fa بررسی کارایی خاک مونتموریونیت در جذب سدیم دودسیل سولفات از محلول‌های آبی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research چکیده مقدمه: امروزه مقادیر زیادی سورفاکتانت‌های حاوی SDS مصارف خانگی داشته و در انتهای جریان فاضلاب شهرها و ورودی تصفیه خانه‌ها دیده می‌شوند. هدف از مطالعه حاضر بررسی کارایی جذب سورفاکتانت سدیم دودسیل سولفات بر خاک مونتموریونیت به عنوان یک جاذب ارزان قیمت و در دسترس در ایران بوده است.روش‌ها: این تحقیق یک مطالعه تجربی است اثر غلظت اولیه سدیم دودسیل سولفات (SDS) ، جرم جاذب و زمان واکنش بر حذف سدیم دودسیل سولفات توسط جاذب خاک مونتموریونیت مورد بررسی قرار گرفت. مطالعه روی نمونه‌های سنتزی حاوی غلظت‌های 30،10 و50 میلی‌گرم در لیتر دودسیل سولفات انجام گرفت. غلظت مقادیر سدیم دودسیل سولفات به روش اسپکتروفتومتری در طول موج 625 نانومتر تعیین شد. مقادیر 1/0، 25/0و 5/0 گرم در لیتر جرم جاذب در pH ( 4 ، 7 و10) در شرایط اختلاط کامل هوا با زمان های تماس (5/2 ، 5، 10، 20 و 30) دقیقه مورد آزمایش قرار گرفت. مقادیر SDS و COD در مراحل مختلف اندازه گیری شد.یافته‌ها: : با افزایش جرم جاذب و زمان واکنش مقدار حذف آلاینده افزایش و با افزایش غلظت اولیه دودسیل سولفات مقدار حذف کاهش یافت. داده‌های این تحقیق نشان داد که بیشترین میزان جذب دودسیل سولفات توسط خاک مونتموریونیت در مدت زمان 30 دقیقه انجام و آزمایش به حالت تعادل می‌رسد. بیشترین میزان راندمان حذف در شرایط بهینه (غلظت اولیه mg/l 10، جرم جاذب 5/0 گرم در لیتر و 7pH = اتفاق افتاد. راندمان حذف SDS و CODبه ترتیب برابر با 5/77 و76 درصد بوده است.نتیجه‌گیری: بررسی راندمان جذب SDS بر ذرات خاک مونتموریونیت بیانگر تغییرات جزئی در pH های مختلف بوده به نحوی که با افزایش pH از 4 به 10 راندمان به مقدار کمی افزایش یافته است. فرایند جذب هم‌چنین تحت تأثیر جرم جاذب و غلظت اولیه SDS نیز قرار داشته به نحوی که افزایش جرم جاذب وکاهش غلظت اولیه آلاینده موجب افزایش کارایی جذب شده است.واژه‌های کلیدی: جذب سطحی، خاک مونتموریونیت ، سدیم دو دسیل سولفات، محلول‌های آبی  Background: Nowadays, large amounts of surfactant containing SDS are seen in domestic and urban waste stream and the input of the treatment plant. The aim of this study was to evaluate the effectiveness adsorption of surfactant sodium dodecyl sulfate (SDS) on montmorillonite soil as an inexpensive adsorbent is available in Iran.Methods: This research is empirical. Impact of initial sodium dodecyl sulfate (SDS) concentration, absorbent mass, and reaction time on the removal of sodium dodecyl sulfate by soil absorbent montmorillonite was studied. Experiment was carried out by synthetic samples containing different concentrations of 10, 30 and 50, mg dodecyl sulfate. Dodecyl sulfate concentrations were determined by spectrophotometer at a wavelength of 625 nm. Values 0.1, 0.25 and 0.5 g mass of adsorbent at pH 4, 7, 10 in terms of complete mixing with air at time (2.5, 5.10, 20, 30) minute was examined. In different stages, SDS quantity and COD was measured.Findings: With increasing of absorbent mass and reaction time removal of pollutant was increased and with increasing initial concentration dodecyl sulfate was reduced. The data showed that the maximum dodecyl sulfate absorption by montmorillonite is in test duration of 30 min and reached in Equilibrium. Most of removal and absorption capacity in optimum conditions (initial concentration 10mg / l, mass of absorbent 0.5 g/l and pH=7), was happened. SDS and COD removal was 77.5 and 76 percent.Conclusion: Evaluateion the efficiency of SDS absorbed on soil particle indicated that minor changes in different pH so that the pH increased from 4 to 10 the removal efficiency slightly increased but no significant difference between the values of the efficiency of different pH is. Absorption process is also influenced by the mass of absorbent and initial concentration of SDS that with increasing of absorbent mass and reducing initial concentration of pollutants the efficiency of absorption is increased.Key Words: Adsorption, Montmorillonite Clay, Sodium Dodecyl Sulfate, Aqueous Solution 766 774 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-637&slc_lang=fa&sid=1 Mohamad Taghi Ghaneian محمد تقی قانعیان 100319475328460014175 100319475328460014175 Yes Associate Professor in environmental health, Shaheed Sadoughi University of Medical Sciences of yazd, Yazd, Iran دانشیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Mohanad Hasan Ehrampoush محمد حسن احرامپوش 100319475328460014176 100319475328460014176 No Associate Professor in environmental health, Shaheed Sadoughi University of Medical Sciences of yazd, Yazd, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Sadegh Kazemi صادق کاظمی 100319475328460014177 100319475328460014177 No Graduate Student in environmental health, Shaheed Sadoughi University of Medical Sciences of Yazd, Yazd, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Mohsen Sadani محسن سعدانی 100319475328460014178 100319475328460014178 No Msc in environmental health, Shaheed Sadoughi University of Medical Sciences of yazd, Yazd, Iran دانشجوی دکتری، مرکز تحقیقات محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و مربی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، ایران Mohsen Askarishahi محسن عسکر شاهی 100319475328460014179 100319475328460014179 No Assistant Professor, Department of Statistic and Epidemiology, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences,Yazd, Yazd, Iran (Corresponding Author) Email: azadbakht@hlth.mui.ac.ir استادیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Parvaneh Talebi پروانه طالبی 100319475328460014180 100319475328460014180 No Assistant Professor, Department of Statistic and Epidemiology, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences,Yazd, Yazd, Iran استادیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Sareh Rahimi ساره رحیمی 100319475328460014181 100319475328460014181 No Young Researchers and Elite Club, Arsanjan branch,Islamic Azad University, Arsanjan, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارسنجان، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، ارسنجان، ایران