fa بررسی کارایی خاک رس اصلاح شده با سورفکتانت کاتیونی در حذف نیترات از محلول‌های آبی آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: امروزه افزایش غلظت نیترات در آب‌های سطحی و زیرزمینی به علت افزایش تولید فاضلاب‌ها و گسترش فعالیت‌های کشاورزی، یکی از مشکلات محیطی در بسیاری از مناطق جهان از جمله ایران به شمار می‌رود. مصرف آب حاوی غلظت بالای نیترات، مشکلاتی را در زمینه محیط زیست و بهداشت عمومی ایجاد می‌کند. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی کارایی مونتموریلونیت اصلاح شده با سورفکتانت کاتیونی هگزادسیل تری‌متیل آمونیوم بروماید در حذف نیترات از محلول‌های آبی بود.روش‌ها: این تحقیق از نوع تجربی- آزمایشگاهی بود و به منظور حذف نیترات از محلول‌های آبی از طریق خاک رس اصلاح شده با سورفکتانت کاتیونی در یک سیستم بسته انجام شد. تأثیر شاخص‌های مختلف مانند غلظت اولیه نیترات، دوز جاذب، pH و زمان تماس بر راندمان حذف نیترات با استفاده از نرم‌افزار طراحی آزمایش (Design of experiments یا DOE) مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: شرایط بهینه حذف نیترات در غلظت اولیه نیترات 200 میلی‌گرم بر لیتر، دوز جاذب 5/7 گرم بر لیتر، pH برابر با 7 و زمان تماس 40 دقیقه به دست آمد. در این شرایط، راندمان حذف نیترات 27/71 درصد و ظرفیت جذب نیترات 06/19 میلی‌گرم بر گرم بود.نتیجه‌گیری: می‌توان از خاک رس اصلاح شده با سورفکتانت کاتیونی، به عنوان جاذب مؤثری در جهت حذف نیترات از محلول‌های آبی استفاده نمود. Background: Today, increasing nitrate concentrations in surface water and particularly in groundwater, due to the increase of waste production and development of agricultural activities, is one of the environmental problems in many parts of the world including Iran. Consumption of water containing high concentrations of nitrate creates some problems in the field of the environment and public health. The aim of this study was to evaluate the performance of modified montmorillonite with cationic surfactant of hexadecyltrimethylammonium bromide in nitrate removal from aqueous solutions.Methods: This experimental-laboratory research was performed in order to remove nitrate from aqueous solutions through modified clay with cationic surfactant in a closed system (batch). The effect of various parameters including initial nitrate concentration, adsorbent dosage, pH, and contact time on removal efficiency of nitrate was investigated using Design of Experiments software (DOE 6).Findings: Initial nitrate concentration of 200 mg/l in terms of nitrate, adsorbent dose of 7.5g/l, pH of 7, and contact time of 40 minutes were determined as optimum conditions of nitrate removal. In these conditions, nitrate removal efficiency of 71.27% and nitrate adsorption capacity of 19.06% mg/g were obtained.Conclusion: Modified clay with cationic surfactant can be employed as an effective adsorbed to remove nitrate from water solution. خاک رس, سورفکتانت, نیترات, جذب, 464 470 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-878&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Fatemeh Karimi سیده فاطمه کریمی 100319475328460011529 100319475328460011529 Yes MSc Student, Student Research Committee AND Environmental Research Center AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و مرکز تحقیقات محیط زیست و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Hamidreza Pourzamani حمیدرضا پور‌‌‌زمانی 100319475328460011530 100319475328460011530 No Associate Professor, Environmental Research Center, Research Institute for Primordial Prevention of Non -communicable Disease AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات محیط زیست، پژوهشکده پیشگیری اولیه از بیماری‌های غیر واگیر و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Heshmatollah Nourmoradi حشمت‌اله نورمرادی 100319475328460011531 100319475328460011531 No Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران Bijan Bina بیژن بینا 100319475328460011532 100319475328460011532 No Professor, Environmental Research Center, Research Institute for Primordial Prevention of Non-communicable Disease AND Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran استاد، مرکز تحقیقات محیط زیست، پژوهشکده پیشگیری اولیه از بیماری‌های غیر واگیر و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران