fa تأثیر کم‌خوابی بر وزن بدن؛ مروری بر شواهد موجود آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: چاقی یک بیماری مزمن چند علیتی پیچیده است که شایع‌ترین اختلال متابولیسم چربی در انسان می‌باشد و ناشی از تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی است. با توجه به روند سریع رو به رشد چاقی، به نظر عوامل محیطی نقش مهم‌تری نسبت به عوامل ژنتیکی دارند. از بین عوامل محیطی می‌توان به دریافت‌ها و عادات غذایی، سطح فعالیت بدنی و الگو و مدت زمان خواب افراد اشاره کرد. مطالعاتی که تاکنون انجام شده‌اند، بیشتر به بررسی انرژی دریافتی افراد و سطح فعالیت بدنی افراد و تعادل بین آن دو پرداخته‌اند. با این حال الگو و مدت زمان خواب افراد از دیگر عوامل تأثیرگذار بر سیستم‌های فیزیولوژیکی است که کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. در مطالعه مروری حاضر، به بررسی یافته‌های مطالعاتی که ارتباط مدت زمان خواب و وزن بدن را در بین بزرگسالان و نوجوانان بررسی کرده‌اند، به تفکیک خواهیم پرداخت. روش‌ها: با استفاده از سیستم موتور جستجوی Pubmed مطالعاتی با طراحی‌های مختلف (مقطعی و Cohort) که در بین سال‌های 2012-1990 چاپ شده بودند، بررسی شدند. یافته‌ها: خطر ابتلا به چاقی در بزرگسالانی که کمتر از 6 ساعت می‌خوابند بیشتر بود. همچنین اکثر مطالعات مقطعی در کودکان نیز نشان داده‌اند که کم‌خوابی با افزایش خطر ابتلا به چاقی همراه است. مطالعاتی که نشان داده‌اند کم‌خوابی با کاهش وزن همراه است بیشتر در بزرگسالان مسن‌تر انجام شده‌اند. محدودیت اصلی که در تمام این مطالعات به چشم می‌خورد، نامشخص بودن علت کم‌خوابی است که ممکن است به علت وقت ناکافی و یا اختلالات خواب باشد. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد کم‌خوابی با افزایش وزن همراه باشد که این رابطه در بزرگسالان جوان و کودکان بیشتر مشهود می‌باشد. واژهای کلیدی: کم خوابی، مدت زمان خواب، چاقی، چاقی شکمی، وزن بدن، نمایه توده بدنی Background: Obesity is a chronic and multidimensional disorder which is related to adipose tissue. It is well agreed that environmental factors are more important than genetic factors in the etiology of obesity. Some important environmental factors include dietary habits, food intake, physical activity, and sleep duration. Most of the available studies have focused on energy intake and physical activity. However, there are limited data regarding the association between sleep duration and body weight. Hence, in this review article, the association of sleep duration and body weight among adolescent and adults was assessed. Methods: Using search motor of PubMed, papers with various methodological designs (cohort and cross sectional) which were published during 1990 and 2012 were detected. Findings: It was found that adults who sleep less than 6 hours a day are more likely to be obese. Moreover, the inverse association between sleep duration and body weight was shown among adolescents. Nevertheless, the positive association between short sleep duration and body weight was found among older adults. The most important limitation of the available studies is the lack of information regarding the causes of short sleep duration. Conclusion: It seems that short sleep duration is associated with obesity and overweight especially among younger adults and children. 233 242 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-515&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ghiasvand رضا غیاثوند Yes Assistant Professor, Department of Community Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Fahimeh Haghighatdoost فهیمه حقیقت‌دوست No PhD Candidate, Student Research Committee, Department of Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran (Corresponding Author) Email: f_haghighatdoost@yahoo.com دانشجوی دکتری، کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه تغذیه، دانشکده تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mitra Hariri میترا حریری No PhD Candidate, Student Research Committee, Department of Nutrition, School of Nutrition and Food Science, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری، کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه تغذیه، دانشکده تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران