fa بررسی نقش تحریکات حسی در تغییر سطح هوشیاری بیماران در وضعیت کما (مقاله مروری) آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research محرومیت حسی که به دنبال کاهش سطح هوشیاری در بیماران در وضعیت کما ایجاد می شود؛ ضمن اختلال در روند بهبودی ضایعه عصبی، باعث بستری طولانی مدت بیماران شده و هزینه های زیادی را به خانواده و جامعه تحمیل نموده و کیفیت زندگی بیمار و خانواده را تحت تأثیر قرار می دهد. مداخلات تحریک حسی یکی از روش های توان بخشی بیماران در وضعیت کما است که با هدف افزایش سطح هوشیاری و بازگشت سریع تر بیماران به جامعه انجام می شود. هدف از این مطالعه، تعیین نقش تحریکات حسی در تغییر سطح هوشیاری بیماران بیهوش از طریق مرور مطالعات انجام شده در این راستا بود. مطالعه حاضر از نوع مروری بود که برای انجام آن مقالات بین سال های 2012-2000 به زبان های فارسی و انگلیسی در پایگاه های علمی جستجو و بررسی شدند و 49 مطالعه با Sensory deprivation occurs in patients with coma resulting from decreased level of consciousness. This, besides changing in trend of improvement of neurological impairment, leads several outcomes including taking too long in hospitalization, imposing too much expenditure on family and society, affecting patient's and family's quality of life. Sensory stimulation interventions are one of the rehabilitation ways in these patients administered with the goal setting to increase level of consciousness and return to the community. The aim of this review study was to determinate the role of sensory stimulation on changing the level of consciousness in patients with coma by systematic review. Scientific database were searched and surveyed for collecting papers during 2000 to 2013 in English and Persian languages. From 49 found studies, 14 were selected for analysis. The sensory stimulation program was composed one or more sensory stimulation. Auditory stimulation was used in 100% of studies. Positive changes in consciousness level after applying a sensory stimulation program in patients with coma were confirmed by 93% of studies. Applying sensory stimulation program in these patients leads to increase of consciousness level. These results suggest that an intervention program should be applied by nurses, as a person close to patients and the family members, to provide a stimulus-rich environment to patients. Sensory stimulation, Coma, Consciousness 570 578 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-553&slc_lang=fa&sid=1 Mojgan Naderi مژگان نادری Yes MSc Student, Student Research Committee, Department of Adult Health, School of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medical Science, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه پرستاری سلامت بزرگسالان، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Fatemeh Rajati فاطمه رجعتی No Department of Public Health, School of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran (Corresponding Author) Email: f_rajati@hlth.mui.ac.ir گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Hojatolah Yusefi حجت‌اله یوسفی No Assistant Professor, Department of Adult Health, School of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medical Science, Isfahan, Iran استادیار، عضو هیأت علمی، گروه پرستاری سلامت بزرگسالان، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mohamadreza Tajmiri محمدرضا تاجمیری No Eghlid Valiasr Hospital, Shiraz University of Medical Science, Shiraz, Iran کارشناس، بیمارستان ولی‌عصر اقلید، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Seyed Homamodin Javadzade سید همام‌الدین جوادزاده No PhD Candidate, Student Research Committee, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Science, Isfahan, Iran دانشجوی دکتری، کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران