fa شناسایی شاخص‌های تأثیرگذار در آموزش شهروندی جهت کمینه‌سازی و تفکیک از مبدأ پسماند (مورد مطالعه: دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم) آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">: مواد زاید نه تنها از نظر بهداشتی و زیست محیطی مشکل‌زا هستند، بلکه از لحاظ حمل و نقل، جمع‌آوری و دفع هم مسأله‌ساز می‌باشند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص‌های تأثیرگذار در آموزش شهروندی جهت کمینه‌سازی و تفکیک از مبدأ پسماند در سال 1399 و در شهرستان خمین انجام شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش‌ها</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">: این مطالعه از نظر هدف، اکتشافی بود و با روش پژوهش آمیخته و مبتنی بر استدلالی قیاسی- استقرایی صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق را خبرگان شامل استادان دانشگاهی و مدیران شهرداری‌ها تشکیل داد. نمونه‌گیری به روش غیر احتمالی و به صورت هدفمند و ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه نیمه ‌ساختار یافته و پرسش‌نامه </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Fuzzy Delphi</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود. جهت تحلیل مصاحبه‌های تخصصی، روش کیفی مضمون به کار گرفته شد. همچنین، شاخص‌های شناسایی شده با روش </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">Fuzzy Delphi</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> اعتبارسنجی گردید. تحلیل داده‌های به دست آمده در فاز کیفی و کمی به ترتیب با استفاده از نرم‌افزار‌های </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">MAXQDA</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:10.0pt;">MATLAB</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج مصاحبه‌ها به روش تحلیل مضمون تجزیه‌ و تحلیل گردید. در مرحله کدگذاری باز، 517 کد شناسایی شد. در نهایت، از طریق کدگذاری محوری، 11 طبقه (مقوله اصلی) و 45 شاخص (مقوله فرعی) به دست آمد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">: جهت آموزش شهروندی جهت کمینه‌سازی و تفکیک از مبدأ پسماند، به یک بسترسازی متناسب با اهداف آموزشی نیاز است. در این میان، اصول آموزش‌ برنامه درسی و تعیین اهداف رفتاری آموزشی از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. همچنین، نیازسنجی مناسب آموزشی و اصول انتخاب محتوای آموزشی و سازماندهی آن در جهت دستیابی به اهداف آموزش شهروندی، یک عامل تسهیل‌کننده است. به طور کلی، اصول انتخاب روش‌های یاددهی- یادگیری و رویکردهای مبتنی بر آن و در نظر گرفتن تحلیل و تعیین نظام ارزشیابی و نقش معلم در محیط آموزشی مناسب، منجر به ایجاد احترام و مسؤولیت‌پذیری نسبت به محیط زیست در دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم خواهد شد.</span></span></span> <div><strong>Background</strong><strong>:</strong> Waste is not only problematic in terms of health and environment, but also in terms of transportation, collection, and disposal. The aim of this study was to identify the effective indicators in citizenship education for minimization and sepration of waste at source in Khomein, Iran, in 2020.<br> <strong>Methods:</strong> This research was exploratory in terms of purpose, and was conducted with the mixed method based on deductive-inductive reasoning. The statistical population of this study consisted of experts including university professors and municipal managers. Non-probability and purposive sampling method was performed. Data collection tools were semi-structured interviews and Fuzzy Delphi questionnaire. For the analysis of specialized interviews, the qualitative thematic method was used. In addition, the identified indicators were validated by Fuzzy Delphi method.<br> <strong>Findings:</strong> The results of the interviews were analyzed by content analysis method. In the open coding stage, 517 codes were identified. Finally, 11 categories (main category) and 45 indicators (subcategory) were obtained through axial coding.</div> <strong>Conclusion:</strong> In order to educate citizens to minimize and separate the waste at source, it is needed to lay the groundwork that is appropriate to the educational goals. Meanwhile, the principles of curriculum education and the determination of educational behavioral goals are of great importance. Besides, appropriate educational needs assessment, the principles of selecting educational content, and organizing it in order to achieve the goals of citizenship education serve as a facilitating factor. In general, the principles of selecting teaching-learning methods and approaches based on it and considering the analysis and determination of the evaluation system as well as the role of the teacher in the appropriate educational environment will lead to respect and responsibility for the environment in high school students. آموزش شهروندی, کمینه‌سازی, تفکیک از مبدأ پسماند, دانش‌آموزان Citizenship education, Minimization, Separation from waste source, Students 199 209 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-88-2&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Mokhtari هادی مختاری hadi_mokhtari63@yahoo.com 100319475328460011941 100319475328460011941 Yes PhD Student, Department of Environmental Education, Payame Noor University, South Tehran Branch, Tehran, Iran دانشجوی دکتری تخصصی، گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، واحد تهران جنوب، تهران، ایران Maryam Larijani مریم لاریجانی larijaniresearch@yahoo.com 100319475328460011942 100319475328460011942 No Associate Professor, Department of Environmental Education, Payame Noor University, Tehran, Iran دانشیار، گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Seyed Mohammad Shobeiry سید محمد شبیری sm_shobeiry@pnu.ac.ir 100319475328460011943 100319475328460011943 No Professor, Department of Environmental Education, Payame Noor University, Tehran, Iran استاد، گروه آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Bahman Saeidipour بهمن سعیدی‌پور bahman_saeidipour@yahoo.com 100319475328460011944 100319475328460011944 No Assisstant Professor, Department of Educational Sciences and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran استادیار، گروه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران