Journal of Health System Research

fa بررسی تجربه زیسته و ادراک زنان از سقط خودبه‌خودی: یک مطالعه‌ پدیدارشناختی کیفی در لنجان، ایران Exploring Women’s Lived Experiences and Perceptions of Spontaneous Abortion: A Qualitative Phenomenological Study in Lenjan, Iran روانشناسی سلامت health Psychology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: سقط خودبه‌خودی یکی از شایع‌ترین عوارض بارداری در میان زنان در سن باروری است که بر اساس برآوردهای جهانی، ۱۵ تا ۲۰ درصد بارداری‌های شناخته ‌شده را درگیر می‌کند. با وجود تمرکز مطالعات بر جنبه‌های پزشکی، ادراک و تجربیات زیسته زنان از سقط به ویژه در بافت فرهنگی ایران کمتر بررسی شده است. هدف از انجام پژوهش حاضر، کاوش تجربه زیسته و ادراک زنان ساکن شهرستان لنجان از علل سقط خودبه‌خودی در سال ۱۴۰3 بود. روش‌ها: این تحقیق کیفی با رویکرد پدیدارشناسی Colaizzi بر روی 163 زن ساکن شهرستان لنجان که در سال ۱۴۰۳ سابقه سقط خودبه‌خودی داشتند و اطلاعاتشان در سامانه سیب وزارت بهداشت ثبت شده بود، انجام شد. با وجود دستیابی به اشباع نظری پس از مصاحبه با حدود 20 شرکت‌کننده، مصاحبه با کل جامعه به صورت هدفمند و در دسترس ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ ساختار یافته عمیق (60-20 دقیقه) در محیط‌های امن جمع‌آوری گردید. پرسش‌های اصلی بر توصیف تجربه سقط، احساسات و معانی آن تمرکز داشت و از پرسش‌های کاوشی برای تعمیق استفاده شد. تحلیل داده‌ها بر اساس روش هفت ‌مرحله‌ای Colaizzi انجام گرفت. یافته‌ها: میانگین سنی زنان و همسران آنان به ترتیب 80/6 ± 34/32 و 65/6 ± 52/36 سال بود. بیشتر زنان دیپلم (2/41 درصد) و خانه‌دار (8/93 درصد) بودند و همسرانشان فعالیت آزاد (9/42 درصد) داشتند. تحلیل داده‌ها پنج مضمون اصلی «عوامل زیستی- پزشکی (عدم تشکیل قلب جنین، ناهنجاری ژنتیک، مشکلات رحمی و بیماری‌های مادر مانند کم‌کاری تیروئید؛ عوامل روانی- عاطفی (استرس و شوک روانی، تعارضات خانوادگی و خشونت خانگی؛ عوامل محیطی (آلودگی هوا، وجود گربه، استفاده زیاد از موبایل)؛ باورها و تفسیرهای فرهنگی- اجتماعی (باورهای خرافی مانند طلسم و اراده الهی) و سبک زندگی و مراقبت بارداری (فعالیت‌های جسمی سنگین، تغذیه ناسالم، عدم مصرف مکمل‌ها و فاصله نامناسب بارداری‌ها)» را شناسایی کرد نتیجه‌گیری: ادراک زنان از سقط خودبه‌خودی چند بعدی و تحت تأثیر عوامل زیستی، روانی، محیطی، فرهنگی و سبک زندگی قرار دارد. از دیدگاه مشارکت‌کنندگان، عوامل روانی- عاطفی (به ‌ویژه استرس) و عوامل محیطی نقش تعیین‌کننده‌ای در وقوع سقط خودبه‌خودی داشتند. بنابراین، ضروری است برنامه‌های آموزشی روانی برای مادران شامل تکنیک‌های مدیریت استرس (مانند ذهن‌آگاهی و مشاوره) ادغام شود تا تاب‌آوری را تقویت و پیامدهای منفی باروری را کاهش دهد. </div> <div style="text-align: justify;">Background: Spontaneous abortion is one of the most common complications of pregnancy among women of reproductive age, which, according to global estimates, involves 15–20% of recognized pregnancies. Despite the focus of studies on medical aspects, women’s perceptions and lived experiences of abortion, especially within the cultural context of Iran, have been less investigated. This phenomenological study aimed to explore the lived experience and perception of women residing in Lenjan County regarding the causes of spontaneous abortion in 2024. Methods: This qualitative study with Colaizzi’s phenomenological approach was conducted on 163 women residing in Lenjan who had experienced spontaneous abortion in 2024 and whose information was registered in the Ministry of Health’s SIB system. Although theoretical saturation was achieved after interviews with approximately 20 participants, interviews continued with the entire accessible population using purposeful and convenient sampling. Data were collected through in-depth semi-structured interviews (20–60 minutes) conducted in safe environments. The main questions focused on describing the abortion experience, associated feelings, and its meanings, while exploratory questions were used to deepen the discussion. Data analysis was conducted using Colaizzi’s seven-step method. Findings: The mean age of women was 32.34 ± 6.80 years, and that of their husbands was 36.52 ± 6.65 years. Most women held a high school diploma (41.2%) and were homemakers (93.8%), while their husbands were self-employed primarily (42.9%). Data analysis identified five main themes: (1) biological–medical causes (absence of fetal heartbeat, genetic abnormalities, uterine problems, and maternal diseases such as hypothyroidism); (2) psychological–emotional factors (stress and psychological shock, family conflicts, and domestic violence); (3) environmental factors (air pollution, presence of cats, excessive mobile phone use); (4) cultural–social beliefs and interpretations (superstitious beliefs such as spells and divine will); (5) lifestyle and pregnancy care (heavy physical activities, unhealthy diet, lack of supplement use, and inappropriate pregnancy spacing). Conclusion: This study showed that women’s perception of spontaneous abortion is multidimensional and influenced by biological, psychological, environmental, cultural, and lifestyle factors. From the participants’ perspective, psychological–emotional factors (especially stress) and environmental factors played a decisive role in the occurrence of spontaneous abortion. Therefore, it is necessary to integrate psychological educational programs for mothers, including stress management techniques (such as mindfulness and counseling), to strengthen resilience and reduce adverse reproductive outcomes.</div> سقط خودبه‌خودی, تجربه زیسته, پدیدارشناسی, استرس, آموزش مادران, سلامت باروری Spontaneous abortion, Lived experience, Phenomenology, Stress, Maternal education, Reproductive health 466 471 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-189-8&slc_lang=fa&sid=1 Hajar Jafari هاجر جعفری hjafari9475@gmail.com 100319475328460028660 0009-0001-9155-8020 Yes Lenjan Health Network, Deputy Director of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، شبکه بهداشت و درمان لنجان، معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Tahereh Jalali طاهره جلالی taherehjalaliiiii@gmail.com 100319475328460028661 100319475328460028661 No Lenjan Health Network, Deputy Director of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran کارشناس ارشد، شبکه بهداشت و درمان لنجان، معاونت بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mahboubeh Hojati محبوبه حجتی m.hojati12345@gmail.com 100319475328460028662 100319475328460028662 No PhD, Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan AND Forensic Medicine Research Center, Forensic Medicine Organization, Tehran AND Department of Medicine, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran دکتری تخصصی، گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان و مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، سازمان پزشکی قانونی کشور، تهران و گروه پزشکی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران