Journal of Health System Research

fa ارزشیابی کارامدی برنامه مداخله پیشگیری از افسردگی در سالمندان با بهره‌گیری از برنامه کاربردی تلفن همراه مبتنی بر الگوی رفتاری Gelberg-Andersen Efficacy Evaluation of the Intervention Program for the Prevention of Depression in the Elderly Using a Mobile App Based on Gelberg-Andersen Behavioral Model آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت education health and promotion پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: افسردگی به عنوان علت اصلی ناتوانی سالمندان در سراسر جهان شناخته می‌شود. ‌بن‌پایه‌های رقومی می‌توانند ابزار مفیدی برای دسترسی به افرادی باشند که به دلیل بازدارنده‌ها موقعیتی و یا شخصی، تمایلی به کمک رودررو از متخصصان سلامت ذهن ندارند. هدف از انجام پژوهش حاضر، توسعه، پیاده‌سازی و ارزشیابی کارامدی برنامه مداخله پیشگیری از افسردگی در سالمندان با بهره‌گیری از برنامه کاربردی تلفن همراه مبتنی بر الگوی رفتاری Gelberg-Andersen بود. روش‌ها: این مطالعه از نوع شبه تجربی بود و بر روی 80 سالمند تحت پوشش صندوق‌های بازنشستگی شهر کرمانشاه با انتخاب و تخصیص تصادفی در دو گروه مورد و شاهد (هر کدام 40 نفر) در سال 1402 انجام شد. توسعه برنامه مداخله بر اساس نیازسنجی مبتنی بر الگوی Gelberg-Andersen و بهره‌گیری از برخی گام‌های رویکرد نقشه‌نگاری مداخله انجام گردید. اطلاعات قبل و دو ماه پس از مداخله، جهت ارزشیابی جمع‌آوری و با استفاده از آزمون‌های Independent t دو گروهی و Paired t در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. اندازه اثر مداخله بر اساس شاخص Cohen's d جهت بررسی کارامدی برنامه محاسبه شد. یافته‌ها: پس از پیاده‌سازی برنامه، میانگین نمره نگرش (از 04/5 ± 23/19 به 79/4 ± 93/22)، خودکارامدی (از 48/10 ± 86/73 به 12/8 ± 86/78) و کمک‌جویی (از 98/6 ± 90/33 به 04/6 ± 20/39) در میان سالمندان گروه مورد افزایش معنی‌داری را نشان داد (05/0 > P). برنامه پیاده‌سازی شده اثر معنی‌داری بر پریشانی روان‌شناختی، بازدارنده‌ها و افسردگی نداشت (05/0 < P). اندازه اثر در تعیین‌کننده‌های نگرش، خودکارامدی و کمک‌جویی، «بزرگ» و برای پریشانی روان‌شناختی، بازدارنده‌ها و افسردگی، «کم» برآورد گردید. نتیجه‌گیری: برنامه پیاده‌سازی شده در ارتقای نمره نگرش نسبت به کمک‌جویی، خودکارامدی نسبت به دریافت خدمات سلامت ذهن و رفتار کمک‌جویی، کارامدی مطلوبی داشت. استفاده از برنامه کاربردی تلفن همراه با بهره‌گیری از الگوی رفتاری Gelberg-Andersen، می‌تواند به عنوان مبنایی برای توسعه و پیاده‌سازی برنامه‌های مداخله‌ای پیشگیری از افسردگی در میان سالمندان کاربرد داشته باشد. </div> <div style="text-align: justify;">Background: Depression is recognized as the main cause of disability in the elderly worldwide. Digital platforms are a valuable resource for reaching individuals who may be hesitant to seek in-person assistance from mental health experts due to various situational or personal barriers. The purpose of this research was to develop, implement, and evaluate the efficacy of an intervention program to prevent depression in older adults using a mobile app based on Gelberg-Andersen behavioral model. Methods: The current research was a quasi-experimental study conducted among 80 elderly people covered by the pension funds of Kermanshah City, Iran, by random selection and allocation in two intervention and control groups (40 people each) in 2023. The intervention program was developed based on needs assessment by using Gelberg-Andersen behavioral model and some steps of Intervention Mapping (IM) approach. Before and two months after the intervention, data were collected for evaluation and analyzed with SPSS software using independent-samples t-test and paired-samples t-test. The effect size of the intervention was calculated according to Cohen's d index for the efficacy evaluation. Findings: After the program implementation, the average scores for attitude (19.23 ± 5.04 to 22.93 ±4.79), self-efficacy (73.86 ± 10.48 to 78.86 ± 8.12), and help-seeking (33.90 ± 6.98 to 39.20 ± 6.04) significantly increased among the elderly in the intervention group (P < 0.05). However, there was no significant impact on psychological distress, barriers, and depression (P > 0.05). The effect size was estimated to be "large" for the determinants of attitude, self-efficacy, and help-seeking, and "small" for psychological distress, barriers, and depression. Conclusion: The implemented program was effective in improving the score of attitude towards help-seeking, self-efficacy towards receiving mental health services, and help-seeking behavior. Using a mobile application based on the Gelberg-Andersen behavioral model can be a basis for developing and implementing intervention programs to prevent depression among the elderly. </div> افسردگی, کمک‌جویی, تلفن همراه هوشمند, الگوی رفتاری Gelberg-Andersen Depression, Help-seeking, Smart mobile phone, Gelberg-Andersen behavioral model 586 597 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-899-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mirzaei-Alavijeh مهدی میرزایی علویجه mehdimirzaiea@yahoo.com 100319475328460026369 100319475328460026369 No Associate Professor, Social Development and Health Promotion Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، پژوهشکده سیاست‌گذاری و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Sahar Parsafar سحر پارسافر s.parsafar92@gmail.com 100319475328460026370 100319475328460026370 No Department of Health Education and Promotion, School of Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد، گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Mehdi Moradinazar مهدی مرادی‌نظر m.moradinazar@gmail.com 100319475328460026371 100319475328460026371 No Associate Professor, Social Development and Health Promotion Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، پژوهشکده سیاست‌گذاری و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Abouzar Keshavarzi ابوذر کشاورزی hamishehkar.hamed@gmail.com 100319475328460026372 100319475328460026372 No Social Development and Health Promotion Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، پژوهشکده سیاست‌گذاری و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران Farzad Jalilian فرزاد جلیلیان f_jalilian@yahoo.com 100319475328460026373 100319475328460026373 Yes Associate Professor, Family Health and Population Growth Research Center, Health Policy and Promotion Research Institute, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran دانشیار، هسته تحقیقات سلامت خانواده و رشد جمعیت، پژوهشکده سیاست‌گذاری و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران