fa اثربخشی برنامه آموزشی در ارتقای رفتارهای پیشگیری کننده مصرف سیگار در نوجوانان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: مصرف سیگار در نوجوانان یکی از مشکلات مهم بهداشتی محسوب می‌شود و عامل خطر مهمی برای بروز رفتارهای پرخطر در بزرگسالی است. با توجه به شروع مصرف سیگار در سنین پایین و خطرات ناشی از آن، توجه به سطح دانش و رفتارهای پیشگیری کننده مصرف سیگار در نوجوانان ضروری می‌باشد. بنابراین هدف از مطالعه حاضر، تعیین اثربخشی برنامه‌های آموزشی در ارتقای رفتارهای پیشگیری کننده مصرف سیگار در نوجوانان بود. روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه مداخله‌ای از نوع نیمه تجربی بود که بر روی دانش‌آموزان پسر پایه دوم راهنمایی شهر شیراز در سال 89-1388 انجام گرفت. بر این اساس و قبل از شروع مداخله، مطالعه‌ای در این راستا انجام شد و طبق آن 240 نفر از دانش‌آموزان از دو مدرسه به صورت تصادفی، یکی به عنوان مداخله (120 نفر) و دیگری به عنوان شاهد (120 نفر) انتخاب شدند. سپس پرسش‌نامه در اختیار آنان قرار گرفت و پس از اجرای برنامه آموزشی در گروه مداخله، داده‌های لازم از دو گروه جمع‌آوری گردید و پس از ورود به نرم‌افزار SPSS نسخه 16 با استفاده از آزمون‌های آماری Independent t، Paired t، McNemar و 2c مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: میانگین نمره آگاهی از عوارض و پیامدهای مصرف سیگار بعد از مداخله آموزشی در گروه مداخله نسبت به گروه شاهد افزایش معنی‌داری داشت (0001/0 > P). همچنین میانگین نمره رفتارهای پیشگیری کننده مصرف سیگار در گروه مداخله بعد از برنامه آموزشی افزایش معنی‌دار آماری را نشان داد (0001/0 > P). نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مطالعه، باید برنامه‌های آموزشی مناسبی در جهت تقویت رفتارهای پیشگیری کننده مصرف سیگار برای پیشگیری و کنترل مصرف دخانیات در سنین پایین‌تر در نظر گرفته شود. واژه‌های کلیدی: آموزش، دانش‌آموزان، مصرف سیگار، عملکرد Background: Smoking in adolescent is an important health issue. It is a serious high-risk factor for other risk behaviors in later adulthood. Regarding the start of smoking in lower ages and also the relative risks, giving attention to the level of knowledge and preventive behaviors of smoking is important in adolescents. Therefore, the present study aimed to determine the effectiveness of educational program on promotion of smoking preventive behaviors in adolescences. Methods: A quasi-experimental study was carried out in the secondary school male students (2nd grade) of Shiraz, Iran in academic years 2009-2010. Before starting the study, a baseline study was carried out and two schools were selected; then a total number of 240 students were randomly selected for the intervention (n = 120) and the control (n = 120) groups. A questionnaire was designed for the prevention group, and then the data were collected after two months in both groups. Data were analyzed using independent t-tests, paired t-test, McNemar__AWT_QUOTE__s test and chi-square test. Findings: The results showed that educational intervention had a significant effect on intervention group__AWT_QUOTE__s average response for knowledge of smoking side-effects (P < 0.0001) in addition to average response for the preventive behaviors (P < 0.0001). Conclusion: Given these findings, educational programs must be applied for promotion of smoking preventive behaviors for controlling and prevention of tobacco use among adolescents. Education, Students, Smoking, Behavior 354 361 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-528&slc_lang=fa&sid=1 Zabihollah Gharlipour ذبیح اله قارلی پور 100319475328460016306 100319475328460016306 Yes PhD Candidate, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran (Corresponding Author) Email: gharlipour@yahoo.com دانشجوی دکتری، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران‌، ایران Seyed Mohammad Mahdi Hazavehei سید محمد مهدی هزاوه‌ای 100319475328460016307 100319475328460016307 No Professor, Department of Public Health, School of Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran استاد، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان‌، ایران Babak Moeini بابک معینی 100319475328460016308 100319475328460016308 No Assistant Professor, Department of Public Health, School of Health, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Mahin Nazari مهین نظری 100319475328460016309 100319475328460016309 No Assistant Professor, Department of Health Education, School of Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran استادیار، گروه آموزش بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Abbas Moghimbeygi عباس مقیم بیگی 100319475328460016310 100319475328460016310 No Assistant Professor, Department of Biostatistics, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran استادیار، گروه آمار زیستی‌، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران