fa ارزیابی مقدار فلزات سنگین ارسنیک، کادمیوم و سرب در سیب زمینی در اراضی جنوب شرقی اصفهان در سال 1395 آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: هدف از انجام مطالعه حاضر، ارزیابی میانگین غلظت فلزات سنگین (سرب، کادمیوم و آرسنیک) در سیب‌زمینی مزارع جنوب شرقی اصفهان بود.روش‌ها: نمونه‌های خاک، سیب‌زمینی، کود و آب به روش هضم اسیدی با استفاده از کتاب روش‌های استاندارد به همراه نمونه استاندارد هضم گردید. سپس میزان فلزات سنگین سرب، کادمیوم و آرسنیک با استفاده از دستگاه جذب اتمی مجهز به کوره گرافیتی تعیین شد. جهت تعیین ارتباط غلظت‌های متفاوت فلزات سنگین، آزمون ANOVA در نرم‌افزار SPSS مورد استفاده قرار گرفت.یافته‌ها: میانگین غلظت فلزات سرب، آرسنیک و کادمیوم در آب آبیاری پایین‌تر از حد استاندارد مشخص گردید. میانگین غلظت آرسنیک، سرب و کادمیوم در نمونه‌های خاک به ترتیب 6072/2، 7417/1 و 5693/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم به دست آمد که کمتر از حد استاندارد بود. میانگین غلظت فلزات سنگین در کود مصرفی نیز پایین‌تر از حد استاندارد بود. بالاترین میانگین غلظت فلز سنگین در سیب‌زمینی، به فلز سرب با میزان 8074/4 میلی‌گرم بر کیلوگرم اختصاص داشت که بالاتر از حد استاندارد می‌باشد و غلظت فلزات کادمیوم و آرسنیک به ترتیب 6923/2 و 7869/1 میلی‌گرم بر کیلوگرم گزارش شد که کادمیوم بالاتر از حد استاندارد است. فاکتور انتقال (Transfer factor) از الگوی آرسنیک < سرب < کادمیوم پیروی نمود و مقادیر آن به ترتیب 7291/4 (کادمیوم)، 7601/2 (سرب) و 6853/0 (آرسنیک) به دست آمد.نتیجه‌گیری: غلظت کادمیوم و سرب در سیب‌زمینی بالاتر از حد استاندارد می‌باشد که می‌توان آن را به تحرک بالای این دو فلز در خاک و انتقال آن به گیاه نسبت داد. در نتیجه، مصرف سیب‌زمینی تولیدی در منطقه مورد بررسی ممکن است در آینده خطر سلامتی را در جمعیت محلی مصرف‌کننده افزایش دهد. Background: The present study aimed to investigate the mean concentrations of three heavy metals, arsenic (As), cadmium (Cd), and lead (Pb) in potatoes farms in the south-east area of Isfahan Province, Iran.Methods: The soil, potatoes, manure, and water samples along with the standard sample were digested using acidic digestion method, and The Standard Methods book. In addition, the amount of heavy metals was measured using atomic absorption spectrophotometer with graphic furnace. The relations among the various elemental concentrations of the studied samples were determined using ANOVA test via SPSS software.Findings: The mean concentrations of lead, arsenic, and cadmium in irrigation water were lower than standards. The mean concentrations of lead, arsenic, and cadmium in soil were 1.7417, 2.6072, and 0.5693 mg/kg, respectively; that were lower than the guideline standards. In addition, in the manure, the mean concentrations of heavy metals were lower than the standards. Lead with the amount of 4.8074 mg/kg had the higher concentration in potatoes, and the mean concentrations of arsenic and cadmium were 1.7869 and 2.6923 mg/kg, respectively, in which lead and cadmium were higher than the standards. The calculated transfer factor (TF) was according to the cadmium > lead > arsenic pattern, and was 4.7291, 2.7601, and 0.6853 mg/kg, respectively.Conclusion: The concentrations of lead and cadmium in potatoes were higher than permissible limits. This can be attributed to high mobility of lead and cadmium in soil, and their transformation into the plants. As a result, the consumption of potatoes in the studied area may pose increased health risk to the local population in the future. فلزات سنگین, سرب, کادمیوم, ارسنیک, سیب زمینی, 478 484 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-877&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mahdi Amin محمد مهدی امین Yes Professor, Environmental Research Center, Research Institute for Early Prevention of Non-Communicable Diseases AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، مرکز تحقیقات محیط زیست، پژوهشکده پیشگیری اولیه از بیماری‌های غیر واگیر و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Hajar Saffari -Khoozani هاجر صفاری خوزانی No MSc Student, Student Research Committee AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Marziyeh Vahid - Dastjerdi مرضیه وحید دستجردی No Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Ghasem Yadegarfar قاسم یادگارفر No Associate Professor, Department of Statistics and Epidemiology, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران