fa ردیابی آنتروویروس‌ها در لجن دفعی نهایی (Biosolids) آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: میکروارگانیسم‌ها و پاتوژن‌های انسانی زیادی از جمله باکتری‌ها، ویروس‌ها و پروتوزئرها در لجن فاضلاب وجود دارند. بنابراین، لجن دفعی نهایی به عنوان یک آلاینده زیست محیطی و انتقال دهنده عوامل مسبب بیماری‌ها مورد توجه می‌باشد. آنتروویروس‌ها به عنوان عامل مبنایی گاستروانتریت‌های حاد و هپاتیت‌ها، یکی از مهم‌ترین پاتوژن‌های روده‌ای مؤثر بر سلامتی انسان هستند. هدف از این تحقیق، ردیابی آنتروویروس‌ها در لجن دفعی دو تصفیه‌خانه در اصفهان بود.  روش‌ها: در این تحقیق 30 نمونه از دو تصفیه‌خانه فاضلاب برداشت شد. بعد از اندازه‌گیری درجه حرارت، نمونه‌ها به آزمایشگاه منتقل و آزمایش‌ جامدات کل، جامدات فرار و آنتروویروس‌ها بر اساس استاندارد متد (بخش F 9510) و راهنمای کنترل پاتوژن و جذب ناقلین در لجن فاضلاب [EPA (Environmental Protection Agency) ضمیمه F] انجام شد. یافته‌ها: میانگین درجه حرارت نمونه‌ها 23 درجه سانتی‌گراد بود. میانگین تعداد آنتروویروس‌ها در دو تصفیه‌خانه A و B به ترتیب 106 ´ 5/4 و 105 ´ 7/7 واحد تشکیل دهنده پلاک (Plaque-forming unit یا PFU) در 4 گرم لجن دفعی نهایی بود. آنالیز آماری ارتباط معنی‌دار مهمی بین آنتروویروس‌ها و جامدات فرار نشان داد. تعداد آنتروویروس‌ها در تابستان در مقایسه با پاییز بیشتر بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که نمونه‌ها نتوانستند الزامات کلاس A مرتبط با آنتروویروس‌ها را پوشش دهند و پتانسیل خطر برای مردم در مواجهه با لجن دفعی وجود دارد. بنابراین، محدودیت کاربرد در زمین برای حفاظت از سلامت عمومی و محیط زیست ضروری است. به هر حال برای کاهش پاتوژن‌ها و دستیابی به استانداردهای کاربرد لجن در زمین، باید روش‌های خاص تصفیه لجن مورد استفاده قرار گیرد. واژه‌های کلیدی: لجن دفعی نهایی، انتروویروس، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب  Background: There are high numbers of human pathogenic microorganisms existing in municipal sewage sludge including bacteria, viruses, and protozoan parasites. Therefore, biosolids could be considered as the environmental contaminants and a major carrier of disease causing diseases. As the etiological agents of acute gastroenteritis and hepatitis, enteroviruses are one of the most significant enteric pathogens affecting human health. The aim of this research was to detect the enteroviruses in the sludge of two wastewater treatment plants (WWTP) in Isfahan, Iran. Methods: In this study, 30 biosolid samples were taken from two WWTPs. After measuring the temperature, the samples were transported to the laboratory and analyzed for total solids (TS), volatile solids (VS) and enteroviruses according to the test methods of Standard Methods (part 9510F) and manual of Control of Pathogens and Vector Attraction in Sewage Sludge from Environmental Protection Agency (EPA) appendix F. Findings: Average temperature of the samples was about 23° C. The average number of enteroviruses was 4.5 × 106 and 7.7 × 105 plaque-forming unit (PFU) in 4 grams sludge for two WWTPs, respectively. The statistical analysis revealed a significant association between the enteroviruses and volatile solids. The number of enteroviruses was higher in summer in comparison to autumn. Conclusion: The results showed that all the biosolid samples could not meet the Class A pathogen requirements for enteroviruses and poses a potential health risk for people exposed to. Therefore, restrictions in land application of biosolids are required in order to protect public health and the environment. Moreover, special biosolid treatment procedures must be used to reduce pathogens and to meet land-application standards. Biosolids, Enteroviruses, Wastewater Treatment Plants 370 377 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-527&slc_lang=fa&sid=1 Rahim Aali رحیم عالی 100319475328460016317 100319475328460016317 Yes PhD Candidate, Student Research Committee, Department of Environmental Health Engineering, Environment Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, AND Lecturer, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran دانشجوی دکتری، کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان و عضو هیأت علمی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Mahnaz Nikaeen مهناز نیک آیین 100319475328460016318 100319475328460016318 No Associate Professor, Department of Environmental Health Engineering, Environment Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran (Corresponding Author) Email: nikaeen@hlth.mui.ac.ir دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Sharareh Moghim شراره مقیم 100319475328460016319 100319475328460016319 No Assistant Professor, Department of Medical Microbiology and Virology, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استادیار، گروه میکروبیولوژی و ویروس‌شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران