fa نمونه‌گیری پاسخگو محور، رویکردی نوین در نمونه‌گیری از بیماری‌های نادر و پنهان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: مطالعه دقیق جمعیت‌های پنهان و با دسترسی سخت به منظور شناسایی خصوصیات آن‌ها بسیار با اهمیت است؛ چرا که سلامت جامعه را به دلیل داشتن رفتارهای پرخطر به مخاطره می‌اندازد. با این حال، نمونه‌گیری از این جوامع به دلایل عمده‌ای مانند پنهان بودن آن‌ها و نداشتن چارچوب دقیق از طریق روش‌های نمونه‌گیری متداول امکان‌پذیر نیست.روش‌ها: پژوهش حاضر به تعریف مفاهیم کاربردی و نکات کلیدی در اجرای روش نمونه‌گیری پاسخگو محور پرداخته است. در این نوع روشها تمرکز بر روی طرح‌هایی است که هدف آن‌ها بررسی رفتارهای پرخطر و پنهان نظیر رفتارهای پرخطر جنسی، اعتیاد تزریقی و ابتلا به عفونت HIV می‌باشد.یافته‌ها: از مزایای روش نمونه‌گیری پاسخگو محور، علاوه بر تولید برآوردهای نااریب و کارا برای پارامترهای مورد نیاز در جوامع در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های نادر و پنهان، در مقایسه با سایر روش‌های نمونه‌گیری ارجاع زنجیره‌ای و متداول، نو‌آوری‌ در حین اجرای آن نیز می‌باشد.نتیجه‌گیری: استفاده از روش نمونه‌گیری پاسخگو محور به منظور برآورد دقیق و نااریب نرخ شیوع بیماری‌های نادر و پنهان، در برنامه‌ریزی‌های بهداشت و سلامت جامعه، پیشنهاد می‌شود. Background: A detailed study of hidden and hard to reach populations in order to identify their characteristics is essential because they endanger the health of the society by their dangerous behaviors. However, sampling in these populations through conventional sampling methods is impossible due to reasons such as being hidden and lacking a precise frame.Methods: In this article, applicable concepts and key points in the implementation of respondent driven sampling were defined by focusing on designs that aimed to study dangerous and hidden behaviors such as dangerous sexual behavior, injecting drug abuse, and HIV infection.Findings: The merits of the respondent driven sampling are the production of unbiased and effective estimations of necessary parameters in populations at risk of rare and hidden diseases in comparison to other chain referral and conventional sampling methods, and the innovations of this sampling method during its implementation.Conclusion: The application of the respondent driven sampling method in order to achieve unbiased and precise estimates of the prevalence rate of rare and hidden diseases is recommended in health programs of the society. 753 761 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-712&slc_lang=fa&sid=1 Arezoo Bagheri آرزو باقری 100319475328460014072 100319475328460014072 Yes Assistant Professor, Department of Statistical Methods and Modeling in Demography, National Population Studies and Comprehensive Management Institute, Tehran, Iran استادیار، گروه روش‌ها و مدل‌سازی آماری در جمعیت‌شناسی، مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور، آمار کاربردی، تهران، ایران