fa دسترسی جغرافیایی روستاها به خدمات خانه‌های بهداشت روستایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS): مطالعه موردی، استان خوزستان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: یکی از چالش‌های اساسی نظام سلامت در بسیاری از کشورها، تأمین دسترسی عادلانه و مقرون ‌به ‌صرفه جوامع روستایی به خدمات سلامت است. در این راستا، سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographical information system یا GIS) ابزار مناسبی برای تحلیل و مدل‌سازی دسترسی جغرافیایی به خدمات سلامت در مناطق روستایی به شمار می‌رود. هدف از انجام این مطالعه، تحلیل فضایی دسترسی جغرافیایی روستاهای استان خوزستان به خانه‌های بهداشت روستایی بود.روش‌ها: پژوهش حاضر، کاربردی و از نوع توصیفی- تحلیلی بود و جامعه آماری آن را کلیه روستاهای استان خوزستان در سال 1390 تشکیل داد. برای تحلیل فضایی دسترسی روستاهای استان خوزستان، پس از جمع‌آوری داده‌های فضایی و شاخص‌های توصیفی و اصلاح آن‌ها، این داده‌ها وارد نرم‌افزار ArcGIS شد. سپس لایه‌های مهم در نرم‌افزار تعریف و محدوده عملیاتی خانه‌های بهداشت مشخص گردید.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که از مجموع 4547 روستای موجود، 3315 روستا (9/72 درصد) دارای سکنه دایمی، 146 روستا (2/3 درصد) دارای سکنه موسمی (فصلی) و 985 روستا (9/23 درصد) خالی از سکنه بود. فقط 2223 روستا (9/48 درصد) به راه آسفالته دسترسی داشتند. 358 روستای دارای سکنه دایمی نیز در خارج از حریم خدماتی خانه‌های بهداشت روستایی قرار گرفته بودند.نتیجه‌گیری: ‌چالش‌هایی در زمینه دسترسی برخی از روستاهای استان خوزستان به خانه‌های بهداشت روستایی وجود دارد. برخی از این چالش‌ها به دلایلی از جمله راه‌های روستایی، دورافتادگی، پراکندگی جغرافیایی روستاها و توسعه نامتعادل روستاها بود. استفاده از GIS می‌تواند به کارایی بهتر طرح گسترش شبکه کمک کند. Background: Providing fairly accessible and economical services for rural communities is one of the main challenges of health systems in many countries. Geographical information system (GIS) can be used as useful tool for analyzing and modeling the accessibility of rural communities to health services. This study aimed to perform geographical analysis on the accessibility of rural communities of Khozestan Province, Iran, to rural health houses.Methods: This was an applied and descriptive-analytical study. The study population consisted of all villages of Khozestan Province. After gathering spatial data, and defining descriptive indexes and reforming them, this data was entered into ArcGIS software. Then, major levels were defined and the operational area of the health houses was determined.Findings: The results of this study showed that 3315 of the total 4547 villages (72.9%) had permanent inhabitants, 146 (3.2%) had seasonal inhabitants, and 985 (23.9%) had no inhabitants. Only 2223 (48.9%) villages had asphalt roads. Moreover, 358 villages which had permanent inhabitants were located outside the health house accessibility boundary.Conclusion: In Khuzestan Province, geographical accessibility to rural health houses has some challenges. Some of these challenges are due to the inappropriate condition of rural roads, geographical isolation and scattered villages, and unbalanced development of villages. GIS can be used to improve the efficiency of the rural network extension plan. 241 248 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-750&slc_lang=fa&sid=1 Farahnaz Sadughi فرحناز صدوقی 100319475328460013643 100319475328460013643 Yes Professor, Department of Health Information Management, School of Health Management and Information Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مدیریت اطلاعات سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Hojat Hataminejad حجت حاتمی‌نژاد 100319475328460013644 100319475328460013644 No - PhD Candidate, Department of Geography and Urban Planning, School of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، گروه جغرافیایی انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Javad Zarei جواد زارعی 100319475328460013645 100319475328460013645 No Assistant Professor, Department of Health Information Technology, School of Allied Medicine, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran Corresponding Author: Javad Zarei, Email: j.zarei27 @ gmail.com استادیار، گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران Mehernoush Parvan مهرنوش پروان 100319475328460013646 100319475328460013646 No Vice-Chancellor for Treatment, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran کارشناسی، معاونت درمان، وزارت بهداشت و درمان و آمورش پزشکی، تهران، ایران