fa اثر متقابل الگوهای غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research مقدمه: پوکی استخوان (Osteoporosis)، از بزرگ‌ترین نگرانی‌های سلامت در دنیا محسوب می‌شود. با وجود نتایج مطالعات بسیاری مبنی بر تأثیر تغذیه بر سلامت استخوان، تاکنون تأثیر متقابل آن با عواملی مانند ژنتیک و شاخص‌های محیطی و تغذیه‌ای بررسی نشده است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی برهم‌کنش الگوهای غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی [شاخص توده بدنی (Body mass index یا BMI)، نسبت دور کمر به دور باسن (Waist-hip ratio یا WHR)] با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان بود.روش‌ها: دریافت‌های غذایی شرکت کنندگان (380 نفر) با استفاده از پرسش‌نامه تکرر مصرف مواد غذایی مورد سنجش قرار گرفت. تراکم مواد معدنی استخوانی (Bone mineral density یا BMD) نیز با استفاده از دستگاه تراکم‌سنجی در نواحی مهره‌های کمری و گردن ران ارزیابی گردید. شاخص‌های تن‌سنجی نیز با اندازه‌گیری قد، وزن، دور کمر و دور باسن محاسبه شد.یافته‌ها: پس از تعدیل مخدوشگر‌ها، برهم‌کنش میانه بالای الگوی غذایی سالم و چاقی عمومی (BMI بیشتر از 25 کیلوگرم بر مترمربع) در مدل سوم (مدل تعدیل شده برای سن، جنسیت، کالری، مصرف مکمل، استفاده از ضد آفتاب، فعالیت فیزیکی، تحصیلات و مصرف دخانیات) معنی‌دار و 43/0 (95/0-20/0) به دست آمد و در این افراد خطر ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان 57 درصد کاهش را نشان داد. خطر ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان در افرادی که در میانه پایین الگوی غذایی سنتی قرار داشتند و BMI بیشتر از 25 کیلوگرم بر مترمربع را دارا بودند، کمتر مشاهده شد. همچنین، خطر ابتلا در افرادی که چاقی عمومی داشتند و در میانه بالاتر از الگوی غذایی غربی قرار گرفتند، بیشتر بود.نتیجه‌گیری: اثر متقابل الگوی غذایی و شاخص‌های تن‌سنجی با ابتلا به پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان تنها در افرادی که چاقی عمومی داشتند و در میانه بالای مصرف الگوی غذایی سالم بودند، با کاهش خطر ابتلا همراه می‌باشد. Background: Osteoporosis is a largest health concerns in world. Despite the results of many studies about the effect of nutrition on bone health, the interaction of nutrition with genetic, environmental, and nutritional items has not been assessed yet. The aim of this study was to assess the interaction of dietary patterns and anthropometric indices [body mass index (BMI) and waist-hip ratio (WHR)] with osteoporosis and osteopenia.Methods: Dietary intakes of participants (380 persons) was assessed using food frequency questionnaires (FFQ). Bone mineral density (BMD) of the lumbar and femoral neck were assessed using bone densitometry. Anthropometric indices were measured via measuring height, weight, waist circumference, and hip circumference.Findings: After adjustment for confounders, the interaction of higher mean of a healthy dietary pattern and general obesity (body mass index of over 25 kg/m2) in the third model (adjusted for age, sex, calorie, getting nutritional supplements, using sunscreens, physical activity, educational level, and smoking) was 0.43 (0.20-0.95) and significant; that showed reduction of 57% in the risk of osteoporosis and osteopenia. Lower risks of osteoporosis and osteopenia were seen in people with body mass index of over 25 kg/m2, and in lower mean of traditional (Sonati) dietary pattern. People with general obesity and in higher mean of western dietary pattern had higher risk of diseases.Conclusion: Interaction between dietary pattern and anthropometric indices decreased the risk of osteoporosis and osteopenia just in persons that had general obesity and were in high mean of using healthy dietary pattern. پوکی استخوان, بیماری‌های استخوانی, الگوی غذایی, 436 444 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-882&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Morteza Safavi سید مرتضی صفوی Yes Associate Professor, Food Security Research Center AND Department of Clinical Nutrition, School of Nutrition and Food Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Safiyeh Mirzaie صفیه میرزایی No MSc Student, Student Research Committee AND Food Security Research Center AND Department of Clinical Nutrition, School of Nutrition and Food Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، کمیته تحقیقات دانشجویی و مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Gholamreza Askari غلامرضا عسکری No Associate Professor, Food Security Research Center AND Department of Clinical Nutrition, School of Nutrition and Food Sciences, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گروه تغذیه بالینی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران