fa نقشه‌‌بندی تغییرات مکانی بیماری‌ها با استفاده از مد‌ل‌های کلاسیک و بیزی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research نقشه‌بندی بیماری شامل مجموعه‌ای از روش‌های آماری است که به تهیه نقشه‌های دقیق براساس برآوردهایی از میزان‌های بروز، شیوع و مرگ و میر منجر می‌شوند تا کاربران بتوانند با توجه به توزیع جغرافیایی بیماری‌ها، برنامه‌ریزی‌های بهداشتی لازم را با دقت بیشتری انجام دهند. اهداف اصلی نقشه‌بندی بیماری عبارت هستند از: تشریح تغییرات فضایی در شیوع بیماری به منظور فرمول‌بندی فرضیات علت‌شناسی، ارزیابی خطر و تعیین نواحی دارای خطر بالا که نیازمند جلب توجه و اعمال مداخله هستند، تهیه نقشه دقیقی از خطر بیماری در نواحی به منظور اختصاص بهتر منابع و ساخت اطلس بیماری‌ها. تاکنون مطالعات موردی متعددی انجام گرفته است که در آن از کابردهای مدل‌های نقشه‌بندی بیماری‌ها استفاده گردیده است. با این وجود جز در چند مطالعه اندک و به صورت محدود، روش‌های متعدد تحلیل نقشه‌های بیماری‌ها با هم مقایسه نشده و شرایط کلی آن‌ها مورد بررسی قرار نگرفته است. با توجه به اهمیت موضوع و کاربرد رو به گسترش نقشه‌بندی بیماری‌ها، در مطالعه حاضر مهم‌ترین مدل‌های نقشه‌بندی بیماری‌ها معرفی و مبانی تئوری، کاربردها، محاسن و معایب هر یک به اختصار بیان گردیده و از جنبه‌های مختلف مورد مقایسه قرار گرفته‌اند. Abstract Disease mapping includes a set of statistical techniques that lead to provide clean maps based on estimation of the incidence, prevalence and mortality rates for the users to be able to estimate the distribution of disease reliably. The main aims of disease mapping are to: describe the spatial variation in disease incidence for the formulation of etiological hypotheses; identify areas of unusually high risk so that action may be taken; provide a clean map of disease risk in a region to allow better resource allocation and risk assessment; disease atlas construction. So far, several case studies have been conducted in which the applications of disease mapping models have been used.However, except in a few small studies and in limited situations, disease mapping models have not been compared and their general terms have not been studied. According to the importance of disease mapping and its growing use, in the present study the most important models have been introduced and their theoretical foundations, applications, advantages and disadvantages have been mentioned briefly and their various aspects have been compared. 201 211 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-609&slc_lang=fa&sid=1 Yadollah Mehrabi یدالله محرابی 100319475328460014384 100319475328460014384 Yes Department of Epidemiology, School of Public Health, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Behzad Mahaki بهزاد مهکی 100319475328460014385 100319475328460014385 No Department of Biostatistics, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran (Corresponding Author) Email:behzad.mahaki@gmail.com گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Amir Kavousi امیر کاوسی 100319475328460014386 100319475328460014386 No Department of Sciences, School of Health, Safety and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences,Tehran, Iran گروه علوم پایه، دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران