016371 100319475328460016371 Yes Department of Biostatistics, School of Paramedical Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran (Corresponding Author) Email: ns.asmarian@gmail.com کارشناسی ارشد، گروه آمار زیستی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Amir Kavousi امیر کاوسی 100319475328460016372 100319475328460016372 No Assistant Professor, Department of Sciences, School of Health, Safety and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه علوم پایه، دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Masoud Salehi مسعود صالحی 100319475328460016373 100319475328460016373 No Assistant Professor, Department of Statistics and Mathematics, School of Health Management and Information Sciences, Health Management and Economics Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه آمار و ریاضی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، عضو مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Behzad Mahaki بهزاد مهکی 100319475328460016374 100319475328460016374 No Assistant Professor, Department of Biostatistics, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران