fa اثربخشی برنامه آموزشی ارتقای آگاهی تغذیه‌ای در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو با بهره‌گیری از مدل اعتقاد بهداشتی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: آموزش تغذیه به بیماران مبتلا به دیابت برای کنترل بهتر بیماری یک ضرورت می‌باشد. هدف از انجام مطالعه حاضر تعیین اثربخشی برنامه آموزشی ارتقای آگاهی تغذیه‌ای روی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو با بهره‌گیری از مدل اعتقاد بهداشتی بود. روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه مداخله‌ای نیمه تجربی بود که روی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی روستایی شهرستان گچساران انجام شد. برای این امر از مسؤولین مرکز بهداشت شهرستان گچساران مجوز اخذ گردید و با مراکز بهداشتی درمانی روستایی هماهنگی صورت گرفت. سپس به تصادف بیماران 2 مرکز بهداشت به عنوان گروه مداخله و بیماران 2 مرکز دیگر به عنوان گروه شاهد در نظر گرفته شد. به تعداد 140 نفر از بیماران (70 نفر در گروه شاهد و 70 نفر در گروه مداخله) به صورت تصادفی ساده از بین بیماران جهت ورود به مطالعه انتخاب شدند. گروه مداخله آموزش‌های مورد نظر را دریافت نمودند. در نهایت پس از گذشت 3 ماه از انجام مداخله آموزشی از هر دو گروه ارزشیابی نهایی به عمل آمد. یافته‌ها: بعد از اجرای برنامه آموزشی اختلاف معنی‌داری در افزایش میانگین نمره آگاهی، شدت درک‌شده، حساسیت درک‌شده، منافع درک‌شده و خودکارامدی درک‌شده و کاهش موانع درک‌شده در بین بیماران گروه مداخله حاصل شد (05/0 > P). نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه سودمندی اجرای برنامه‌های آموزشی در خصوص ارتقای آگاهی تغذیه‌ای در بین بیماران گروه مداخله را نشان داد. واژه‌های کلیدی: آموزش تغذیه، مدل اعتقاد بهداشتی، دیابت نوع دو Background: Nutritional education is a necessity in diabetic patients to better control of the disease. The aim of this study was to determine the effectiveness of educational programs to promote nutritional knowledge in type II diabetes patients using the health belief model (HBM). Methods: This was a quasi-experimental study which was performed among type II diabetic patients referred to rural health centers in Gachsaran, Iran. Thus, after obtaining permission from officials of the health center in Gachsaran city and coordination with rural health centers, two centers as the intervention group and two centers as the control group were randomly selected, and then for study enrollment, 140 of the patients (70 patients in control group and 70 patients in intervention group) were selected in simple random sampling method among the patients; intervention group received the intended educations and were taken final assessment after 3 months of educational intervention in both groups. Findings: The results showed a statistical significant difference after the implementation of educational programs in the intervention group in the mean knowledge scores, perceived severity, perceived susceptibility, perceived benefits and perceived self-efficacy and decreased perceived barriers (P < 0.05). Conclusion: The results demonstrated usefulness of implementing educational programs among intervention group concerning the promotion of nutritional knowledge. Nutrition Education, Health Belief Model, Type II Diabetes 412 420 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-521&slc_lang=fa&sid=1 Fazel Zinat Motlagh فاضل زینت مطلق 100319475328460016338 100319475328460016338 Yes Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران Gholamreza Sharifirad غلامرضا شریفی راد 100319475328460016339 100319475328460016339 No Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Isfahan, Iran استاد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Farzad Jalilian فرزاد جلیلیان 100319475328460016340 100319475328460016340 No Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran کارشناس ارشد، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، همدان، ایران Mehdi Mirzaei Alavijeh مهدی میرزایی علویجه 100319475328460016341 100319475328460016341 No Department of Health Education and Promotion, School of Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran کارشناس ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Abbas Aghaei عباس آقائی 100319475328460016342 100319475328460016342 No Clinical Research Development Center, Imam Khomeini Hospital, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان امام خمینی (ره)، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Toraj Ahmadi-Jouibari تورج احمدی جویباری 100319475328460016343 100319475328460016343 No Internist, Clinical Research Development Center, Imam Khomeini Hospital, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran (Corresponding Author) Email: dr.ahmadi_jouybari@yahoo.com متخصص داخلی، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان امام خمینی (ره)، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران